Όργιο φημών για επερχόμενο κούρεμα καταθέσεων έχει αποτρελάνει τον κόσμο

Όποιος επιθυμεί να πυροβολήσει τον Έλληνα καταθέτη, παρακαλείται να περιμένει στη… σειρά του. Προηγούνται άλλοι, οι οποίοι, την ώρα που το τραπεζικό σύστημα υποτίθεται ότι επιχειρεί να ορθοποδήσει – για να ξανανοίξουν σιγά σιγά οι κάνουλες της χρηματοδότησης –, κάνουν ό,τι μπορούν για να εντείνουν το κλίμα αναστάτωσης.

Τόσες επιθέσεις μαζεμένες ο καταθέτης δεν είχε δεχτεί ούτε τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2012, μήνες κατά τους οποίους οι φήμες περί εξόδου της χώρας από την Ευρωζώνη και το ευρώ οργίαζαν.

• Θα γίνει bail-in στην Ελλάδα και αν ναι, θα ισχύσει και για τους μικρομεσαίους αποταμιευτές που έχουν στην άκρη λιγότερα από 100.000 ευρώ;

• Θα συνεχιστούν οι απειλές περί κατάσχεσης καταθέσεων έναντι οφειλών στην εφορία ή στα ασφαλιστικά ταμεία; Και αν ναι, αυτές οι κατασχέσεις θα γίνονται αυτόματα και ηλεκτρονικά;

• Θα εμφανιστούν οι καταθέσεις στο «περιουσιολόγιο» ώστε να ελεγχθεί η προέλευση των χρημάτων;

• Θα χρησιμοποιηθούν οι μεταβολές στις καταθέσεις ως «εύρημα» που θα οδηγήσει τελικώς σε φορολογικό έλεγχο;

Σε μια περίοδο που ούτως ή άλλως οι αναλήψεις υπερβαίνουν τις καταθέσεις, καθώς οι πάντες προσπαθούν να ανταποκριθούν στα ειδοποιητήρια πληρωμής φόρων, οι χειρισμοί εμπεριέχουν αρκετή δόση ερασιτεχνισμού. Ήδη, στελέχη του τραπεζικού κλάδου κρούουν δυνατά τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς δεν μπορούν να αποκλείσουν κύματα απόσυρσης καταθέσεων υπό το κράτος της αβεβαιότητας και της ανασφάλειας για το μέλλον. Πλέον, δεν υπάρχει καν το κίνητρο των υψηλών επιτοκίων, καθώς οι τράπεζες συνεχίζουν να μειώνουν τις αποδόσεις. Αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ο νέος αυξημένος φόρος στις καταθέσεις (15% από 1.1.2013) αλλά και το γεγονός ότι από φέτος οι τόκοι υπάγονται και σε εισφορά αλληλεγγύης (σ.σ.: οι τόκοι προστίθενται στο υπόλοιπο εισόδημα και φορολογούνται με επιπλέον 1-4% ανάλογα με το συνολικό ύψος του εισοδήματος που έχει ο καθένας), οι καταθέτες είναι πλέον εξαιρετικά δύσκολο να εξασφαλίσουν καθαρή απόδοση άνω του 2%.

Ο συνδυασμός τείνει να γίνει εκρηκτικός: Ολοένα και μικρότερες αποδόσεις – υψηλή φορολόγηση – κίνδυνος κατασχέσεων – απειλή «κουρέματος» – ανάλωση καταθέσεων για κάλυψη τρεχουσών υποχρεώσεων. Τι θα απομείνει στα γκισέ των τραπεζών; Και αυτό δεν είναι ένα ζήτημα που απασχολεί μόνο τους τραπεζίτες. Διότι είναι βέβαιο ότι θα το χρησιμοποιήσουν ως πρόσχημα για να κρατήσουν κλειστές τις στρόφιγγες του δανεισμού ανακυκλώνοντας τις συνθήκες που μας σπρώχνουν στην ύφεση. Αυτό δεν έχει αντίκτυπο μόνο στα οικονομικά των τραπεζών αλλά και σε ολόκληρη την ελληνική οικονομία.

Οι αριθμοί

Αν δεν γίνει κάτι εντυπωσιακό μέσα στα Χριστούγεννα, και το 2013 θα κλείσει με σημαντική μείωση στο υπόλοιπο καταθέσεων των νοικοκυριών. Ήδη, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το «απόθεμα» των νοικοκυριών τον Οκτώβριο έσπασε το φράγμα των 135 δισεκατομμυρίων ευρώ (134,8 δισ. ευρώ) όταν τον Δεκέμβριο του 2012 οι καταθέσεις των νοικοκυριών ήταν 135,06 δισεκατομμύρια ευρώ και τον Δεκέμβριο του 2011 περίπου 145 δισεκατομμύρια ευρώ. Το «χαμηλό» για τα νοικοκυριά, μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ, προσδιορίζεται στα 127,4 δισ. ευρώ και καταγράφηκε τον Ιούνιο του 2012, μήνα βουλευτικών εκλογών και κορύφωσης του σεναρίου grexit. Έκτοτε, υπήρξε μια προσπάθεια ανάκαμψης (τα υπόλοιπα έφτασαν και στα 138,25 εκατ. ευρώ τον περασμένο Μάρτιο), αλλά η τάση αναστροφής δεν διατηρήθηκε. Τους τελευταίους μήνες, καταγράφεται μια συνεχής μείωση, η οποία, μάλιστα, όταν θα δημοσιευτούν και τα στοιχεία του Δεκεμβρίου, αναμένεται να αποτυπωθεί εντονότερα. Τα στοιχεία του Δεκεμβρίου εκτιμάται ότι θα ενσωματώνουν:

1 Την προσπάθεια των νοικοκυριών να αποπληρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερες φορολογικές υποχρεώσεις, οι οποίες, για τους περισσότερους, δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν παρά μόνο μέσω των αποταμιεύσεων. Ήδη, μέσα στον Δεκέμβριο πρέπει να πληρωθούν τέλη κυκλοφορίας, φόρος πολυτελούς διαβίωσης, τρεις ΦΑΠ, χαράτσι ΔΕΗ, φόρος εισοδήματος 2013 και ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών προς εφορία και ασφαλιστικά ταμεία. Μόνο για τον Δεκέμβριο οι φορολογικές υποχρεώσεις υπερβαίνουν τα τρία δισεκατομμύρια ευρώ, οπότε θεωρείται εξαιρετικά πιθανό και το υπόλοιπο των καταθέσεων των νοικοκυριών να επανέλθει προς τα 132-133 δισεκατομμύρια ευρώ. Είναι και αυτή μια μορφή άτυπου «κουρέματος». Αντί να φορολογήσουν απευθείας τις καταθέσεις, εισπράττουν τις καταθέσεις φορολογώντας άλλες πηγές, όπως είναι τα εισοδήματα, τα ακίνητα, τα αυτοκίνητα κ.λπ. Γνωρίζουν στο υπουργείο Οικονομικών ότι δυνατότητα αποπληρωμής όλων αυτών των υποχρεώσεων χωρίς να καταφύγει κάποιος στις αποταμιεύσεις του δεν υπάρχει. Κι όποιος δεν έχει αποταμιεύσεις, απλώς φορτώνεται με ληξιπρόθεσμα χρέη στο Δημόσιο.

2 Τον φόβο από τις συνεχείς απειλές για κατασχέσεις καταθέσεων πότε από την εφορία και πότε από τα ασφαλιστικά ταμεία. Με συνεχείς δημόσιες δηλώσεις, το οικονομικό επιτελείο εμφανίστηκε διατεθειμένο να επιτεθεί ακόμη και στις καταθέσεις των μικροοφειλετών προκειμένου να γεμίσει τα άδεια ταμεία του κράτους.

Άγνοια κινδύνου

Ουδείς φαίνεται να δίνει ιδιαίτερη σημασία σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο στατιστικό στοιχείο: την κατανομή των καταθέσεων. Ποιος έχει στα χέρια του αυτά τα 132-133 δισεκατομμύρια ευρώ στο τέλος του χρόνου. Προ μηνών, η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών είχε αποκαλύψει, χωρίς να δώσει και πολλές λεπτομέρειες, ότι είμαστε χώρα μικροκαταθετών. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά:

1 Το 81,5% των φυσικών προσώπων έχει υπόλοιπο κάτω των 2.000 ευρώ στον τραπεζικό του λογαριασμό. Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο αριθμός των τραπεζικών λογαριασμών με αυτό το υπόλοιπο. Γνωρίζουμε, όμως, ότι ένα τέτοιο υπόλοιπο μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς καν να στηθεί κάποιος μπροστά από το γκισέ. Του είναι αρκετό και το ATM.

2 Μόλις το 11,3% διαθέτει λογαριασμό με υπόλοιπο από 2.001 έως 10.000 ευρώ.

3 Από 10.000 έως 100.000 ευρώ εντοπίστηκε ποσοστό 6,8%.

4 Από 100.000 ευρώ και πάνω, τι μένει; Ένα ποσοστό της τάξης του 0,4%. Δηλαδή, αν κάποιοι δεν είναι εξασφαλισμένοι στην Ελλάδα στην περίπτωση που κάποια στιγμή επαναληφθεί η «κυπριακή συνταγή», αυτοί έχουν στην κατοχή τους μόλις το 0,4% των καταθετικών λογαριασμών. Με τι υπόλοιπο; Άγνωστο.

Απλά στους 1.000 λογαριασμούς, μόνο τέσσερις έχουν υπόλοιπο πάνω από 100.000 ευρώ. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τις καταθέσεις σε άλλα νομίσματα. Για παράδειγμα, μόνο το 2,5% των καταθέσεων έχει υπόλοιπο πάνω από 60.000 δολάρια, ενώ μόνο το 1% υπερβαίνει τις 40.000 λίρες Βρετανίας ή τα 60.000 ελβετικά φράγκα.

Γνωρίζεις λοιπόν ότι η χώρα σου κατακλύζεται από μικροκαταθέτες. Και τι κάνεις ως κυβέρνηση;

1 Επιμένεις να απειλείς ξανά και ξανά ότι θα προχωρήσεις σε δεσμεύσεις ποσών από τους τραπεζικούς λογαριασμούς όσων οφείλουν στο Δημόσιο. Μα οι οφειλέτες είναι πλέον 3,2 εκατομμύρια άνθρωποι. Όλοι αυτοί είναι και καταθέτες. Από 1.000 ευρώ τον μήνα να αποσύρει ο καθένας για να μην τα… βρει η εφορία, τι θα μείνει στο τέλος; Σε έναν χρόνο θα έχει κάνει φτερά το 20% των καταθέσεων. Επαναλαμβάνεται το ίδιο φαινόμενο: ο φοροεισπρακτικός μηχανισμός θέλει να κάνει τη δουλειά του και να μαζέψει φόρους απειλώντας, την ίδια στιγμή όμως αγνοεί τη ζημιά που προκαλεί στην ψυχολογία του καταθέτη και στη σταθερότητα του συστήματος. Είμαστε η μόνη χώρα στην Ευρώπη που προκαλεί τόση δημοσιότητα μόνο και μόνο επειδή εφαρμόζεται ο νόμος.

2 Δεν μπορείς να ξεκαθαρίσεις αν οι τράπεζες γνωρίζουν ή όχι ποιος είναι ο μισθοδοτικός λογαριασμός προκειμένου να τον προστατεύσεις από την κατάσχεση. Βάλθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες να μας πείσουν ότι μια τράπεζα που κάθε μήνα έχει πάρει εντολή να καταθέτει στον συγκεκριμένο λογαριασμό τον μισθό ή τη σύνταξη, δεν γνωρίζει ότι αυτός ο λογαριασμός είναι μισθοδοτικός. Και πρέπει να πάει στην τράπεζα να το γνωστοποιήσει ο ίδιος ο καταθέτης προκειμένου να τον προστατέψει από το μακρύ χέρι της εφορίας. Ερασιτεχνισμός πρώτου βαθμού. Αντί να εντοπίσεις την περιοδικότητα μιας καταβολής, ζητάς από τον αποταμιευτή να το κάνει διαταράσσοντας κάθε αίσθημα ασφάλειας.

3 Προβάλλεις συνεχώς ότι θα προχωρήσεις ακόμη και σε «ηλεκτρονικές κατασχέσεις» καταθέσεων. Υπερθεματίζεις, μάλιστα, αναφέροντας ότι η εφορία θα μπορεί να προχωρήσει στην κατάσχεση καταθέσεων ακόμη και πριν να λήξει η προθεσμία πληρωμής μόνο και μόνο διότι θα εκτιμήσεις ότι υπάρχει κίνδυνος ο οφειλέτης να μην πληρώσει.

4 Προαναγγέλλεις ξανά και ξανά ότι θα φτιάξεις ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο στο οποίο θα καταγράφεις τα υπόλοιπα των καταθέσεων όλων των Ελλήνων. Και αφήνεις να εννοηθεί – παρά το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή γνωρίζεις ότι δεν είσαι σε θέση να το κάνεις – ότι θα ψάχνεις να βρεις την αιτία πίσω από κάθε σημαντική μεταβολή στο υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού.

5 Διαφημίζεις τις λεγόμενες «έμμεσες τεχνικές ελέγχου» που σου ήρθαν «παραγγελία» από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Και λες στους πολίτες που ζουν μέσα στην ανασφάλεια ότι υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο, από εδώ και στο εξής, να τους φορολογείς με κριτήριο ακόμη και το υπόλοιπο των τραπεζικών τους καταθέσεων.

Τι προκαλούν όλα αυτά; Φόβο εγχώριας προελεύσεως. Διότι υπάρχει και ο «εισαγόμενος» φόβος. Ρωτήθηκε προ ημερών από τον Έλληνα ευρωβουλευτή Ν. Χουντή ο αρμόδιος επίτροπος αν τίθεται ζήτημα «κουρέματος» στις καταθέσεις με υπόλοιπο μικρότερο των 100.000 ευρώ και αυτός, αντί να πει ένα ρητό και κατηγορηματικό όχι, υποστήριξε ότι αυτό είναι ζήτημα των εθνικών κυβερνήσεων. Τι σημαίνει αυτό; Ότι μπορούμε – υπό την πίεση της τρόικας – να φορολογήσουμε τις καταθέσεις και όχι τους τόκους – με το έτσι θέλω ή γιατί πρέπει να χρηματοδοτηθεί η μαύρη τρύπα των τραπεζών από τα κόκκινα δάνεια;

Χρειάστηκε να γίνουν διορθωτικές δηλώσεις και διευκρινίσεις ώστε να καταλαγιάσει ο θόρυβος και να φτάσουμε τελικώς στο Eurogroup, το οποίο και αποσαφήνισε τη διασφάλιση των καταθέσεων τουλάχιστον μέχρι το όριο των 100.000 ευρώ.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.