Αυτή η προεκλογική ομιλία του Αντώνη Σαμαρά έμεινε σίγουρα αξέχαστη στο ακροατήριο, τόσο εντός της αιθούσης όσο και εκτός αυτής. Και τι δεν ακούσαμε!

Αυτή η προεκλογική ομιλία του Αντώνη Σαμαρά έμεινε σίγουρα αξέχαστη στο ακροατήριο, τόσο εντός της αιθούσης όσο και εκτός αυτής. Και τι δεν ακούσαμε! Ότι ο ΦΠΑ θα μειωθεί στο 12% από το 23% που είναι σήμερα, ότι ο συντελεστής φορολόγησης των επιχειρήσεων θα πέσει στο 15% από το 26% που είναι σήμερα, ότι θα μειωθεί ο ανώτατος συντελεστής της κλίμακας φορολόγησης των μισθωτών και των συνταξιούχων από το 42% που είναι σήμερα στο 33%…

Και μετά έγιναν οι εκλογές. Και η Νέα Δημοκρατία υπέστη την εκλογική ήττα. Αλλά ο πρωθυπουργός εκεί, να επιμένει ότι οι φορολογικές ελαφρύνσεις θα προχωρήσουν κανονικά. Πότε δεν είπε το πότε. Μόνο ότι έχει πλήρη εικόνα για το πώς θα χρηματοδοτηθούν οι ελαφρύνσεις αυτές ακούσαμε. Κάπως έτσι φτάσαμε και στον ανασχηματισμό.

Από την πρώτη στιγμή ενημερωθήκαμε ότι ο Γκίκας Χαρδούβελης θα ήταν το πρόσωπο που θα προχωρούσε στις μειώσεις των συντελεστών. Η αρθρογραφία του πριν γίνει υπουργός οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι είναι υπέρμαχος των χαμηλών φορολογικών συντελεστών, ειδικά για τις επιχειρήσεις, οι οποίες μπορεί και πρέπει να αποτελέσουν τον μοχλό ανάπτυξης. Κάπως έτσι, αναζωπυρώθηκε η φημολογία.

Οι προεκλογικές εξαγγελίες του πρωθυπουργού εμπλουτίστηκαν ακόμη περισσότερο. Μάθαμε από τα χείλη του Χρήστου Σταϊκούρα ότι θα επανεξεταστεί ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης. Διέρρευσε ότι θα μειωθεί η εισφορά αλληλεγγύης ακόμη και κατά… 75% καθώς αυτός ο φόρος δεν ταιριάζει στη… φιλοσοφία του νέου υπουργού ενώ λόγος έγινε και για τη μείωση του Ενιαίου Φόρου Ακινήτων, ο οποίος έρχεται απειλητικά. Πώς να μην μπει και ο φόρος ακινήτων στο τραπέζι;

Ο νέος υπουργός Οικονομικών ήταν αυτός που σε ομιλία του τον περασμένο Νοέμβριο είχε υποστηρίξει (όντας σύμβουλος της Eurobank τότε) ότι η υπερφορολόγηση των ακινήτων οδηγεί στην κατάρρευση της αγοράς των ακινήτων. Τι έμεινε από το μενού; Μια νέα ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών σε πολλές δεκάδες δόσεις αντί για 12 που είναι σήμερα.

Λόγια του αέρα

Μια στάση εδώ. Να κάνουμε τον… λογαριασμό. Διότι καλή η διαμόρφωση του κλίματος, καλές οι υποσχέσεις αλλά από τη στιγμή που δεν αποτάξαμε την πολιτική των πρωτογενών πλεονασμάτων, με κάποιο τρόπο θα πρέπει να αντισταθμιστούν οι απώλειες από τις όποιες φορολογικές ελαφρύνσεις. Να δούμε λοιπόν για ποιο πράγμα μιλάμε ακριβώς;

• Πρώτα από όλα το εντυπωσιακό: η εξαγγελία περί μείωσης του ΦΠΑ από το 23% στο 12%. Ο ΦΠΑ προϋπολογίζεται να αποφέρει το 2014 περίπου 12,435 δισεκατομμύρια ευρώ έναντι 12,074 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2013 και 13,5 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2012. Πόσο θα κόστιζε μια τέτοια μείωση; Κοντά στα 4-5 δισεκατομμύρια ευρώ. Πόσο θα έπρεπε να αυξηθεί η κατανάλωση για να καλυφθεί η δημοσιονομική τρύπα; Περίπου 40 δισ. ευρώ. Ποιος μπορεί να χρηματοδοτήσει τέτοια αύξηση της κατανάλωσης; Ουδείς αυτήν τη στιγμή, οπότε είναι εύκολα κατανοητό ότι τέτοια μείωση του ΦΠΑ τη λέμε για να τη λέμε. Χώρια που ο ΦΠΑ είναι πόρος του κοινοτικού προϋπολογισμού και οι εταίροι δεν πρόκειται να συναινέσουν ποτέ στο να γίνει η Ελλάδα η πρώτη χώρα με τόσο χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ (ενώ αυτήν τη στιγμή συγκαταλέγεται μέσα στις χώρες με τους τρεις υψηλότερους συντελεστές).

• Στον φόρο των επιχειρήσεων, θεωρητικά η μείωση του συντελεστή θα ήταν ευκολότερη υπόθεση από τη στιγμή που οι εταιρείες θα άρχιζαν να γυρίζουν σε κέρδη. Συμβαίνει όμως αυτό το 2014; Υπάρχουν θετικές ενδείξεις ή η όποια αισιοδοξία στηρίζεται στις οικονομικές επιδόσεις ολίγων εισηγμένων επιχειρήσεων; Το 2014, ο φόρος των νομικών προσώπων είναι αυτός που εκτιμάται ότι θα στηρίξει τον προϋπολογισμό του 2014 με ένα ποσό της τάξεως των τεσσάρων δισεκατομμυρίων ευρώ. Πράγμα που σημαίνει ότι ακόμη και μια μικρή μείωση του συντελεστή κοστίζει αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.

• Ο Ενιαίος Φόρος Ακινήτων είναι προγραμματισμένος να αποφέρει έσοδα της τάξεως των 2,65 δισεκατομμυρίων ευρώ. Πράγμα που σημαίνει ότι η όποια μείωση συντελεστών κοστίζει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Για δύο λόγους αυτό θεωρείται πολύ δύσκολο να συμβεί άμεσα:

1 Το υπουργείο Οικονομικών αντιμετωπίζει πολύ μεγάλα προβλήματα με την επιβολή του συγκεκριμένου φόρου. Μόλις την προηγούμενη Δευτέρα, ανακοινώθηκε ότι η δυνατότητα υποβολής του εντύπου Ε9 (απαραίτητη διαδικασία για να επιβληθεί ο φόρος) παρατείνεται μέχρι τις 14 Ιουλίου. Πότε θα γίνει ο υπολογισμός του φόρου και πώς θα ειδοποιηθούν οι φορολογούμενοι να πληρώσουν μέσα στο καλοκαίρι; Και σε τελική ανάλυση πώς θα επιτευχθεί ο εισπρακτικός στόχος από τη στιγμή που ο ΕΝΦΙΑ θα πρέπει να πληρωθεί ταυτόχρονα με σειρά άλλων φόρων;

2 Το 2015 οι φόροι στα ακίνητα θα αποδώσουν ούτως ή άλλως λιγότερα χρήματα στο Δημόσιο συγκριτικά με το 2014. Όχι γιατί η «καλή κυβέρνηση» θα μειώσει τους συντελεστές, αλλά επειδή του χρόνου δεν θα υπάρχουν πλέον οι ουρές από το χαράτσι της ΔΕΗ να γεμίζουν τα κρατικά ταμεία. Πόσα είναι προγραμματισμένο να αποδώσουν αυτές οι ουρές μέσα στο 2014; Ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Πόσα θα αποδώσουν το 2015; Απολύτως τίποτα. Είναι προφανές ότι ο υπουργός Οικονομικών θα δυσκολευτεί να πείσει τους δανειστές ότι θα πρέπει να υπάρξει και μείωση φορολογικών συντελεστών στον ΕΝΦΙΑ.

• Η περίφημη εισφορά αλληλεγγύης, για την οποία πολλά ακούστηκαν και γράφτηκαν, είναι ένας φόρος άμεσης απόδοσης και μηδενικής φοροαποφυγής. Καταρχάς διότι το μεγαλύτερο μέρος του παρακρατείται από τους μισθούς και τις συντάξεις. Και κατά δεύτερον διότι, παρά τη μείωση των εισοδημάτων, εξακολουθεί να αποδίδει στο Δημόσιο κοντά στα 1,178 δισεκατομμύρια ευρώ. Η απόδοσή του ήταν μεγαλύτερη το 2013 και το 2012 (1,228 και 1,512 δισεκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα). Πώς θα μειωθεί αυτός ο φόρος ακόμη και κατά 50%; Αυτομάτως θα δημιουργηθεί τρύπα στον προϋπολογισμό ύψους άνω των 500 εκατ. ευρώ. Ναι, υποτίθεται ότι πρόκειται για μέτρο προσωρινού χαρακτήρα. Φαίνεται ότι αυτό έχει ξεχαστεί διότι η τρόικα όχι μόνο μείωση δεν συζητάει, αλλά απαιτεί και την παράτασή του ώστε το μέτρο να ισχύσει τουλάχιστον μέχρι το 2016.

• Η μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης είναι ενδεχομένως το μοναδικό μέτρο (μαζί με την αλλαγή στη διαδικασία ρύθμισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών) που μπορεί να προχωρήσει. Και ο μοναδικός λόγος για τον οποίο μπορεί να συμβεί αυτό, είναι το γεγονός ότι από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης το Δημόσιο χάνει λεφτά. Αυτός που επέμενε στο σημερινό καθεστώς (Γιάννης Στουρνάρας) είναι πλέον διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, οπότε το ενδεχόμενο μοιάζει ανοικτό. Ήδη ο Χρήστος Σταϊκούρας έκανε μια πρώτη εκτίμηση για μείωση του ειδικού φόρου κατά 15%. Προσοχή όμως διότι εδώ ο διάολος πραγματικά βρίσκεται στις λεπτομέρειες.

Αν όντως μειωθεί ο ειδικός φόρος κατά 15%, η τελική τιμή του προϊόντος θα περιοριστεί κατά οκτώ λεπτά το λίτρο. Αν διατηρηθεί και το επίδομα θέρμανσης με τον τρόπο που λειτούργησε πέρυσι, έχει καλώς. Αν όχι, το πετρέλαιο θέρμανσης θα είναι ακριβότερο για τον τελικό καταναλωτή.

– Όσο για τη μείωση του ανώτατου συντελεστή στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων, είναι μάλλον ανέξοδο μέτρο, καθώς πλέον οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι με αποδοχές άνω των 42.000 ευρώ είναι λιγότεροι από 100.000. Το ζήτημα είναι σε τι θα ωφελούσε την κυβέρνηση πολιτικά να διαθέσει μέρος του πλεονάσματος για να ευεργετήσει τους έχοντες τον υψηλότερο μισθό ή την υψηλότερη σύνταξη. Το έκανε πέρυσι με τον Ενιαίο Φόρο Ακινήτων ευνοώντας τους μεγαλοϊδιοκτήτες, το έκανε και με τον φόρο των ελεύθερων επαγγελματιών. Θα το επαναλάβει και τώρα;

Να περνάει η ώρα

Αυτά τα νούμερα διάβασε και ο Γκίκας Χαρδούβελης, έριξε και μια ματιά στην εκτέλεση του φετινού προϋπολογισμού και (φέρεται να) υποστήριξε ότι οι όποιες ελαφρύνσεις θα συζητηθούν μεν, αλλά θα αποφασιστούν μετά την αποχώρηση της τρόικας. Το πότε προσδιορίζεται χρονιά αυτή η αποχώρηση, είναι προφανώς άγνωστο καθώς ακόμη δεν γνωρίζουμε αν θα υπογράψουμε ένα νέο δάνειο με τους δανειστές μας (που αυτομάτως σημαίνει και ένα νέο μνημόνιο) ή όχι.

Τον Σεπτέμβριο, θα συσταθεί μια επιτροπή η οποία θα μελετήσει ποιοι φόροι προκαλούν δυσλειτουργίες στην οικονομία. Στην πραγματικότητα, δεν χρειάζεται και πολλή μελέτη. Για παράδειγμα, όλοι γνωρίζουν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα αυτήν τη στιγμή για την οικονομία είναι τα τεκμήρια. Θα τολμήσουν να τα καταργήσουν γνωρίζοντας ότι ένα τεράστιο κομμάτι των φετινών φορολογικών εσόδων οφείλεται στην παράλογη φορολόγηση των εχόντων χαμηλά εισοδήματα; Αυτό που χρειάζεται, είναι να υπάρχει μια σαφής εικόνα εκτέλεσης του φετινού προϋπολογισμού αλλά και ένα προσχέδιο για τον προϋπολογισμό της επόμενης χρονιάς. Καλά τα πρωτογενή πλεονάσματα του πρώτου πενταμήνου. Ωστόσο στο υπουργείο Οικονομικών γνωρίζουν ότι ο φετινός προϋπολογισμός είναι οπισθοβαρής. Οι πολλοί φόροι έχουν μετατεθεί να εισπραχθούν στο 2ο εξάμηνο. Αρχίζουν λοιπόν τα ερωτήματα:

1 Θα ανταποκριθεί ο κόσμος στην πληρωμή των 3,5 δισεκατομμυρίων που θα είναι ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων, των 2,65 δισεκατομμυρίων ευρώ του ΕΝΦΙΑ, του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ των τελών κυκλοφορίας, αλλά και των περίπου 500 εκατομμυρίων ευρώ που είναι τα υπόλοιπα από το χαράτσι της ΔΕΗ;

2 Θα πληρώσουν οι επιχειρήσεις τους υπέρογκους φόρους της φετινής χρονιάς χωρίς να επηρεαστούν οι καταβολές του ΦΠΑ; Γενικότερα, θα μαζευτούν 34 δισεκατομμύρια ευρώ από φόρους στο διάστημα Ιουνίου – Δεκεμβρίου;

3 Πώς θα αντιμετωπιστεί το έλλειμμα των ασφαλιστικών ταμείων, το οποίο εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ μέχρι το τέλος του χρόνου; Είναι χρήματα που επρόκειτο να εισπραχθούν από τις ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών, οι οποίες όμως απέτυχαν παταγωδώς.

4 Πώς θα χρηματοδοτηθεί η εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων εις βάρος του Δημοσίου; Μόνο για τους ένστολους απαιτούνται πάνω από 600 εκατομμύρια ευρώ ενώ, αν προστεθούν και οι υπόλοιπες κοινωνικές ομάδες, ο λογαριασμός ανεβαίνει πάνω από το ένα δισεκατομμύριο ευρώ.

Όχι ότι ο προϋπολογισμός του 2015 θα είναι εύκολος. Αμέσως – αμέσως, δεν υπάρχει το ένα δισεκατομμύριο ευρώ που είναι η «ουρά» από το χαράτσι της ΔΕΗ (σ.σ.: είναι κονδύλι από φόρο που επιβλήθηκε το 2013, αλλά εισπράχθηκε ή θα εισπραχθεί μέσα στο 2014. Στον προϋπολογισμό του 2015, τέτοιο κονδύλι δεν υπάρχει). Επίσης, τα νομικά πρόσωπα δεν θα πληρώσουν και πάλι τόσο πολλά καθώς ο λογαριασμός του 2014 φούσκωσε σε μεγάλο βαθμό από την προκαταβολή του φόρου της επόμενης χρονιάς. Η μείωση των εισοδημάτων συνεχίζεται και το 2014 κυρίως στον ιδιωτικό τομέα, κάτι που σημαίνει λιγότερα έσοδα από φόρο εισοδήματος και εισφορά αλληλεγγύης, ενώ προς το παρόν, η ανάκαμψη της οικονομίας δεν έχει φανεί ώστε να σηματοδοτήσει την ενίσχυση των εσόδων από τους φόρους κατανάλωσης.

Ποιο είναι το συμπέρασμα; Ας βολευτούμε με καμία ευνοϊκότερη ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών ή μια μικρή μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, και για τα υπόλοιπα βλέπουμε.