Η επιθετική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στη Βενεζουέλα παρουσιάζεται συχνά ως ιδιορρυθμία της εποχής του ή ως προϊόν προσωπικής πολιτικής αυθαιρεσίας. Στην πραγματικότητα, αποτελεί κρίκο σε μια μακρά αλυσίδα αμερικανικών παρεμβάσεων στη Λατινική Αμερική — μια αλυσίδα που ξεκινά δεκαετίες πριν και επαναλαμβάνεται με ανατριχιαστική συνέπεια.

Η Ουάσινγκτον δεν επιτίθεται στη Βενεζουέλα επειδή «απέτυχε» – επιτίθεται επειδή δεν ελέγχεται. Δεν ανέχεται κυβερνήσεις που ελέγχουν τους φυσικούς τους πόρους, χαράσσουν ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική ή αμφισβητούν την αμερικανική ηγεμονία. Όταν η διπλωματία αποτυγχάνει, ακολουθούν κυρώσεις, αποσταθεροποίηση και, τελικά, ωμή παρέμβαση.

Το πετρέλαιο και ο έλεγχος των πόρων

Η Βενεζουέλα κατέχει τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Αυτό από μόνο του αρκεί για να εξηγήσει το αμερικανικό ενδιαφέρον. Όμως το πραγματικό πρόβλημα για τις ΗΠΑ δεν είναι απλώς η ύπαρξη αυτών των πόρων, αλλά το γεγονός ότι ελέγχονται από ένα κράτος που αρνείται να τους παραδώσει σε δυτικές πολυεθνικές και να λειτουργήσει ως πειθήνιος προμηθευτής.

Η κρατική εταιρεία PDVSA συμβολίζει ακριβώς αυτό που η Ουάσινγκτον ιστορικά επιχειρεί να διαλύσει: τον εθνικό έλεγχο στρατηγικών πόρων. Το μοτίβο είναι γνωστό. Όπου οι πόροι δεν ελέγχονται από φιλικά καθεστώτα ή πολυεθνικές, εμφανίζεται το αφήγημα της «κακής διακυβέρνησης» και της «ανάγκης αλλαγής καθεστώτος».

Το ίδιο συνέβη στη Γουατεμάλα το 1954, όταν η κυβέρνηση Άρμπενς ανατράπηκε επειδή τόλμησε να θίξει τα συμφέροντα της United Fruit Company. Το ίδιο επαναλήφθηκε αλλού, με διαφορετικά προσχήματα και ίδιους στόχους.

Ο Μαδούρο ως «εμπόδιο», όχι ως εξαίρεση

Ο Νικολάς Μαδούρο εντάσσεται σε έναν μακρύ κατάλογο ηγετών που στοχοποιήθηκαν όχι επειδή δεν ήταν δημοκρατικά τέλειοι, αλλά επειδή ήταν πολιτικά ανυπάκουοι. Πριν από αυτόν, ήταν ο Σαλβαδόρ Αλιέντε στη Χιλή. Η ανατροπή του το 1973 άνοιξε τον δρόμο στη δικτατορία του Αουγκούστο Πινοσέτ, με χιλιάδες νεκρούς και εξαφανισμένους — στο όνομα της «σταθερότητας».

Ο Μαδούρο, όπως και οι προκάτοχοί του, δεν είναι το πρόβλημα. Είναι το εμπόδιο σε μια γεωπολιτική αναδιάταξη που απαιτεί πλήρη ευθυγράμμιση.

Η επιδίωξη της εκδίωξής του δεν αφορά την εσωτερική πολιτική της Βενεζουέλας, αλλά τη γεωπολιτική πειθαρχία της περιοχής. Η ανατροπή του θα λειτουργούσε ως προειδοποίηση προς κάθε άλλη κυβέρνηση που σκέφτεται να χαράξει ανεξάρτητη πορεία: η εθνική κυριαρχία έχει όρια — και αυτά τα όρια τα θέτει η Ουάσινγκτον.

Από την Κούβα στον Παναμά: το ίδιο εγχειρίδιο

Η αποτυχημένη εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων στην Κούβα το 1961 δεν ήταν λάθος στρατηγικής – ήταν δήλωση πρόθεσης. Όπως και ο οικονομικός αποκλεισμός που ακολούθησε και διαρκεί δεκαετίες. Όταν η ανατροπή δεν επιτυγχάνεται άμεσα, ακολουθεί τιμωρία των κοινωνιών.

Το 1989, οι ΗΠΑ εισέβαλαν στον Παναμάς, ανατρέποντας τον Μανουέλ Νοριέγα — έναν πρώην σύμμαχο που έπαψε να είναι χρήσιμος. Η «αποκατάσταση της δημοκρατίας» συνοδεύτηκε από χιλιάδες θύματα αμάχων.

Στη Νικαράγουα, οι ΗΠΑ χρηματοδότησαν και εξόπλισαν τους Contras, οδηγώντας τη χώρα σε έναν αιματηρό εμφύλιο. Και πάλι, το πρόσχημα ήταν η ελευθερία. Το αποτέλεσμα, η καταστροφή.

Η επίδειξη ισχύος ως διαχρονική πολιτική

Ο Τραμπ δεν επινοεί αυτή την πολιτική – απλώς την εκφράζει χωρίς προσχήματα. Εκεί που παλαιότερα μιλούσαν για «δημοκρατική μετάβαση», σήμερα μιλούν για «πίεση». Εκεί που άλλοτε υπήρχε διπλωματικό προσωπείο, σήμερα υπάρχει ανοιχτός εκβιασμός.

Η πολιτική Τραμπ αντικαθιστά τη διπλωματία με την επίδειξη ισχύος. Κυρώσεις που ισοδυναμούν με οικονομικό στραγγαλισμό, στρατιωτικές απειλές, διαρροές περί επιχειρήσεων και «σεναρίων» ανατροπής — όλα συνθέτουν ένα περιβάλλον μόνιμου εκβιασμού. Δεν πρόκειται για διαπραγμάτευση, αλλά για ψυχολογικό πόλεμο.

Η Βενεζουέλα λειτουργεί ως σύγχρονο πείραμα. Αν λυγίσει, το μήνυμα προς τη Λατινική Αμερική θα είναι ξεκάθαρο: η ιστορία επαναλαμβάνεται και η ανεξαρτησία έχει κόστος.

Ένα διακύβευμα που αφορά ολόκληρο τον κόσμο

Το ζήτημα δεν είναι μόνο η τύχη της Βενεζουέλας. Είναι η επιστροφή σε έναν κόσμο όπου οι ισχυροί ανατρέπουν κυβερνήσεις, ελέγχουν πόρους και ορίζουν τη νομιμότητα κατά το δοκούν. Έναν κόσμο που η Λατινική Αμερική έχει πληρώσει ακριβά.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο η τύχη της Βενεζουέλας, αλλά το προηγούμενο που διαμορφώνεται. Αν η ανατροπή μιας κυβέρνησης μέσω οικονομικού πολέμου, διεθνούς απομόνωσης ή ακόμα και στρατιωτικής πίεσης γίνει αποδεκτή πρακτική, τότε το διεθνές σύστημα εισέρχεται σε επικίνδυνη φάση απορρύθμισης.

Σε τελική ανάλυση, η επίθεση του Τραμπ στη Βενεζουέλα αποκαλύπτει μια παλιά αλήθεια: η αμερικανική εξωτερική πολιτική δεν εγκατέλειψε ποτέ τον παρεμβατισμό — απλώς άλλαξε λεξιλόγιο.

Η επίθεση του Τραμπ στη Βενεζουέλα δεν είναι απόκλιση από την ιστορία. Είναι η πιστή της επανάληψη. Και αυτό ακριβώς είναι που την καθιστά τόσο επικίνδυνη.

Διαβάστε επίσης:

Τραμπ: «Θα αναλάβουμε την κυβέρνηση της Βενεζουέλας μέχρι μια ασφαλή, σωστή μετάβαση – Και η Κούβα είναι μια χώρα που χρειάζεται βοήθεια»

Delta Force ποια είναι η επίλεκτη αμερικανική στρατιωτική ομάδα που οργάνωσε και εκτέλεσε τη σύλληψη του Νικολά Μαδούρο

Σύλληψη Μαδούρο από τις ΗΠΑ: Αντιδράσεις της παγκόσμιας κοινότητας