Πρόσφατη έκθεση του Κογκρέσου για τον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας αναφέρει συνοπτικά την παρακμή των τελευταίων δεκαετιών (1999-2025), τα γεγονότα από τις 3 έως τις 7 Ιανουαρίου 2026, τα αποθέματα πετρελαίου, τα προβλήματα στη διύλισή του και τους παράγοντες που θα επηρεάσουν την επέκταση του πετρελαϊκού τομέα.

Η παρακμή των τελευταίων δεκαετιών

Ο πετρελαϊκός τομέας της Βενεζουέλας βρίσκεται σε παρακμή εδώ και δεκαετίες. Όταν ο προκάτοχος του Μαδούρο, Ούγκο Τσάβες, ανέλαβε την εξουσία το 1999, η παραγωγή αργού πετρελαίου ανερχόταν σε περίπου τρία εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως (mbd). Όταν απεβίωσε το 2013, η παραγωγή είχε μειωθεί στα 2,7 mbd. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Μαδούρο, η παραγωγή μειώθηκε περαιτέρω, πέφτοντας κάτω από 0,5 mbd το 2020, πριν αρχίσει να ανακάμπτει. Έως τον Αύγουστο του 2025, βρισκόταν λίγο πάνω από το ένα mbd.

Τα γεγονότα της πρώτης εβδομάδας του 2026

Στις 3 Ιανουαρίου 2026, ο αμερικανικός στρατός διεξήγαγε επιχείρηση που κατέληξε στη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο (2013–2026).

Στις 5 Ιανουαρίου, η αντιπρόεδρος και υπουργός Πετρελαίου της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροδρίγκες, ανέλαβε καθήκοντα προέδρου.

Την ίδια μέρα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι βασικός στόχος της αμερικανικής κυβέρνησης είναι ο περιορισμός της εμπλοκής αντιπάλων των ΗΠΑ.

Στις 6 Ιανουαρίου, ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πουλήσουν 30–50 εκατομμύρια βαρέλια κατασχεμένου βενεζουελάνικου πετρελαίου.

Στις 7 Ιανουαρίου, το υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε ότι ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ συνεργάζεται με τις «Μεταβατικές Αρχές της Βενεζουέλας», για την υλοποίηση της πώλησης και τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού τομέα της χώρας.

Αποθέματα και παραγωγή αργού πετρελαίου

Σύμφωνα με την «Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ» (U.S. Energy Information Administration – EIA), η Βενεζουέλα διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού πετρελαίου στον κόσμο, τα οποία ανέρχονται έως και τα 300 δισεκατομμύρια βαρέλια.

Με στοιχεία της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας «Petróleos de Venezuela S.A.» (PDVSA), η «Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ» (USGS) εκτίμησε το 2009 ότι οι τεχνικά ανακτήσιμοι πόροι κυμαίνονται μεταξύ 380 και 652 δισεκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, κυρίως στη Ζώνη του Ορινόκο, τη μεγαλύτερη και σημαντικότερη πετρελαιοφόρο περιοχή της Βενεζουέλας.

Λόγω σειράς παραγόντων, όπως η διαφθορά, η κακοδιαχείριση και οι αμερικανικές κυρώσεις, η παραγωγή αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας μειώθηκε σε λιγότερο από ένα mbd, τον Μάρτιο του 2019. Η παραγωγή ξεπέρασε το ένα mbd τον Μάιο του 2025 και συνέχισε να αυξάνεται έως τον Αύγουστο του 2025 (ο πιο πρόσφατος μήνας με διαθέσιμα στοιχεία).

Το αν αυτή η ανοδική τάση θα συνεχιστεί παραμένει αβέβαιο. Η κυβέρνηση Τραμπ και άλλοι ενδιαφερόμενοι επιθυμούν την αναζωογόνηση της παραγωγής μέσω αμερικανικών εταιρειών. Ωστόσο, πολλοί αναλυτές αμφισβητούν το πόσο γρήγορα μπορεί να αυξηθεί η παραγωγή, λόγω αβεβαιότητας για το πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον και την κατάσταση των υποδομών. Αρχικά, η έμφαση του τομέα ενδέχεται να δοθεί στην πώληση πετρελαίου, που έχει ήδη παραχθεί και αποθηκευτεί.

Η Chevron είναι η μόνη μεγάλη αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία που δραστηριοποιείται σήμερα στη Βενεζουέλα. Η ExxonMobil και η ConocoPhillips αποχώρησαν το 2007, όταν αρνήθηκαν να αποδεχθούν νέους όρους συμβολαίων από την κυβέρνηση Τσάβες. Η Βενεζουέλα είχε απαιτήσει να δοθεί ο πλειοψηφικός έλεγχος στην PDVSA. Στη συνέχεια, η χώρα κατάσχεσε τα περιουσιακά τους στοιχεία και οι εταιρείες διεκδικούν αποζημιώσεις. Το τι θα ακολουθήσει μελλοντικά με τις νέες συμφωνίες και πως θα αντιμετωπισθούν οι παλαιές αξιώσεις και οι αποζημιώσεις είναι άγνωστο.

Διύλιση Πετρελαίου

Όπως η παραγωγή, έτσι και η διύλιση στη Βενεζουέλα μειώθηκε δραστικά στα τέλη της δεκαετίας του 2010, με μερική ανάκαμψη μετά το 2020. Η πτώση αυτή, που αποδίδεται σε κακοδιαχείριση και ανεπαρκή συντήρηση, περιόρισε την ικανότητα της PDVSA να καλύπτει την εγχώρια ζήτηση, οδηγώντας κατά περιόδους σε ελλείψεις βενζίνης.

Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας είναι γενικά βαρύ (παχύ, δύσκολο στην άντληση και στη μεταφορά, περισσότερο ρυπογόνο, με μεγαλύτερα ποσοστά θείου και βαρέων μετάλλων), απαιτώντας πιο σύνθετη και ακριβή διύλιση.

Ωστόσο, τα αμερικανικά διυλιστήρια, ιδίως στην Ακτή του Κόλπου του Μεξικού, διαθέτουν αρκετή εμπειρία στη διύλιση βαρέων αργών, καθώς τη δεκαετία του 1980 επένδυσαν ειδικά σε βαριά πετρέλαια από τη Βενεζουέλα και το Μεξικό. Όταν οι εξαγωγές της Βενεζουέλας μειώθηκαν, στράφηκαν σε βαριά αργά από τον Καναδά.

Η τεχνογνωσία, η τεχνολογία και η πρόσβαση σε κρίσιμες προμήθειες ενδέχεται να αποδειχθούν χρήσιμες στην ανασυγκρότηση της διύλισης στη Βενεζουέλα.

Παράγοντες για την επέκταση του πετρελαϊκού τομέα

Οι αμερικανικές εταιρείες ενδέχεται να ενδιαφερθούν για μεγαλύτερο ρόλο στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας, εφόσον επιλυθούν ζητήματα διακυβέρνησης, χρηματοδότησης, ασφάλειας και προστασίας. Υπό αυτή την προϋπόθεση, πρέπει να ληφθούν υπόψη και άλλοι παράγοντες, όπως:

• Στις αρχές του 2026, οι διεθνείς τιμές Brent βρίσκονταν σε χαμηλό τετραετίας (οι τιμές επηρεάζουν άμεσα τις επενδυτικές αποφάσεις).
• Η παγκόσμια παραγωγή αργού υπερβαίνει τη ζήτηση. Η EIA εκτιμά ότι το 2025 η προσφορά ξεπέρασε τη ζήτηση κατά περίπου ένα mbd, με το χάσμα να αυξάνεται σε δύο mbd το 2026, γεγονός που πιέζει τις τιμές.
• Οι όροι συμβολαίων για μελλοντικά έργα, καθώς και η αντιμετώπιση υφιστάμενων έργων και παλαιών αξιώσεων, θα επηρεάσουν τις αποφάσεις των εταιρειών.
• Ζητήματα αμερικανικής πολιτικής περιλαμβάνουν το αν οι υφιστάμενες κυρώσεις θα χαλαρώσουν ή θα αρθούν, αν θα υπάρξουν κίνητρα επενδύσεων, αν οι ΗΠΑ θα στηρίξουν τη ζήτηση για πετρέλαιο ή προϊόντα της Βενεζουέλας, καθώς και πώς θα διαμορφωθεί μια συνολική συμφωνία ΗΠΑ–Βενεζουέλας.
• Η δράση του Κογκρέσου μπορεί να λάβει πολλές μορφές, όπως κοινοβουλευτική εποπτεία, νέες εξουσιοδοτήσεις προγραμμάτων ή χρηματοδοτήσεις για στήριξη ή περιορισμό των αμερικανικών ενεργειών στη Βενεζουέλα.

Τεράστια αποθέματα και φτωχή παραγωγή

Ο πετρελαϊκός τομέας της Βενεζουέλας διαθέτει τεράστια αποθέματα, αλλά είναι φτωχός σε παραγωγική δυνατότητα. Η αλλαγή πολιτικής ηγεσίας και η εμπλοκή των Αμερικανών ίσως τοποθετήσουν τη χώρα σε τροχιά επανασύνδεσης με τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Η Βενεζουέλα μπορεί να επανέλθει ως σημαντικός πετρελαϊκός παίκτης μόνο εφόσον ο ενεργειακός τομέας ενταχθεί σε ένα ευρύτερο σχέδιο θεσμικής ανασυγκρότησης, με διαφάνεια, σταθερότητα και ρεαλιστικές προσδοκίες. Διαφορετικά, ακόμη και τα μεγαλύτερα αποθέματα του κόσμου κινδυνεύουν να παραμείνουν ένα γεωλογικό πλεονέκτημα χωρίς γεωπολιτικό αντίκρισμα.

*Ο Βασίλης Γιαννακόπουλος είναι ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected])

Διαβάστε επίσης:

Ιράν: Γιατί οδύρονται οι «κροκόδειλοι»;

Δημοσκοπικές αλχημείες και χαρά μεγάλη στην κυβέρνηση

Πώς πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις επιλογές Τράμπ;