Η Συρία παραμένει εστία έντασης και στρατηγικών ανακατατάξεων. Η πρόσφατη εκεχειρία μεταξύ Δαμασκού και κουρδικών δυνάμεων (SDF) χαρακτηρίζεται θετική, αλλά οι συγκρούσεις και οι διεθνείς πιέσεις συνεχίζονται.

Παράταση εκεχειρίας και συγκρουσιακή κατάσταση

Η συριακή κυβέρνηση και οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) συμφώνησαν στις 20 Ιανουαρίου σε τετραήμερη κατάπαυση του πυρός, η οποία παρατάθηκε στις 24 Ιανουαρίου για ακόμη 15 ημέρες με αμερικανική διαμεσολάβηση, προκειμένου να δοθεί χρόνος για διαπραγματεύσεις σχετικά με την ενσωμάτωση των SDF στο συριακό κράτος.

Παρά την εκεχειρία, συνεχίστηκαν οι συγκρούσεις στις περιοχές Κομπάνι και Καμισλί, ενώ τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη πραγματοποίησαν αναγνώριση και πλήγματα. Η εκεχειρία διευκόλυνε τη μεταφορά έως και 7.000 κρατουμένων υποστηρικτών του Ισλαμικού Κράτους από τη Συρία στο Ιράκ, μειώνοντας τον κίνδυνο μαζικών αποδράσεων. Παράλληλα επετράπη η είσοδος ανθρωπιστικής βοήθειας στο Κομπάνι, το οποίο παραμένει χωρίς βασικές υποδομές.

Οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις μεταξύ των SDF και των δυνάμεων της Δαμασκού οδήγησαν, στις 26 Ιανουαρίου, στην απόσυρση των ρωσικών δυνάμεων από τη μοναδική στρατιωτική βάση της Ρωσίας στη βορειοανατολική Συρία και συγκεκριμένα στο αεροδρόμιο Καμισλί της επαρχίας Χασάκα. Μέρος των ρωσικών δυνάμεων μεταφέρεται στη βάση Χμεϊμίμ στη Λαττάκεια, ενώ οι υπόλοιποι στρατιώτες θα επιστρέψουν στη Ρωσία.

Σε πολιτικό επίπεδο, ο διοικητής των SDF, Μαζλούμ Άμπντι, επιχειρεί να εξασφαλίσει εσωτερική συναίνεση με τη στήριξη των Κούρδων ηγετών του Ιράκ, όμως οι διαφωνίες μεταξύ των μετριοπαθών και των σκληροπυρηνικών στοιχείων παραμένουν έντονες. Οπότε, η πρόοδος στις συνομιλίες είναι περιορισμένη και η πιθανότητα νέας ευρείας κλιμάκωσης παραμένει υψηλή.

Γιατί η Ουάσιγκτον «εγκατέλειψε» τους Κούρδους

Η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στους Κούρδους της Συρίας δείχνει ξεκάθαρα μια στρατηγική αναθεώρηση προτεραιοτήτων, σύμφωνα με το δόγμα «America First». Οι Κούρδοι, που υπήρξαν κρίσιμοι σύμμαχοι των Αμερικανών και γενικότερα της Δύσης κατά του ISIS, θεωρούνται πλέον περιορισμένης στρατηγικής αξίας για την Ουάσιγκτον.

Μετά την ήττα του Ισλαμικού Κράτους, οι Κούρδοι δεν προσφέρουν στους Αμερικανούς σημαντικά πλεονεκτήματα, τα οποία θα υπερτερούσαν του αναμενόμενου πολιτικού και στρατιωτικού κόστους μιας πιθανής έντασης με την Τουρκία, σύμμαχο του ΝΑΤΟ. Ως εκ τούτου, η ανοιχτή στρατιωτική ή πολιτική στήριξη των Αμερικανών προς τους Κούρδους της Συρίας έχει περιοριστεί δραστικά, ενώ οι παρασκηνιακές και συμβουλευτικές σχέσεις τους δεν αρκούν για να διασφαλίσουν την πολυπόθητη αυτονομία τους.

Η «America First» στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ αφήνει τους Κούρδους ευάλωτους σε πιέσεις, τόσο από τη Δαμασκό όσο και από την Άγκυρα, με συνέπεια τη σταδιακή απώλεια εδαφών και διαπραγματευτικής ισχύος. Η παραδοχή αυτή δημιουργεί την αίσθηση «προδοσίας», αλλά, σύμφωνα με τη νέα εθνική στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών, αποτελεί γεωπολιτική επιλογή, η οποία αναμένεται να εφαρμοστεί και σε άλλες περιπτώσεις. 

Οι ΗΠΑ επιλέγουν τη διατήρηση της σταθερότητας με την Τουρκία και την ισορροπία δυνάμεων στη Συρία έναντι της υποστήριξης των Κούρδων. Ουσιαστικά, τους αφήνουν σε μια ευάλωτη θέση, με περιορισμένους συμμάχους και μειωμένη στρατηγική αξία σε περιφερειακό επίπεδο.

Σιωπηρή αποδοχή από το Τελ Αβίβ

Η «Middle East Monitor» αναφέρει ότι ανώτερα κουρδικά στελέχη δήλωσαν πως υπήρξαν επικοινωνίες με Ισραηλινούς αξιωματούχους, οι οποίοι εξέφρασαν την υποστήριξή τους. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι το Τελ Αβίβ θα μπορούσε να προσφέρει κάποιου είδους υποστήριξη στους Κούρδους, υπό την τρέχουσα πίεση από τη Δαμασκό.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής, εκτός του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών Γκίντιον Σαάρ, που καταδίκασε στις 8 Ιανουαρίου τη συριακή κυβέρνηση για τις επιθέσεις της εναντίον της κουρδικής μειονότητας στη βόρεια Συρία και τις χαρακτήρισε ως «σοβαρές και επικίνδυνες», το Τελ Αβίβ δεν έχει εκδώσει δημόσια καταδικαστική ανακοίνωση ή στρατιωτική απειλή προς τη Δαμασκό.

Αντίθετα, η «Anadolu Ajansi» αναφέρει ότι, στις 6 Ιανουαρίου 2026, υψηλόβαθμοι Ισραηλινοί, Σύροι και Αμερικανοί αξιωματούχοι συναντήθηκαν στο Παρίσι υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, για συνομιλίες με στόχο την αποκλιμάκωση των εντάσεων και τη βελτίωση της επικοινωνίας και του συντονισμού μεταξύ Ισραήλ και Συρίας.

Επιπρόσθετα, ανακοίνωσαν κοινή συμφωνία για τη δημιουργία ενός «μηχανισμού» (joint fusion mechanism) υπό την εποπτεία των Αμερικανών, που θα επικεντρώνεται σε:

● Ανταλλαγή πληροφοριών και συντονισμό ασφάλειας.

● Αποτροπή εχθροπραξιών και αποκλιμάκωση.

● Διπλωματική συνεργασία.

● Εξερεύνηση εμπορικών και οικονομικών ευκαιριών.

Εκτιμάται ότι με τις ευλογίες και οδηγίες της Ουάσιγκτον το Τελ Αβίβ, προκειμένου να μειώσει την ένταση με την Τουρκία και να διευθετήσει τις σχέσεις του με τη Δαμασκό, περιορίζεται στην ασφάλεια των βορείων συνόρων του από τη Χεζμπολάχ, την αντιμετώπιση της ιρανικής απειλής και τη διευθέτηση του Παλαιστινιακού στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη. Η στήριξη των Κούρδων φαίνεται ότι δεν αποτελεί πλέον στρατηγική προτεραιότητα.

Αν επιβεβαιωθεί αυτή η εκτίμηση, που ικανοποιεί τα μάλα την τουρκική πλευρά, τότε βραχυ-μεσοπρόθεσμα θα πρέπει να αναμένουμε και σταδιακή εξομάλυνση των τουρκο-ισραηλινών σχέσεων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Πώς επηρεάζονται Αθήνα και Λευκωσία

Πολύ πιθανόν οι νέες συγκρούσεις και η γεωπολιτική απομόνωση των Κούρδων να επηρεάσουν άμεσα την Ελλάδα και την Κύπρο. Η αποσταθεροποίηση και η πιθανή κλιμάκωση της βίας αυξάνουν τον κίνδυνο προσφυγικών ροών προς τα ελληνικά νησιά και την Κύπρο, ενώ η γεωπολιτική ανακατανομή δυνάμεων ενισχύει την τουρκική στρατηγική και αυξάνει τα περιθώρια δράσης του Ισραήλ.

Παράλληλα, η αστάθεια μπορεί να επηρεάσει τις μεταφορές ενέργειας, τις επενδύσεις και την περιφερειακή ασφάλεια, απαιτώντας αναπροσαρμογή της στρατηγικής των Αθηνών και της Λευκωσίας.

Ο Βασίλης Γιαννακόπουλος είναι ταξίαρχος ε.α. της Π.Α. και γεωστρατηγικός αναλυτής (geostrategical@yahoo.gr)

Διαβάστε επίσης:

Αδύναμα διλήμματα: Προβληματισμός στην κυβέρνηση για τη δύσκολη επόμενη μέρα των εκλογών

«Εμπλοκή» στις διεργασίες συνεργασιών στην Αριστερά: Παρατείνεται το αδιέξοδο εν αναμονή των κινήσεων Τσίπρα

Βιολάντα: Πώς η θανατηφόρα έκρηξη προκάλεσε πολιτική σύγκρουση για τα εργατικά ατυχήματα