Αυτός ο χωρόχρονος είναι ο χειρότερος για την προώθηση των αιτημάτων ποιότητας ζωής, κι ακόμη για την πολιτική έκφραση όσων τα ενστερνίζονται. Πάσχουμε από κυβέρνηση, πάσχουμε όμως περισσότερο από αντιπολίτευση! Πάσχουμε ακόμη από μια υπερδύναμη, που, υπακούοντας στη λογική του κέρδους και για να εξοφλήσει τα τρισεκατομμύρια που χρωστάει, είναι έτοιμη να λειτουργήσει σαν ταύρος σε υαλοπωλείο! Και όμως, έχουν υπάρξει και «χειροτερότερα».

● Θυμάμαι την εποχή των Ιμίων, όταν παραλίγο να βρεθούμε σε πόλεμο με την Τουρκία.

● Θυμάμαι τον πόλεμο που επεχείρησε η συμμαχία κατά του Ιράκ, με αφορμή «ανύπαρκτη ύπαρξη» απαγορευμένων αερίων στο οπλοστάσιό της.

● Θυμάμαι τον πόλεμο κατά της Συρίας, εν μέσω θανατικών και άλλων φρικαλεοτήτων που σχετίζονταν κυρίως με ανθρώπους, αλλά και με τα αδέσποτε ζώα…

Παίρνοντας αφορμή αυτά, μπορώ να μπαίνω σε σκέψεις!

1. Θέλετε να πούμε μια κατηγορία ανθρώπων που μπορεί να συμπράξει στην κοινωνική αλλαγή; Είναι «η συμπαθής τάξις των ζωόφιλων».

2. Θέλετε να πούμε «οι καλοζωιστές που αναζητούν αμόλυντες από χημική επεξεργασία τροφές»;

3. Θέλετε να πούμε για ερασιτέχνες που καλλιεργούν μαρούλια, να μιλήσουμε για πιστοποιημένους βιοκαλλιεργητές, για παραγωγούς βαφών, επίπλων κ.λπ. που υπερηφανεύονται για τον οικολογικό τους χαρακτήρα, για εχθρούς του κυνηγιού – σπορ, για οπαδούς της άγριας φύσης, ορειβάτες – ορεολάτρες, οικοαρχιτέκτονες, εφαρμοστές βιοκλιματικών ρυθμίσεων, υποστηρικτές της βιοποικιλότητας, ακτιβιστές για το νερό και την ήπια ενέργεια, υπερασπιστές της ακεραιότητας των υπαίθριων τοπίων, ανυποχώρητους μαχητές κατά των ανεμογεννητριών, καλλιτέχνες και καλλιτεχνίζοντες που έχουν αφιερώσει την τέχνη τους στην έκφραση των αναγκών της ζωής, επιστήμονες και οικοτεχνοκράτες που αναφέρονται στα πλανητικά προβλήματα;

4. Θέλετε να πούμε οι αντίπαλοι της προαστιοποίησης, οι οπαδοί της αποκέντρωσης, της «πλουραλιστικής πόλης», οι οπαδοί της πεζοκίνησης, κατά των τραπεζοκαθισμάτων και υπέρ του αστικού χώρου μικρών αποστάσεων, γενικώς οι υποστηρικτές της όσμωσης ανθρώπου και φύσης μέσα στο αστικό πεδίο;

Όχι ακινησία. Κίνημα

Όλοι αυτοί μπορούν να συμπράξουν στο αίτημα της κοινωνικής αλλαγής. Όλοι αυτοί δεν είναι ακίνητοι, δεν είναι γενικά απαθείς μπροστά σε αυτά που γίνονται, αλλά οι περισσότεροί τους κινούνται. Δηλαδή είναι κίνημα. Και συναπαρτίζουν το εύρος και το βάθος της οικολογικής ευαισθησίας, που πολλαπλασιαζόμενα κάνουν ένα «γινόμενο» τεράστιο, πολιτικά υπολογίσιμο. Ένα «γινόμενο» εξελίξιμο, αντίπαλο στον μεγαλομεσαίο ελιτισμό, στην κερδοσκοπική και φρανκεσταϊνική διαχείριση του χώρου και της φύσης. Φιλικό με τους ήπιους τεχνολογικούς νεωτερισμούς, αλλά όχι αδιάφορο απέναντι στις όποιες αειφορικές ποιότητες του παρελθόντος…

Αυτό το μέγεθος αδικείται όταν αντιμετωπίζεται σαν πολιτικός ιχθυότοπος για το ψάρεμα ψηφοφόρων. Ουσιαστικά είναι μια δύναμη με στόχους παρεμφερείς με αυτούς της εναρκτήριας και Πρωτεϊκής – όπως αποδείχθηκε – Αριστεράς, με στόχους ποιότητας ζωής, αισθητικής, καθαριότητας, ασφάλειας, ευταξίας, ευγένειας, πολιτικού πολιτισμού.

Είναι μια δύναμη δαιδαλώδης και εν μέρει ασυνάρτητη, αλλά οπωσδήποτε ασύμβατη με τον οικονομισμό και τη συμφεροντοκρατία: ικανή να προσλάβει ευρύτερα χειραφετητικά αιτήματα και να συμπράξει σε μια δημοκρατική πορεία.

Σήμερα ο χώρος της οικολογικής ευαισθησίας υποεκπροσωπείται στην πολιτική σκηνή. Από τη μια πλευρά είναι ο πράσινος μεταπραττισμός, αυτόκλητος διαμεσολαβητής μεταξύ οικολογικών αγώνων και κεντρικής πολιτικής σκηνής. Από την άλλη πλευρά είναι η αριστερόμορφη θεώρηση της οικολογίας ως βοηθητικού οπλίτη, ανίκανου να τροποποιήσει ριζικά το οικονομικό τοπίο, τις παραγωγικές δυνάμεις και επομένως τις παραγωγικές σχέσεις.

Παραγωγικές δυνάμεις

Και όμως: Έχει αποδειχθεί ότι οι παραγωγικές δυνάμεις είναι τροποποιήσιμες. Οι περισσότεροι συζητούν για το ζήτημα της αυτοκινητοβιομηχανίας και των μεταφορών γενικότερα, για τη μακροβιότητα των προϊόντων κόντρα στη φυσική ή τεχνητή παλαίωσή τους, για το ζήτημα των μεγάλων υδροηλεκτρικών φραγμάτων που εξοντώνει τους ποταμούς, για το ζήτημα των ανεμογεννητριών που εγκαθίστανται στις κορυφές των βουνών, για το ζήτημα μιας παραγωγής προϊόντων χωρίς λιπάσματα και φυτοφάρμακα – που περιορίζει τη ρύπανση του περιβάλλοντος – και φυσικά για την ανακύκλωση.

Περιλαμβάνει όσους συζητούν για μια αλιεία αειφορική, για την ορθολογική – μη ρυπαντική αξιοποίηση λιμνών, θαλασσών και ωκεανών, αυτούς που προτείνουν και δέχονται μέτρα για να αντιμετωπιστεί η εξαφάνιση των ειδών από τη θαλάσσια βιοποικιλότητα.

Αυτό που κυρίως προδιέγραψε ο Ραλφ Νέιντερ, επί σειρά ετών υποψήφιος των Πρασίνων για την Προεδρία των ΗΠΑ, είναι η αντίφαση δύο δυνάμεων – της εργασιακής καριέρας με μια νέα επαγγελματική ηθική:

«Χάρη στην οποία οι εργαζόμενοι στον επιστημονικό και τεχνικό τομέα θα έθεταν τη νομιμοφροσύνη τους στον λαό πάνω από τη νομιμοφροσύνη στην Εταιρεία και θα μάχονταν… όλες τις μορφές απάτης, σπατάλης, κλοπής, καταστροφής του περιβάλλοντος και άμεσης ή έμμεσης προσβολής της φυσικής και πνευματικής ολοκλήρωσης των ατόμων» (Αντρέ Γκορζ, «Οικολογία και Πολιτική, η λογική των εργαλείων», Αθήνα 1984).

Αυτήν την πρόταση πρέπει να επεκτείνουν οι οικολογίζοντες σήμερα – πρέπει να την επεκτείνουν και να συμπεριλάβουν κάθε εργαζόμενο. Να σταθούν αντίθετοι με τους ανθρώπους του μεροκάματου, που δεν ασχολούνται με το εργασιακό προϊόν αλλά με τον μισθό τους. Εξάλλου ο εργαζόμενος δεν είναι μόνο μισθωτός αλλά και καταναλωτής, χρήστης χώρων, αποδέκτης ποιοτικών συνθηκών. Ο «εργατισμός», ως τρόπος συμπόρευσης με οποιοδήποτε ιδεολόγημα, είναι σε τελευταία ανάλυση ένας λαϊκισμός – που δεν παράγει νέα πολιτική.

Σήμερα, η ελληνική κοινωνία δεν έχει μόνο ανάγκη από το γκρέμισμα της «σιωπηλής» μνημονιακής υποτέλειας: Επιπλέον χρειάζεται άλλους εργαζόμενους με έναν ζωογόνο νεωτερισμό, με την άνοδο του ενδιαφέροντος για την κοινωνία, τη φύση, την ποιότητα ζωής. Κι αυτόν μπορεί να τον προσποριστεί μόνο από τον χώρο της οικολογικής ευαισθησίας…

* Ο Γιάννης Σχίζας είναι συγγραφέας

Διαβάστε επίσης:

Το καταναλώνειν επικινδύνως – Η πολιτική της διατροφής από την κατανάλωση εντόμων και το συνθετικό κρέας έως τα μεταλλαγμένα

Υπεροψίαν και μέθην είχαν οι Αμερικανοί

Η Αττική έχει ελπίδες