Η συνθήκη New START, η τελευταία συμφωνία ελέγχου πυρηνικών όπλων ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ρωσία, λήγει αυτή την Πέμπτη, 5/2, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας εποχής.

Με τη λήξη της, οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις του κόσμου εισέρχονται σε μια περίοδο χωρίς θεσμοθετημένα όρια και μηχανισμούς ελέγχου, δημιουργώντας πρωτόγνωρα δεδομένα για τη διεθνή ασφάλεια και φέρνοντας στο προσκήνιο ερωτήματα για την ισορροπία δυνάμεων στον πλανήτη, αναφέρει σε ανάλυσή του το CNN.

New START: Από την υπογραφή, στην αδιαφορία για τη λήξη της

Από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η Ρωσία εμφανίζεται αισθητά αποδυναμωμένη στη διεθνή σκηνή. Η διάλυση, το 1991, αυτού που ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν είχε αποκαλέσει «αυτοκρατορία του κακού», άφησε το Κρεμλίνο με λιγότερο έδαφος, μειωμένη οικονομική ισχύ και περιορισμένη παγκόσμια επιρροή.

Ωστόσο, η Μόσχα διατήρησε ένα καθοριστικό πλεονέκτημα: Την ιδιότητά της ως πυρηνική υπερδύναμη, που της εξασφάλιζε μια θέση στο «πάνω τραπέζι» της διεθνούς διπλωματίας.

Σε συνόδους κορυφής για τα πυρηνικά, ο Ρώσος ηγέτης μπορούσε να κάθεται απέναντι από τον πρόεδρο των ΗΠΑ – όπως στις ημέρες δόξας του Ψυχρού Πολέμου – και να συναποφασίζει για ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας.

Αυτό συνέβη το 2010, όταν ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, και ο Ρώσος πρόεδρος, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, υπέγραψαν τη συνθήκη New START.

Η συμφωνία, που χαρακτηρίστηκε «ιστορική» από τον Λευκό Οίκο, όριζε ανώτατο όριο 1.550 ανεπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών για κάθε χώρα, καλύπτοντας διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους υποβρυχίων και στρατηγικά βομβαρδιστικά.

Όμως εκείνη η εποχή φαίνεται να ανήκει πλέον στο παρελθόν. Η λήξη της τελευταίας συμφωνίας ελέγχου εξοπλισμών ΗΠΑ–Ρωσίας στις 5 Φεβρουαρίου, αντιμετωπίζεται με αξιοσημείωτη αδιαφορία από την αμερικανική πλευρά.

«Αν λήξει, λήγει», σχολίασε τον Ιανουάριο ο πρόεδρος Τραμπ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ίσως στο μέλλον υπάρξει μια «καλύτερη» συμφωνία. Η έλλειψη αίσθησης επείγοντος στην Ουάσινγκτον έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την έντονη ανησυχία στη Μόσχα.

Ανησυχία και προειδοποιήσεις από το Κρεμλίνο

Καθώς πλησίαζε η λήξη της συνθήκης, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ – πλέον όχι πρόεδρος, αλλά ενεργός αξιωματούχος στον τομέα της ασφάλειας της Ρωσίας– προειδοποίησε ότι η εγκατάλειψη της συμφωνίας θα επιτάχυνε το «Ρολόι της Αποκάλυψης», τη συμβολική απεικόνιση του πόσο κοντά βρίσκεται η ανθρωπότητα στην αυτοκαταστροφή.

«Δεν θέλω να πω ότι αυτό σημαίνει άμεσα καταστροφή και πυρηνικό πόλεμο», δήλωσε, «αλλά σίγουρα πρέπει να ανησυχήσει τους πάντες».

Το Κρεμλίνο συμμερίζεται αυτή την ανησυχία. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο Τύπου, Ντμίτρι Πεσκόφ, η ρωσική πρόταση για παράταση της συνθήκης έχει μέχρι στιγμής αντιμετωπιστεί με σιωπή από τις ΗΠΑ.

Για πρώτη φορά, οι δύο χώρες με τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια στον κόσμο θα βρεθούν χωρίς βασικό πλαίσιο περιορισμού και ελέγχου – κάτι που χαρακτήρισε «πολύ κακό για την παγκόσμια και στρατηγική ασφάλεια».

Το πραγματικό πρόβλημα της Ρωσίας

Οι εκφράσεις ανησυχίας της Μόσχας ίσως δεν είναι μόνο ανιδιοτελείς. Πέρα από την απώλεια ενός φόρουμ που διατηρούσε ζωντανό το κύρος της σοβιετικής εποχής, η Ρωσία αντιμετωπίζει την προοπτική μιας ανεξέλεγκτης αμερικανικής πυρηνικής επέκτασης.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη επαναφέρει ιδέες, όπως η ανάπτυξη πυρηνικά εξοπλισμένων πολεμικών πλοίων – μια πρακτική της εποχής του Ψυχρού Πολέμου που είχε εγκαταλειφθεί εδώ και δεκαετίες.

Η Σοβιετική Ένωση θα μπορούσε να ανταποκριθεί σε μια τέτοια κούρσα. Η σημερινή Ρωσία ωστόσο, με οικονομία και αμυντικό προϋπολογισμό πολύ μικρότερους από εκείνους των ΗΠΑ, δεν έχει ουσιαστικά καμία ελπίδα να ακολουθήσει, διευρύνοντας το ήδη μεγάλο χάσμα ισχύος μεταξύ των δύο αντιπάλων.

Το τέλος μιας εποχής

Οι ΗΠΑ έχουν και δικούς τους λόγους να αφήσουν τον έλεγχο εξοπλισμών με τη Ρωσία να λήξει, και κυρίως την επιθυμία τους να συμπεριληφθεί η Κίνα – μια ανερχόμενη πυρηνική δύναμη – σε μελλοντικές συμφωνίες.

Παρόλα αυτά, η λήξη της New START σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής: Όχι μόνο των συμφωνιών «υπερδυνάμεων» που αφορούσαν αποκλειστικά Ουάσινγκτον και Μόσχα, αλλά και μιας περιόδου κατά την οποία οι ΗΠΑ ήταν διατεθειμένες να αποδεχτούν ουσιαστικούς περιορισμούς στο πυρηνικό τους οπλοστάσιο.

Διαβάστε επίσης:

Απειλές Τραμπ κατά του Χαμενεΐ: «Θα πρέπει να προσέχει» – Στον αέρα οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν

Χαμένες στην άμμο: Μούμιες 7.000 ετών που βρέθηκαν στη Σαχάρα ανήκουν σε άγνωστη γενεαλογική γραμμή

Ισόβια κάθειρξη για τον επίδοξο δολοφόνο του Τραμπ το 2024