Η υπαναχώρηση του Ιράν σε μια προγραμματισμένη συνάντηση με Αμερικανούς και περιφερειακούς αξιωματούχους στην Τουρκία με την ελπίδα διεξαγωγής πιο στενά καθορισμένων συνομιλιών στο Ομάν είναι σαν να έχει βγει από το σκληρό εγχειρίδιο του καθεστώτος – ένας ελιγμός της τελευταίας στιγμής που στοχεύει να αφήσει όλους τους άλλους εκτός ισορροπίας.

Το διπλωματικό τέχνασμα μαζί με τις στρατιωτικές κινήσεις την ίδια ημέρα, κατά την οποία το Ιράν εκτόξευσε ένα drone σε ένα αμερικανικό αεροπλανοφόρο και έστειλε κανονιοφόρους για να παρενοχλήσουν ένα πετρελαιοφόρο με σημαία ΗΠΑ, υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη είναι αποφασισμένη να ανατρέψει τα δεδομένα και να ασκήσει πίεση στις ΗΠΑ καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ συγκεντρώνει δυνάμεις στην περιοχή και προσπαθεί να πιέσει το Ιράν να διαπραγματευτεί με τους όρους του.

Οι τακτικές του Ιράν αποτελούν πρόκληση για το στυλ διπλωματίας του Τραμπ, στο οποίο προτιμά γρήγορες συμφωνίες που διαπραγματεύονται μέσω ενός μικρού αριθμού έμπιστων αξιωματούχων. Με λίγες καλές επιλογές, οι αναλυτές λένε ότι το Ιράν παίζει για να κερδίσει χρόνο και διακινδυνεύει να κάνει λάθος υπολογισμούς.

«Δεν είναι ιδιαίτερα ευοίωνο όσον αφορά το τι θα ακολουθήσει», δήλωσε ο Michael Wahid Hanna, διευθυντής προγράμματος των ΗΠΑ στο International Crisis Group. «Η συσσώρευση βίας και η απειλή βίας δεν έχουν δημιουργήσει τόσο μεγάλο περιθώριο για πραγματική διπλωματία. Φαίνεται σαν το αίτημα να ήταν η συνθηκολόγηση, ουσιαστικά».

Οι περιφερειακές δυνάμεις είχαν πιέσει σκληρά για να οριστούν οι συνομιλίες στην Τουρκία με την ελπίδα να ανοίξουν μια διπλωματική οδό για την αποτροπή ενός πιθανού πολέμου, ενώ παράλληλα θα αντιμετωπίσουν τις δικές τους ανησυχίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τους βαλλιστικούς πυραύλους και την υποστήριξη των περιφερειακών πολιτοφυλακών. Μέχρι αργά τη Δευτέρα, φαινόταν ότι οι συνομιλίες είχαν οριστεί και θα έφερναν σε επαφή Ιρανούς και περιφερειακούς αξιωματούχους με τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, στην Τουρκία.

Νωρίς την Τρίτη, Ιρανοί αξιωματούχοι άρχισαν να διαδίδουν το μήνυμα ότι δεν συμφωνούσαν με τον τόπο ή τη μορφή. Πίεσαν να μεταφερθεί η συνάντηση στο Ομάν, να αποκλειστούν οι περιφερειακοί εκπρόσωποι και να διαπραγματευτούν μόνο με τις ΗΠΑ, και να περιοριστεί το πεδίο εφαρμογής στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αφήνοντας εκτός τους πυραύλους και τους συμμάχους των περιφερειακών πολιτοφυλακών – ανοίγοντας ξανά μια σειρά από ζητήματα που οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και της Μέσης Ανατολής πίστευαν ότι είχαν επιλυθεί ημέρες νωρίτερα.

Οι κινήσεις ήταν χαρακτηριστικές ιρανικές διαπραγματευτικές τακτικές, σύμφωνα με νυν και πρώην αξιωματούχους της Μέσης Ανατολής και της Δύσης. Οι Ιρανοί διαπραγματευτές εδώ και χρόνια χρησιμοποιούν τακτικές πίεσης και αλλαγές της τελευταίας στιγμής στον τόπο και το θέμα για να προσπαθήσουν να ξεπεράσουν τους ομολόγους τους.

«Το έχουν κάνει και στο παρελθόν όσον αφορά τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις, όπου νομίζεις ότι σε μια τέτοια ημερομηνία, συμφωνήσατε και οι δύο ότι θα ίσχυε το Χ, και στη συνέχεια το θέμα ανοίγει ξανά», δήλωσε ο Άλαν Έιρ, πρώην ανώτερος διπλωμάτης των ΗΠΑ και διαπραγματευτής πυρηνικών με το Ιράν.

Παρά τις κινήσεις του Ιράν, ο Λευκός Οίκος δήλωσε την Τρίτη ότι παραμένει προσηλωμένος στην εξεύρεση διπλωματικής λύσης και ότι οι συνομιλίες θα προχωρήσουν. Περιφερειακοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι υπήρξε συμφωνία για συνάντηση στο Ομάν την Παρασκευή, αλλά συνέχισαν να συζητούν το εύρος των συζητήσεων και το εάν αξιωματούχοι από άλλες ενδιαφερόμενες χώρες της περιοχής θα συμμετάσχουν σε αυτές.

Αξιωματούχοι της Μέσης Ανατολής που συμμετέχουν στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης των εντάσεων υποβαθμίζουν τις προσδοκίες για τη συνάντηση της Παρασκευής μετά τις συνομιλίες τους με Ιρανούς διπλωμάτες. Λένε ότι τώρα αναμένουν να είναι μια ανταλλαγή ιδεών με λίγα συγκεκριμένα αποτελέσματα, και ορισμένοι λένε ότι έχουν αποδεχτεί αυτό που βλέπουν ως αναπόφευκτη στρατιωτική αντιπαράθεση.

Ο κύριος στόχος των μεσολαβητών για τις συνομιλίες της Παρασκευής είναι να καταλήξουν σε μια γενική ανακοίνωση και από τις δύο πλευρές, στην οποία θα αναφέρεται ότι είναι προσηλωμένες στη διπλωματία και ότι έχουν συμφωνήσει στην αποκλιμάκωση των εντάσεων και στην παύση των εχθροπραξιών, δήλωσαν οι αξιωματούχοι.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν διαφωνούν σε μια σειρά θεμάτων. Η Τεχεράνη θέλει μόνο να συζητήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί μια ευρύτερη συζήτηση για τους περιορισμούς στο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξη των συμμαχικών πολιτοφυλακών στην περιοχή.

Το Ιράν μπορεί να έχει κερδίσει μια τακτική νίκη καταφέρνοντας να μεταφέρει τις συνομιλίες στο Ομάν – μια πιο διακριτική τοποθεσία όπου οι Ιρανοί αξιωματούχοι θα αντιμετωπίσουν λιγότερες παραινέσεις από μεγάλες περιφερειακές δυνάμεις όπως η Τουρκία και έλεγχο από τα παγκόσμια μέσα ενημέρωσης στην Κωνσταντινούπολη.

«Το Ιράν επιδιώκει να αλλάξει τον τόπο διεξαγωγής, επειδή θεώρησε την πολυμερή, ανοιχτή μορφή στην Τουρκία ως μια πρόταση υψηλού κινδύνου και χαμηλής ανταμοιβής», δήλωσε ο Όραλ Τόγκα, ερευνητής στο Κέντρο Ιρανικών Σπουδών στην Τουρκία. «Αυτή η κίνηση είναι μια στρατηγική προσπάθεια να γείρει τους όρους της διαπραγμάτευσης υπέρ του».

Οι μεταβαλλόμενες απαιτήσεις του Ιράν έρχονται παράλληλα με την ασάφεια σχετικά με τους δημόσια δηλωμένους στόχους της κυβέρνησης Τραμπ, οι οποίοι κυμαίνονται από μια συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έως την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Οι εξελισσόμενες απαιτήσεις και από τις δύο πλευρές έχουν καταστήσει τον διπλωματικό σχεδιασμό ιδιαίτερα περίπλοκο, δήλωσαν οι αξιωματούχοι που εμπλέκονται στην προσπάθεια. Οι μεσάζοντες της Μέσης Ανατολής, όπως η Τουρκία, το Κατάρ και η Αίγυπτος, που προσπαθούν να μεσολαβήσουν στην κρίση, έχουν ελάχιστη ιδέα για το τι πραγματικά θέλει η κάθε πλευρά από τις συνομιλίες ή αν υπάρχει πραγματικά μια βιώσιμη οδός προς μια συμφωνία, δήλωσαν οι αξιωματούχοι την Τετάρτη.

«Αυτή είναι μια πρωτόγνωρη κατάσταση, εν μέρει επειδή η στρατηγική αβεβαιότητα και η ασυνέπεια των ΗΠΑ έχει μεγεθυνθεί».

Διαβάστε επίσης:

Άδειο το «ταμείο» Τραμπ για τη Γάζα – Διστακτικοί οι επενδυτές, φοβούνται αναβίωση του πολέμου

Κρεμλίνο: Η Μόσχα θα συνεχίσει να πολεμάει στην Ουκρανία έως ότου το Κίεβο πάρει «αποφάσεις»

Bild: Έλληνας κατηγορείται ότι ξυλοκόπησε μέχρι θανάτου ελεγκτή σε τρένο στη Γερμανία