Η Φάση ΙΙ του σχεδίου Τραμπ για τη Λωρίδα της Γάζας σηματοδοτεί μια νέα προσπάθεια διαχείρισης της πολυετούς σύγκρουσης μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων με επίκεντρο τη μετάβαση από την εκεχειρία στην τεχνοκρατική σταθεροποίηση και ανοικοδόμηση. Η αμερικανική κυβέρνηση παρουσιάζει το σχέδιο ως «τεχνοκρατικό εγχείρημα»,που στοχεύει στην αποστρατιωτικοποίηση, τη βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων και τη δημιουργία συνθηκών για παλαιστινιακή αυτοδιάθεση.

Κεντρικά όργανα αυτής της φάσης είναι το «Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης» (Board of Peace – BoP), η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF) και η παλαιστινιακή τεχνοκρατική επιτροπή, που αναλαμβάνουν τη διοίκηση και την εποπτεία της Γάζας σε μια μεταβατική περίοδο δύο ετών.

Παρά τη ρητορική σταθεροποίησης, το σχέδιο εγείρει σημαντικά ερωτήματα όσον αφορά τον πραγματικό ρόλο των Παλαιστινίων, την ασφάλεια του Ισραήλ και την ανεξαρτησία των αποφάσεων. Η δημιουργία ενός αμερικανοκεντρικού μηχανισμού μεταφέρει τον έλεγχο από το πλαίσιο του ΟΗΕ σε μια νέα διεθνή αρχιτεκτονική, όπου οι τοπικοί παράγοντες έχουν περιορισμένη συμμετοχή.

Οι ισραηλινές επιφυλάξεις επικεντρώνονται στην ασφάλεια και στην εμπλοκή τρίτων χωρών, ενώ οι Παλαιστίνιοι αντιμετωπίζουν την πρόκληση της διαχείρισης της καθημερινής ζωής υπό ξένη εποπτεία με αβέβαιες προοπτικές για κρατική υπόσταση.

Επίσημη έναρξη

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε τη μετάβαση στη Φάση ΙΙ του σχεδίου Τραμπ για τη σταθεροποίηση και αποκατάσταση της Λωρίδας της Γάζας. Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο ειδικός απεσταλμένος του, Στιβ Γουίτκοφ, παρουσίασαν το «Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης» (Board of Peace – BoP), τη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF) και την παλαιστινιακή τεχνοκρατική επιτροπή, η οποία θα αναλάβει τη διοίκηση της Γάζας σε μια μεταβατική περίοδο δύο ετών.

Η Φάση ΙΙ σηματοδοτεί τη μετάβαση από την εκεχειρία στην αποστρατιωτικοποίηση, την τεχνοκρατική διακυβέρνηση και την ανοικοδόμηση, με τελικό ορίζοντα τη δημιουργία συνθηκών για παλαιστινιακή αυτοδιάθεση, όπως προβλέπεται από το σχέδιο των 20 σημείων που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Το νέο διεθνές πλαίσιο διακυβέρνησης

Το «Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης» (BoP) συγκροτείται σε δύο επίπεδα:

● Ένα Ανώτατο Συμβούλιο υπό την προεδρία του ίδιου του Τραμπ.

● Ένα Εκτελεστικό Συμβούλιο ειδικά για τη Γάζα, στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι της Αιγύπτου, του Κατάρ, της Τουρκίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και ένας Ισραηλινός επιχειρηματίας.

Παράλληλα συστάθηκε παλαιστινιακή τεχνοκρατική επιτροπή 15 μελών χωρίς κομματικό υπόβαθρο, με πρόεδρο τον δόκτορα Άλι Σαάθ. Τα μέλη της έχουν μακρά εμπειρία στη δημόσια διοίκηση και στενούς δεσμούς με την Παλαιστινιακή Αρχή. Αποστολή τους είναι η διαχείριση της καθημερινής ζωής στη Λωρίδα της Γάζας, η εσωτερική ασφάλεια και η υποστήριξη της ανοικοδόμησης.

Οι ισραηλινές επιφυλάξεις

Παρά το επίσημο κλίμα αισιοδοξίας, το Ισραήλ επιδιώκει να επιβραδύνει τη μετάβαση στη Φάση ΙΙ. Θέτει ως βασικές προϋποθέσεις τη δημιουργία αξιόπιστου μηχανισμού εποπτείας του αφοπλισμού της Χαμάς και τη διατήρηση στρατιωτικής παρουσίας σε κρίσιμες ζώνες ασφαλείας.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στην ισραηλινή πλευρά η συμμετοχή της Τουρκίας και του Κατάρ στο BoP, καθώς θεωρεί ότι οι χώρες αυτές ενδέχεται να διευκολύνουν τη διατήρηση της επιρροής της Χαμάς και να υπονομεύσουν την αποστρατιωτικοποίηση της Λωρίδας.

Οι παλαιστινιακές προσδοκίες και οι φόβοι

Για τους Παλαιστινίους, η Φάση ΙΙ συμβολίζει:

● Την ελπίδα για τερματισμό του πολέμου.

● Την έναρξη της ανοικοδόμησης.

● Την επανασύνδεση της Γάζας με τη Δυτική Όχθη.

Οι Παλαιστίνιοι πιστεύουν ότι η συλλογή όπλων μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο αφού ο έλεγχος περάσει σε παλαιστινιακή οντότητα, ρόλο που θεωρούν ότι μπορεί να διαδραματίσει η τεχνοκρατική επιτροπή.

Την ίδια ώρα, παραμένει έντονη η καχυποψία απέναντι στις πραγματικές προθέσεις της Ουάσιγκτον. Πολλοί ανησυχούν ότι το BoP θα λειτουργήσει ως νέα μορφή ξένης εντολής, με προτεραιότητα την προώθηση οικονομικών και γεωπολιτικών συμφερόντων αντί μιας ουσιαστικής πολιτικής λύσης.

Το μέλλον παραμένει αβέβαιο

Η Φάση ΙΙ του σχεδίου Τραμπ ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για τη Λωρίδα της Γάζας, γεμάτο ελπίδες αλλά και σοβαρούς κινδύνους. Η επιτυχία της θα εξαρτηθεί από τον αφοπλισμό των ένοπλων ομάδων, την εφαρμογή των δεσμεύσεων και τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων.

Το μείζον ερώτημα είναι «αν αυτή η διεθνής αρχιτεκτονική μπορεί να οδηγήσει σε βιώσιμη ασφάλεια, πραγματική ανοικοδόμηση και τελικά σε μια αξιόπιστη πορεία οικοδόμησης μιας παλαιστινιακής κρατικής οντότητας ή αν θα αποτελέσει απλώς ακόμη ένα μεταβατικό στάδιο αβεβαιότητας».

«Το πείραμα διαχείρισης της Γάζας»

Η Φάση ΙΙ του σχεδίου Τραμπ παρουσιάζεται ως «τεχνοκρατικό εγχείρημα σταθεροποίησης», όμως στην πράξη πρόκειται για μεταφορά της διαχείρισης της Γάζας σε διεθνή μηχανισμό. Η δημιουργία του BoP μεταφέρει τη διαχείριση της περιοχής από το πλαίσιο του ΟΗΕ σε έναν αμερικανοκεντρικό μηχανισμό, όπου οι Παλαιστίνιοι έχουν περιορισμένο λόγο και ρόλο.

Για το Ισραήλ, το σχέδιο ενέχει τον κίνδυνο απώλειας επιχειρησιακού ελέγχου, ενώ για τους Παλαιστινίους ενέχει τον κίνδυνο μιας νέας διεθνούς διακυβέρνησης χωρίς σαφή πολιτικό ορίζοντα.

Η απουσία ξεκάθαρης δέσμευσης για κρατική υπόσταση μετατρέπει τη Φάση ΙΙ περισσότερο σε πείραμα διαχείρισης πληθυσμού, παρά σε διαδικασία ειρήνης.

Βασίλης Γιαννακόπουλος, ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής [email protected]

Διαβάστε επίσης:

Τσίπρας: «Ξορκίζει» την αδράνεια, ενώ το κόμμα «σιγοψήνεται»

ΚΚΕ – 22ο Συνέδριο: Κόμμα «παντός καιρού», νέα ενισχυμένη σύνθεση των οργάνων

Διπλό δίλημμα για Χαμενεΐ και Τραμπ