Η φετινή Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια ανέδειξε με σαφήνεια ένα βαθύ ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις, επιβεβαιώνοντας ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε περίοδο αναθεώρησης στρατηγικών επιλογών και συμμαχιών. Οι εξελίξεις δεν άφησαν περιθώρια αμφιβολίας: Η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες τίθεται πλέον ανοιχτά υπό αμφισβήτηση.

Πέρυσι, ο «οδοστρωτήρας» Τζέι Ντι Βανς είχε αιφνιδιάσει την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη με μια ομιλία που προμήνυε αλλαγή πορείας της Ουάσινγκτον. Φέτος, από το πρώτο λεπτό των εργασιών της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια, το κλίμα διαμορφώθηκε γύρω από την ανάγκη αναπροσανατολισμού και αναζήτησης νέων ερεισμάτων, καθώς γίνεται αντιληπτό ότι ο «απογαλακτισμός» από τις ΗΠΑ δεν μπορεί να παραμείνει θεωρητικός.

Η ακύρωση Ρούμπιο και το μήνυμα προς την Ευρώπη

Το πιο ηχηρό σήμα ήρθε από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο – ο οποίος αναμένεται να τοποθετηθεί επίσημα το Σάββατο στη Διάσκεψη – ακύρωσε την τελευταία στιγμή προγραμματισμένη συνάντηση με Ευρωπαίους ηγέτες και αξιωματούχους για τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες στην Ουκρανία.

Η συνάντηση επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στο Μόναχο με τη συμμετοχή των ηγετών της Γερμανίας, της Πολωνίας, της Φινλανδίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, ο Ρούμπιο υπαναχώρησε επικαλούμενος «δυσκολίες» στο πρόγραμμά του.

«Ο υπουργός δεν θα παραστεί στη συνάντηση του Βερολίνου για την Ουκρανία, δεδομένου του μεγάλου αριθμού συναντήσεων που έχει την ίδια ώρα» δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας «ασχολείται με το ρωσο-ουκρανικό σε πολλές από τις συναντήσεις του εδώ στο Μόναχο». Από ευρωπαϊκής πλευράς, η αντίδραση ήταν έντονη, με αξιωματούχο – υπό καθεστώς ανωνυμίας – να χαρακτηρίζει την εξέλιξη «εξωφρενική».

Οι Financial Times, που αποκάλυψαν πρώτοι την ακύρωση, σχολίασαν ότι αυτή εντάσσεται σε μια γενικότερη απομάκρυνση της κυβέρνησης Τραμπ από τους Ευρωπαίους συμμάχους, καθώς η Ουάσινγκτον επιδιώκει να πιέσει το Κίεβο προς συμβιβασμό με τη Μόσχα. «Η συνάντηση δεν είχε πλέον νόημα χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ», δήλωσε δεύτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η κίνηση ερμηνεύτηκε ως ένδειξη περιορισμένης διάθεσης των ΗΠΑ να συμπεριλάβουν την Ευρώπη στον σχεδιασμό για τη διευθέτηση του πολέμου.

Μερτς: Στροφή στρατηγικής και τέλος στην εξάρτηση

Το στίγμα της ευρωπαϊκής απάντησης έδωσε ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, ανοίγοντας τις εργασίες της Συνόδου – μια επιλογή που διαφοροποιήθηκε από την παράδοση, καθώς η ομιλία του καγκελάριου γινόταν συνήθως τη δεύτερη ημέρα. Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει τη Διάσκεψη «σεισμογράφο για τις παγκόσμιες εξελίξεις».

Στην τοποθέτησή του, μίλησε για μια εποχή βαθιών ανακατατάξεων, αναφερόμενος τόσο στα αναθεωρητικά σχέδια της Ρωσίας, όσο και στην ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας της Κίνας.

«Η πολιτική των μεγάλων δυνάμεων είναι σκληρή και απρόβλεπτη» είπε και όρισε ως πρώτο καθήκον των Ευρωπαίων «να αναγνωρίσουμε αυτά τα δεδομένα, χωρίς μοιρολατρία. Πρέπει να πιστέψουμε στις δυνάμεις και να απαντήσουμε σε αυτές τις προκλήσεις καθορίζοντας τους στόχους μας και τις δυνατότητές μας. Υπεράνω όλων η ελευθερία που την εγγυάται η ασφάλεια».

Συμπλήρωσε δε ότι «πρέπει να γυρίσουμε τον διακόπτη μέσα στο μυαλό μας», υπογραμμίζοντας πως τόσο η υπερβολική όσο και η ανεπαρκής ισχύς μπορεί να απειλήσουν την ελευθερία. Η Ευρώπη, τόνισε, δεν πρέπει απλώς να αντιδρά στις πρωτοβουλίες των μεγάλων δυνάμεων, αλλά να χαράσσει δική της ατζέντα: «Ηγεσία μαζί με τους εταίρους και όχι φαντασιώσεις ηγεμονίας η προσέγγιση της Γερμανίας».

German Chancellor Merz:

We will make the Bundeswehr the strongest conventional army in Europe as soon as we can. pic.twitter.com/4OFNyoZCxe

— Clash Report (@clashreport) February 13, 2026

Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε τρεις βασικούς άξονες: Ενίσχυση της γερμανικής στρατιωτικής ισχύος ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση, αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής ιδέας με έμφαση στα ουσιώδη και περιορισμό της γραφειοκρατίας, καθώς και διαμόρφωση μιας νέας διατλαντικής σχέσης που θα αποκαταστήσει το ρήγμα με τις ΗΠΑ.

«Οι Δημοκρατίες χρειάζονται εταίρους και συμμάχους. Κανείς δεν μας επέβαλε την εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Ήταν μια δική μας απόφαση που την αφήνουμε πλέον πίσω μας» σημείωσε, προσθέτοντας ότι «θέλουμε ένα νέο δίκτυο εταίρων, που μπορεί να μην μας συνδέουν μαζί τους τα πάντα, αλλά μας συνδέουν πολλά». Στο πλαίσιο αυτό ανέφερε τον Καναδά, την Ινδία, την Τουρκία, τη Νότια Αφρική και τη Βραζιλία.

German Chancellor Merz:

Canada, Japan, Türkiye, India, and Brazil will play a key role in this, as do South Africa, the Gulf states, and others.

We want to work more closely together with these states on the basis of mutual respect and with stamina and determination. pic.twitter.com/i8fOKqwPLo

— Clash Report (@clashreport) February 13, 2026

Η Deutsche Welle είχε ήδη επισημάνει ότι μετά την υπόθεση της Γροιλανδίας «η Ευρώπη είναι εντελώς ξύπνια και δείχνει ξεκάθαρα ότι τώρα κοιτάζει προς όλες τις κατευθύνσεις, όχι μόνο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι «Οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ με την ομάδα Mercosur και με την Ινδία αποτελούν ζωντανή απόδειξη της νεοαποκτηθείσας αυτοπεποίθησης της Ευρώπης».

Σύμφωνα με το ελληνικό τμήμα του γερμανικού δικτύου, το Βερολίνο «δηλώνει πλέον ανοικτά ότι αναζητά νέες σταθερές και μακροχρόνιες συμμαχίες, επειδή ακριβώς οι παλιές κλονίζονται». Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει πότε θα κινηθεί αποφασιστικά το «βαρύ καράβι» της ΕΕ.

Γερμανικά Μέσα Ενημέρωσης εκτίμησαν ότι ο Μερτς απαντούσε εμμέσως στην περσινή παρέμβαση του Βανς, ενώ ταυτόχρονα προανήγγειλε την αυριανή ομιλία Ρούμπιο. Όπως σημειώνουν αρθρογράφοι, το ζητούμενο δεν είναι μόνο αν τον άκουσαν οι Αμερικανοί, αλλά αν «θα τον ακούσουν και οι Ευρωπαίοι».

Μακρόν: Ευρωπαϊκή ισχύς χωρίς εξαρτήσεις

Λίγο μετά τις 20:00 (ώρα Ελλάδας), τον λόγο πήρε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, στέλνοντας – όπως είπε – «μήνυμα ελπίδας και αποφασιστικότητας. Η Ευρώπη μπορεί να γίνει ισχυρότερη. Χρειαζόμαστε μια θετική προσέγγιση».

Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, υπογράμμισε ότι «δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη χωρίς τους Ευρωπαίους», ενώ ξεκαθάρισε πως «όλα όσα αφορούν τους Ευρωπαίους πρέπει να αποφασιστούν και από τους Ευρωπαίους. Θα συνεχίσουμε να ζούμε δίπλα στη Ρωσία και αυτή τη γειτονία θα πρέπει να την προσδιορίσουμε εμείς».

French President Macron:

When I speak about Europe becoming a power, I don’t speak about France or Germany becoming a power.

I speak about Europe. pic.twitter.com/kQgFPi5vWH

— Clash Report (@clashreport) February 13, 2026

Στο ίδιο πνεύμα πρόσθεσε: «Σε αυτό το νέο πλαίσιο πρέπει να γίνουμε πιο ισχυροί, πιο ανεξάρτητοι. Δεν εννοώ τη Γαλλία. Δεν εννοώ τη Γερμανία. Εννοώ την Ευρώπη συνολικά. Να δούμε την ισχύ συνολικά ως Ευρωπαίοι. Να απαλλαγούμε από εξαρτήσεις σε μια σειρά τομείς. Να θέσουμε ξεκάθαρους στόχους».

Η γραμμή Κάλας και οι φωνές υπέρ κοινής άμυνας

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική Κάγια Κάλας, σε ένα πάνελ που εξελίχθηκε σε άτυπη ευρω-αμερικανική αντιπαράθεση.

«Ποια είναι η διαφορά όταν η Ρωσία κάνει πόλεμο; Τον κάνει μόνη της, γιατί δεν έχει συμμάχους, ενώ όταν οι ΗΠΑ κάνουν πόλεμο, πηγαίνουμε μαζί σας και χάνουμε δικούς μας ανθρώπους σε αυτόν τον πόλεμο. Η διαφορά ανάμεσα σε εσάς και σε άλλες δυνάμεις είναι ότι εσείς έχετε συμμάχους» τόνισε.

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η πρότασή της για κοινή ανάληψη χρέους με στόχο την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, κατά το πρότυπο της περιόδου της πανδημίας, όταν οι Ευρωπαίοι αποφάσισαν για πρώτη φορά κοινό δανεισμό επειδή έπρεπε «να αντιμετωπιστεί μία απειλή που ήταν κοινή για όλη την Ευρώπη». Κατά την άποψή της, και σήμερα ο κοινός δανεισμός «έχει νόημα», παρά τις «ευαισθησίες» της γερμανικής κοινής γνώμης.

Ανάλογη τοποθέτηση έκανε και ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, επισημαίνοντας ότι οι Ευρωπαίοι είναι σε θέση να εξασφαλίσουν μόνοι τους την άμυνά τους, για να συμπληρώσει ότι «μπορούμε και να βοηθήσουμε τους Αμερικανούς, αν μας χρειαστούν».

Το κλίμα αποτυπώθηκε ακόμη και σε παρεμβάσεις Γερμανών βιομηχάνων, με χαρακτηριστική τη δήλωση: «Η άμυνα της Ευρώπης πρέπει να σχεδιαστεί και να προετοιμαστεί, εάν χρειαστεί, εναντίον της Ουάσιγκτον».

Διαβάστε επίσης:

Βίντεο: Η στιγμή που δύο πλοία του αμερικανικού ναυτικού συγκρούονται κοντά στις ακτές της Νότιας Αμερικής

Άγρια συμπλοκή μεταξύ ακροδεξιών και αντιφασιστών στη Λιόν: Εγκεφαλικά νεκρός 23χρονος

Παρίσι: Αστυνομικοί πυροβόλησαν άνδρα που τους απείλησε με μαχαίρι κοντά στην Αψίδα του Θριάμβου (Video)