Σε ομιλία του στη Φρανκφούρτη, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, αναφέρθηκε στις συνέπειες της κρίσης χρέους στην Ελλάδα, αλλά και στις σύγχρονες γεωπολιτικές προκλήσεις, σε εκδήλωση που διοργανώθηκε από την American Hellenic Educational Progressive Association (AHEPA).

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι τρέχουσες εντάσεις λειτουργούν ως πρόσθετο σοκ για την παγκόσμια οικονομία, με πιθανές σοβαρές συνέπειες αν επιμείνουν ή εξαπλωθούν.

«Η γεωπολιτική σύγκρουση συνιστά ένα πρόσθετο αρνητικό σοκ προσφοράς για την παγκόσμια οικονομία και την οικονομία της ζώνης του ευρώ, με δυνητικά σημαντικές μακροοικονομικές επιπτώσεις σε περίπτωση που η σύγκρουση παραταθεί ή επεκταθεί σε άλλες χώρες», δήλωσε.

Ο διοικητής της ΤτΕ συνέδεσε τη σημερινή διεθνή συγκυρία με τα συμπεράσματα της ελληνικής εμπειρίας, σημειώνοντας ότι οι περίοδοι κρίσεων συνοδεύονται από δημοσιονομικές πιέσεις, ενεργειακές αναταράξεις και αυξημένη αβεβαιότητα. Παράλληλα τόνισε πως η δημοσιονομική πειθαρχία και ο συντονισμένος χειρισμός κρίσεων παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες σταθερότητας.

«Η εμπειρία αυτή παραμένει επίκαιρη σήμερα, καθώς εξελίσσεται η πρόσφατη στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Η γεωπολιτική σύγκρουση συνιστά ένα πρόσθετο αρνητικό σοκ προσφοράς για την παγκόσμια οικονομία και την οικονομία της ζώνης του ευρώ, με δυνητικά σημαντικές μακροοικονομικές επιπτώσεις σε περίπτωση που η σύγκρουση παραταθεί ή επεκταθεί σε άλλες χώρες. Τα διδάγματα από τη σύγχρονη οικονομική ιστορία της Ελλάδας είναι σημαντικά στη σημερινή συγκυρία, διότι οι περίοδοι συγκρούσεων τείνουν να επιφέρουν δημοσιονομικές πιέσεις, ενεργειακές διαταραχές και αυξημένη αβεβαιότητα, καθιστώντας τη συνετή δημοσιονομική διακυβέρνηση και τον συντονισμένο χειρισμό κρίσεων ιδιαίτερα κρίσιμα», τόνισε.

Πώς διαμορφώθηκαν οι ανισορροπίες πριν την ελληνική κρίση

Αναφερόμενος στα αίτια της ελληνικής κρίσης, ο Γιάννης Στουρνάρας επισήμανε ότι η αρχιτεκτονική ένταξης στη ζώνη του ευρώ, βασισμένη στα κριτήρια της Συνθήκη του Μάαστριχτ, έδωσε έμφαση κυρίως στη δημοσιονομική και νομισματική σύγκλιση. Ωστόσο, όπως σημείωσε, δεν συνοδεύτηκε από βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας και του κράτους.

Αποτέλεσμα ήταν η βελτίωση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ να μη συνοδευτεί από αντίστοιχη πρόοδο σε παραγωγικότητα, θεσμούς και βιωσιμότητα, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα παρέμενε σχεδόν διπλάσιο του ορίου του 3% του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η ελληνική κρίση δεν ξεκίνησε από τον τραπεζικό τομέα, όπως σε άλλες χώρες, αλλά από το δημόσιο χρέος. Η εξέλιξη αυτή επιδείνωσε το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και στη συνέχεια πέρασε στο τραπεζικό σύστημα, μέσω απωλειών στα ομόλογα, εκροών καταθέσεων και αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο γεγονός ότι η χώρα δεν αξιοποίησε την περίοδο οικονομικής ανάπτυξης πριν την κρίση για να διορθώσει τις διαρθρωτικές αδυναμίες της.

Όπως σημείωσε ο κ. Στουρνάρας, η δημόσια διοίκηση παρέμεινε αναποτελεσματική, η φοροδιαφυγή εκτεταμένη και το συνταξιοδοτικό σύστημα μη βιώσιμο. Την ίδια στιγμή, το δημόσιο χρέος παρέμενε γύρω στο 105% του ΑΕΠ πριν εκτοξευθεί σε μη βιώσιμα επίπεδα το 2008–2009.

Τα προγράμματα προσαρμογής και το κοινωνικό κόστος

Από το 2010, η Ελλάδα εφάρμοσε τρία διαδοχικά προγράμματα προσαρμογής, σε απάντηση στην κρίση δημόσιου χρέους. Τα αποτελέσματα, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, ήταν σημαντικά σε επίπεδο μακροοικονομικής σταθεροποίησης: Το πρωτογενές έλλειμμα του 2009 μετατράπηκε σε υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα έως το 2018, ενώ το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε σημαντικά.

Παράλληλα, προχώρησαν εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις σε συντάξεις, υγεία, εργασία, φορολογική διοίκηση και δημόσια διοίκηση, ενώ το παραγωγικό μοντέλο άρχισε να στρέφεται προς τις εξαγωγές.

Παρά τις θετικές μακροοικονομικές εξελίξεις, ωστόσο, το κόστος για την κοινωνία υπήρξε ιδιαίτερα βαρύ.

Η προσαρμογή βασίστηκε κυρίως σε αυξήσεις φόρων και λιγότερο σε μεταρρυθμίσεις φιλικές προς την ανάπτυξη, ενώ οι στόχοι αποκρατικοποιήσεων δεν επιτεύχθηκαν πλήρως. Παράλληλα, οι θεσμοί πίεσαν για ταχεία δημοσιονομική προσαρμογή, υποτιμώντας τις συνέπειες στην ανάπτυξη και την απασχόληση.

Μεταξύ 2008 και 2016, η οικονομία έχασε πάνω από το 25% του ΑΕΠ της, η ανεργία αυξήθηκε κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ εντάθηκαν η φτώχεια, η ανισότητα και η φυγή ανθρώπινου δυναμικού.

Κρίσιμα συμπεράσματα από την ελληνική εμπειρία

Η ελληνική κρίση, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, αφήνει σημαντικά διδάγματα για τη χάραξη πολιτικής.

Μεταξύ αυτών:

• Η πολιτική σταθερότητα και η αξιοπιστία είναι καθοριστικές
• Οι ανισορροπίες πρέπει να αντιμετωπίζονται έγκαιρα
• Η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να συντονίζεται με τη νομισματική
• Ο σχεδιασμός των μεταρρυθμίσεων επηρεάζει την επιτυχία τους
• Ο τραπεζικός τομέας απαιτεί έγκαιρη παρέμβαση
• Η αρχιτεκτονική της νομισματικής ένωσης επηρεάζει την κρίση
• Ο συνδυασμός λιτότητας και ανάπτυξης είναι απαραίτητος

Η εικόνα της ελληνικής οικονομίας σήμερα – Προοπτικές και εξωτερικοί κίνδυνοι

Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα εμφανίζει ισχυρή ανάκαμψη και έχει μετατραπεί σε μία από τις πιο ανθεκτικές οικονομίες της Ευρωζώνη, τόνισε ο κ. Στουρνάρας. Από το 2019, η ανάπτυξη υπερβαίνει σταθερά τον μέσο όρο της ευρωζώνης, ενώ το 2025 το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1%, έναντι 1,4% στην ευρωζώνη.

Η αναπτυξιακή δυναμική στηρίζεται στην κατανάλωση, τις επενδύσεις και την αξιοποίηση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ οι εξαγωγές – ιδίως στον τουρισμό, τα logistics και τις ψηφιακές υπηρεσίες – ενισχύουν περαιτέρω την πορεία της οικονομίας.

Παρά τις διεθνείς αβεβαιότητες, οι προοπτικές παραμένουν θετικές, υπό την προϋπόθεση ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις δεν θα διαρκέσουν.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, η ανάπτυξη του 2026 εκτιμάται ότι θα κινηθεί κοντά στα επίπεδα του 2025, συνεχίζοντας να υπερβαίνει τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Η ευρωπαϊκή διάσταση και οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις

Κλείνοντας, ο Γιάννης Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η ελληνική κρίση ανέδειξε την ανάγκη για δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά και για βαθύτερες ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις.

Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικού κατακερματισμού και ενεργειακών πιέσεων, η Ευρώπη καλείται να ενισχύσει τη συνοχή της μέσω κοινών πολιτικών.

Σε αυτό το πλαίσιο, πρωτοβουλίες όπως η ενίσχυση της τραπεζικής ένωσης, η δημιουργία ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων και η έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη και τον ρόλο του ευρώ διεθνώς.

Η συγκυρία, όπως τόνισε, αποτελεί ευκαιρία για επιτάχυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση και συντονισμένη δράση.

Διαβάστε επίσης:

FT: Ενεργειακό σοκ παγκόσμιας κλίμακας – Το πλήγμα στο Κατάρ ανοίγει εφιαλτικό σενάριο για το φυσικό αέριο

«Καμπανάκι» από Λαγκάρντ για τον πόλεμο και την οικονομία: «Να ληφθούν στοχευμένα μέτρα» – Τα σενάρια για ΑΕΠ και πληθωρισμό

Σε κίνδυνο φτώχειας 2,8 εκατ. πολίτες – Το προφίλ των πιο ευάλωτων και η γεωγραφική κατανομή

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.