Τι φέρνει ο Ρούμπιο στην Αθήνα: Ο Κάθετος Διάδρομος, ο GSI και ο τουρκικός παράγοντας

Η επικείμενη επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μία ακόμη στάση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών σε συμμαχική ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Πίσω από την επίσημη ατζέντα του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ βρίσκεται ένας ευρύτερος αμερικανικός σχεδιασμός που συνδέει όλο και στενότερα την ενέργεια με την ασφάλεια και την Ανατολική Μεσόγειο με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει ήδη προσδιορίσει τους βασικούς άξονες των συνομιλιών: αμυντική συνεργασία, περιφερειακή ασφάλεια και ενέργεια. Και όλα δείχνουν ότι ειδικά το ενεργειακό σκέλος θα καταλάβει σημαντικό μέρος των συζητήσεων.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, στο επίκεντρο βρίσκεται ο Great Sea Interconnector (GSI), το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο που σχεδιάζεται να συνδέσει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ. Πρόκειται πλέον για κάτι πολύ περισσότερο από ένα μεγάλο ενεργειακό έργο. Η διαδρομή του περνά από μια περιοχή όπου τέμνονται ενεργειακά συμφέροντα, αντικρουόμενες διεκδικήσεις θαλάσσιων ζωνών, ελληνοτουρκικές διαφορές και ο ευρύτερος ανταγωνισμός Τουρκίας και Ισραήλ.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται και ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα που θα βρει μπροστά της η αμερικανική διπλωματία.

Η Άγκυρα έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί έρευνες και εργασίες πόντισης καλωδίου σε περιοχές που θεωρεί ότι ανήκουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα χωρίς προηγούμενο συντονισμό μαζί της. Μόλις την 1η Οκτωβρίου, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέλαβε ότι δεν θα επιτρέψει «μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα» στις συγκεκριμένες περιοχές. Η Αθήνα, από την πλευρά της, δεν αποδέχεται ότι απαιτείται τουρκική άδεια για την υλοποίηση του έργου.

Η διαφορά δεν είναι θεωρητική. Τον Ιούλιο του 2024 η Τουρκία είχε στείλει πολεμικά πλοία στην περιοχή της Κάσου, όταν το ιταλικό ερευνητικό Ievoli Relume πραγματοποιούσε έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση. Και η ελληνική κυβέρνηση, σύμφωνα με όσα είπε πρόσφατα ο Άγγελος Συρίγος, υποχώρησε και ανέστειλε τις εργασίες…

Ο GSI μπορεί, επομένως, να αποτελέσει ένα από τα σημεία αμερικανοτουρκικής τριβής στην Ανατολική Μεσόγειο. Μπορεί όμως ταυτόχρονα να εξελιχθεί και σε αντικείμενο μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης Ουάσιγκτον–Άγκυρας. Οι ΗΠΑ έχουν συμφέρον από μια ενεργειακή αρχιτεκτονική που συνδέει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ με την Ευρώπη, ενώ η Τουρκία επιμένει ότι κανένα μεγάλο έργο που περνά από περιοχές τις οποίες διεκδικεί δεν μπορεί να προχωρήσει ερήμην της.

Ο κάθετος διάδρομος

Υπάρχει όμως και ο δεύτερος ενεργειακός δρόμος, αυτή τη φορά προς τον Βορρά.

Η Ουάσιγκτον έχει επενδύσει έντονα στον Κάθετο Διάδρομο, μέσω του οποίου αμερικανικό LNG μπορεί να εισέρχεται από τις ελληνικές υποδομές και να διοχετεύεται μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία. Η Ελλάδα αποκτά έτσι ρόλο πύλης εισόδου και διαμετακόμισης φυσικού αερίου προς μια μεγάλη αγορά, από την οποία οι ΗΠΑ επιδιώκουν παράλληλα να περιορίσουν τη ρωσική ενεργειακή παρουσία.

Το πόσο έντονο είναι το αμερικανικό ενδιαφέρον για αυτή τη διαδρομή φάνηκε και από όσα αποκάλυψε πρόσφατα η Wall Street Journal για την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και την αμερικανική προσπάθεια προώθησης LNG στα Βαλκάνια.

Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, σε δείπνο στην Αθήνα τον περασμένο Μάρτιο η πρέσβης των ΗΠΑ φέρεται να προανήγγειλε την πτώση της κυβέρνησης της Ρουμανίας, συνδέοντας τις πολιτικές εξελίξεις με το ενεργειακό παιχνίδι στην περιοχή. Της αποδόθηκε μάλιστα η φράση: «Μπορούμε να το κάνουμε σε όποια χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ».

Η ρουμανική κυβέρνηση πράγματι έπεσε περίπου επτά εβδομάδες αργότερα. Αμερικανική παρέμβαση στην πτώση της δεν έχει τεκμηριωθεί, ενώ η Γκίλφοϊλ έχει αμφισβητήσει την εκδοχή του επεισοδίου που παρουσίασε η Wall Street Journal. Το δημοσίευμα, ωστόσο, ανέδειξε με εντυπωσιακό τρόπο τη βαρύτητα που αποδίδει η Ουάσιγκτον στον ενεργειακό αναπροσανατολισμό της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Δίπλα στην ενέργεια βρίσκεται η άμυνα. Σούδα, Αλεξανδρούπολη, η ελληνοαμερικανική αμυντική συμφωνία και συνολικά η στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών αποτελούν το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο του ελληνοαμερικανικούΣτρατηγικού Διαλόγου.

Eξοπλιστικά

Στο ίδιο κάδρο μπαίνουν αναπόφευκτα και οι εξοπλιστικές ισορροπίες στο Αιγαίο. Κυρίως η συζήτηση για το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, την ώρα που η Ελλάδα προχωρεί στη δική της απόκτησή τους. Ενέργεια και εξοπλισμοί συναντώνται έτσι στο ίδιο γεωπολιτικό πεδίο, ενώ η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διαχειριστεί ταυτόχρονα τη στρατηγική σχέση της με την Αθήνα και την κρίσιμη αλλά συχνά δύσκολη σχέση της με την Άγκυρα.

Υπάρχει, τέλος, μια λεπτομέρεια στο ταξίδι του Ρούμπιο που, τουλάχιστον προς το παρόν, έχει τη δική της σημασία.

Με βάση το επίσημο πρόγραμμα που έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής, η ευρωπαϊκή περιοδεία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών περιλαμβάνει Ρέικιαβικ, Αθήνα και Λισαβόνα. Δεν περιλαμβάνει την Άγκυρα.

Αυτό ασφαλώς μπορεί να αλλάξει εάν προστεθεί τουρκικός σταθμός στο πρόγραμμα. Και, ακόμη κι αν δεν αλλάξει, η απουσία της Άγκυρας δεν αρκεί από μόνη της για να συναχθεί ότι υπάρχει μεταβολή της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία. Έχει όμως τη σημασία της. Διότι ο Ρούμπιο έρχεται στην Αθήνα για έναν Στρατηγικό Διάλογο στον οποίο θα συζητηθούν ζητήματα όπου ο τουρκικός παράγοντας είναι διαρκώς παρών: η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, οι ενεργειακές διασυνδέσεις, οι θαλάσσιες ζώνες και οι στρατιωτικές ισορροπίες.

Καλώδια και LNG, βάσεις και εξοπλισμοί διαμορφώνουν έτσι έναν ενιαίο γεωπολιτικό χάρτη. Και, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, προκύπτει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: η Άγκυρα δεν βρίσκεται στο επίσημο δρομολόγιο του Μάρκο Ρούμπιο, αλλά ο τουρκικός παράγοντας δύσκολα θα απουσιάζει από τις συνομιλίες του στην Αθήνα.

Διαβάστε επίσης:

Ιστορική συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας για ανταλλαγή κειμηλίων και λειψάνων – Παρουσία Μητσοτάκη και Ράντεφ η διαδικασία

Δημοσκοπήσεις Σεπτεμβρίου: Τα 10 συμπεράσματα που «φιλοτεχνούν» το πολιτικό σκηνικό – Κερδισμένοι, χαμένοι και ρευστά δεδομένα

Μητσοτάκης στην εκδήλωση για την ένταξη του Ολύμπου στην UNESCO: Ευθύνη της Πολιτείας να θωρακίσει αυτό το ξεχωριστό οικοσύστημα και να κρατήσει ζωντανή την πολιτισμική του ταυτότητα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.