Εξελίξεις: Το ελληνικό σινεμά γυρίζει σελίδα

Έπειτα από μια υπερβολικά μακρά αναμονή, το σχέδιο νόμου για το σινεμά είναι επιτέλους πραγματικότητα. Η σημασία και η διορατική του ματιά είναι αδιαμφισβήτητα, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ο δρόμος προς την ψήφισή του θα είναι άνευ εμποδίων. Όλα δείχνουν πάντως πως η πολιτική βούληση και η ανάγκη για ένα αληθινά σημαντικό βήμα του ελληνικού σινεμά μπροστά θα νικήσουν τις δυνάμεις που για τον έναν ή τον άλλο λόγο θέλουν να το κρατήσουν πίσω.

Έπειτα από μια υπερβολικά μακρά αναμονή, το σχέδιο νόμου για το σινεμά είναι επιτέλους πραγματικότητα. Η σημασία και η διορατική του ματιά είναι αδιαμφισβήτητα, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ο δρόμος προς την ψήφισή του θα είναι άνευ εμποδίων. Όλα δείχνουν πάντως πως η πολιτική βούληση και η ανάγκη για ένα αληθινά σημαντικό βήμα του ελληνικού σινεμά μπροστά θα νικήσουν τις δυνάμεις που για τον έναν ή τον άλλο λόγο θέλουν να το κρατήσουν πίσω.

Ένας νέος νόμος για το σινεμά, που να ξεκαθαρίζει το τοπίο, να διορθώνει λάθη και ατέλειες του προηγούμενου και να λαμβάνει υπόψη του τη σύγχρονη πραγματικότητα, αποτελούσε το ζητούμενο εδώ και χρόνια από το σύνολο του ελληνικού κινηματογραφικού χώρου. Η ψήφισή του υπήρξε το καρότο που έκανε τους ανθρώπους του σινεμά να τρέχουν, αλλά – όπως φάνηκε – κι ένας γόρδιος δεσμός για τους επικεφαλής του υπουργείου Πολιτισμού, που μέχρι σήμερα υπόσχονταν, όμως αδυνατούσαν, όχι μόνο να φέρουν έναν νόμο στη Βουλή, αλλά να παρουσιάσουν προτάσεις που να μοιάζουν κοινά αποδεκτές. Το πρόβλημα δεν βρισκόταν βεβαίως στην «ιδιαιτερότητα» του χώρου, αλλά στον φόβο των αντιδράσεων, στην απροθυμία να δημιουργήσουν «εχθρούς» στη συνηθισμένη αντιμετώπιση του πολιτισμού ως τομέα που σπάνια βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του κρατικού ενδιαφέροντος. Αυτό που έκανε τόσο δύσκολη τη δημιουργία ενός νέου νόμου για τον κινηματογράφο δεν ήταν στην ουσία τίποτε άλλο από το ότι η παρουσίασή του απαιτούσε θάρρος, πολιτική βούληση και διάθεση για σύγκρουση με ένα κατεστημένο αποφασισμένο να μην υπαναχωρήσει σε όσα θεωρούσε κεκτημένα του. Το σχέδιο νόμου που παρουσίασε ο Παύλος Γερουλάνος την προηγούμενη εβδομάδα και το οποίο ετοιμάζεται να μπει στη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης πριν κατατεθεί για ψήφιση, είναι αν μη τι άλλο τολμηρό. «Λιγότερη γραφειοκρατία, ενίσχυση των νέων δημιουργών, περισσότερα χρήματα, περισσότερες πηγές χρηματοδότησης» υπόσχεται το νέο νομοσχέδιο, σύμφωνα με τα λόγια του υπουργού, και διαβάζοντας τις διατάξεις του αντιλαμβάνεσαι ότι έχει τους τρόπους να πετύχει τους στόχους του. Ανάμεσα στις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει είναι κι αυτή που ήδη έχει ανάψει τα αίματα στον σκληρό πυρήνα των όσων αντιδρούν στην ψήφισή του: η απομάκρυνση των συνδικαλιστών και των σωματείων από την άσκηση κινηματογραφικής πολιτικής. Η συμμετοχή τους είχε θεσπιστεί από τον προηγούμενο νόμο, κι αν στη θεωρία έμοιαζε ως μια ενδιαφέρουσα και χρήσιμη ιδέα, στην πράξη είχε μεταμορφωθεί σε τροχοπέδη σε κάθε νεωτερική άποψη, στη στήριξη νέων δημιουργών, σε κάθε προσπάθεια αλλαγής στον χώρο του ελληνικού σινεμά. Το νέο νομοσχέδιο μετατρέπει το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου διοικούμενο από γενικό διευθυντή κι επταμελές Διοικητικό Συμβούλιο, τα μέλη του οποίου ορίζονται από τον υπουργό Πολιτισμού. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το οποίο, εκτός από τη διοργάνωση του Φεστιβάλ τον Νοέμβριο, παίρνει υπό τη διοικητική του σκέπη και το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, το Μουσείο Κινηματογράφου και το Thessaloniki Film Commision. Η άλλη τεράστιας σημασίας αλλαγή που φέρνει το νέο νομοσχέδιο αφορά τον τρόπο και τις πηγές χρηματοδότησης του ελληνικού σινεμά, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο διατίθενται τα χρήματα που προκύπτουν από τον ειδικό φόρο, ο οποίος επιβάλλεται στα εισιτήρια του σινεμά και στους τηλεοπτικούς σταθμούς. Τα έσοδα από τον ειδικό φόρο επί των εισιτηρίων που μέχρι σήμερα μοιράζονταν ανάμεσα στις αίθουσες και τις εταιρείες διανομής και που σπάνια – αν όχι ποτέ – έφταναν στους παραγωγούς κινηματογραφικών ταινιών, αλλάζουν τώρα κατεύθυνση. Κύριοι αποδέκτες τους είναι πλέον οι παραγωγοί (και οι αίθουσες), και μάλιστα με τρόπο που να ενισχύει ταινίες οι οποίες δεν είναι φτιαγμένες για το ευρύ εμπορικό κύκλωμα. Έτσι δίνεται στήριξη σε ένα καλλιτεχνικών διαθέσεων προϊόν και σε ταινίες οι οποίες κινούνται σε αυτό που ονομάζουμε arthouse κύκλωμα, καθώς το ποσοστό ενίσχυσης που παίρνουν οι παραγωγοί και οι αίθουσες είναι αντιστρόφως ανάλογο με τον αριθμό των εισιτηρίων που κάνουν. Την ίδια στιγμή το ποσοστό ενίσχυσης που παίρνουν οι κινηματογράφοι στηρίζει τις «μονές» αίθουσες σε σχέση με τα multiplex και κυρίως αφορά τα εισιτήρια που κάθε αίθουσα κάνει από την προβολή ελληνικών ταινιών μέσα στο έτος. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι κάθε αίθουσα θα προσπαθεί να δώσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο «χώρο» σε ελληνικές ταινίες στη διάρκεια της σεζόν, προκειμένου να κάνουν εισιτήρια, αντί να τις εξορίζει σε κακές εμπορικά περιόδους, μια που το μόνο που μετρά είναι να καλύψει τον απαιτούμενο από τον νόμο χρόνο προβολής τους για να δικαιούται την ενίσχυση, όπως συμβαίνει τώρα. Το νομοσχέδιο προσπαθεί να δώσει λύση σε ένα άλλο μεγάλο αγκάθι της ελληνικής κινηματογραφίας μέχρι τώρα, τη μη καταβολή του φόρου του 1,5% των εσόδων των καναλιών που πρέπει να αποδίδεται πίσω στο σινεμά. Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι η φορολογία αφορά πλέον τα έσοδα των διαφημίσεων των ιδιωτικών καναλιών και των συνδρομών των συνδρομητικών, επεκτείνοντας έτσι το μέτρο για να συμπεριλάβει μορφές προβολής που δεν προβλέπονταν από το προηγούμενο νομοσχέδιο. Ειδικά για τα ιδιωτικά κανάλια προβλέπει τη δυνατότητα να επενδύσουν το ποσό που προκύπτει από το 1,5% σε κινηματογραφικές ταινίες δικής τους επιλογής, δίνοντάς τους έτσι την ευκαιρία να μπουν στον χώρο της παραγωγής ή και να διαθέσουν έως και το μισό του ποσού ως τηλεοπτικό χρόνο που θα διαχειρίζεται το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου για τη διαφημιστική προβολή ελληνικών ταινιών. Σε συνδυασμό με τα φορολογικά κίνητρα που ήδη ισχύουν για την προσέλκυση ιδιωτών στην παραγωγή και την ενίσχυση του Hellenic Film Commision, που φιλοδοξεί να προσελκύσει ξένους συμπαραγωγούς, γίνεται σαφές ότι το νέο νομοσχέδιο παύει να θεωρεί το κράτος ως μοναδικό χρηματοδότη για το ελληνικό σινεμά, αλλά, δίχως να μειώνει το ποσό της ενίσχυσης που δίνει στο Κέντρο Κινηματογράφου, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την άντληση πόρων από νέες ανεξερεύνητες ως σήμερα χρηματοδοτικές πηγές. Διαβάζοντας τα παραπάνω είναι σαφές ότι τα όσα προτείνονται κινούνται σε μια κατεύθυνση σύγχρονη, ορθολογική και ικανή να φέρει αποτελέσματα, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πορεία προς την ψήφισή του θα είναι εύκολη. Ήδη τα συμφέροντα που νιώθουν ότι «θίγονται» από τις ρυθμίσεις του έχουν αρχίσει την επίθεσή τους (στην πραγματικότητα πριν καν το νομοσχέδιο παρουσιαστεί), αλλά κι αρκετοί απ’ όσους το βλέπουν θετικά, στέκονται στο γεγονός ότι δεν ρυθμίζει με συγκεκριμένο τρόπο τη θέση του ελληνικού σινεμά στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (γιατί θα έπρεπε;) ή στα κρατικά βραβεία όπου δεν γίνεται αναφορά ή στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος. Η δημόσια διαβούλευση που θα ακολουθήσει πιθανότατα θα θέσει επί τάπητος παρόμοια θέματα, ελπίζουμε όμως να μην αλλάξει την ουσία ενός νομοσχεδίου που δείχνει να έχει τη δυνατότητα να αλλάξει ριζικά το κινηματογραφικό τοπίο στη χώρα μας.

Γιώργος Ν. Κορωναίος

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.