Θέατρο: Μια έλξη, μια μαύρη κωμωδία, μια ουτοπία και μια… μύτη

Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα και οι θεατρικές σκηνές ετοιμάζονται να υποδεχθούν τις νέες παραγωγές. Η εβδομάδα επιφυλάσσει στο θεατρόφιλο κοινό παραστάσεις από αυτές που περιμένει να δει, μια και πρόκειται για κείμενα στην πλειονότητά τους δημοφιλή κι αγαπημένα. Ο ήρωας με την πιο… διάσημη μύτη («Συρανό ντε Μπερζεράκ»), το έργο που έκανε διάσημο τον Πίντερ («Ο Επιστάτης»), μια γυναίκα έτοιμη για όλα («Διαβολογυναίκα») κι ένα είδος βωβού θεάτρου υπό τους ήχους των Simon & Garfunkel («The Sound of Silence») ανοίγουν πανιά στα θεατρικά μας ύδατα.

Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα και οι θεατρικές σκηνές ετοιμάζονται να υποδεχθούν τις νέες παραγωγές. Η εβδομάδα επιφυλάσσει στο θεατρόφιλο κοινό παραστάσεις από αυτές που περιμένει να δει, μια και πρόκειται για κείμενα στην πλειονότητά τους δημοφιλή κι αγαπημένα. Ο ήρωας με την πιο… διάσημη μύτη («Συρανό ντε Μπερζεράκ»), το έργο που έκανε διάσημο τον Πίντερ («Ο Επιστάτης»), μια γυναίκα έτοιμη για όλα («Διαβολογυναίκα») κι ένα είδος βωβού θεάτρου υπό τους ήχους των Simon & Garfunkel («The Sound of Silence») ανοίγουν πανιά στα θεατρικά μας ύδατα.

Λε Μπρε: «Τόλμη θέλει ο έρωτας για να σε πλησιάσει! Μίλα της!». Συρανό: «Και η μύτη μου; Αν με περιγελάσει; Σαν μαχαιριά μες στην καρδιά θα είν’ ο καγχασμός της!».

«Ο Συρανό ντε Μπερζεράκ» του Εντμόν Ροστάν είναι έργο γραμμένο το 1898, που σημείωσε θριαμβευτική επιτυχία από το πρώτο κιόλας ανέβασμά του και παρουσιάστηκε από τότε αμέτρητες φορές στο θέατρο, ενώ μεταφέρθηκε στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο κι έγινε ακόμα και όπερα. Η έμμετρη «ηρωική κωμωδία» του Ροστάν – από τις σημαντικότερες του παγκόσμιου δραματολογίου –, ένα έργο για έναν άνθρωπο «διαφορετικό», εξεγερμένο απέναντι σε μία κοινωνία απαξιωτική, παρουσιάζεται στο Εθνικό Θέατρο, σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου, ο οποίος χαρακτηριστικά σημειώνει: «Μια παράσταση σ’ αυτούς που δεν μπορούν». Ο Συρανό ντε Μπερζεράκ είναι αθεράπευτα ερωτευμένος με την όμορφη Ρωξάνη. Δεινός ξιφομάχος και ταλαντούχος ποιητής, θα μπορούσε να είναι ο ιδανικός άντρας. Έχει όμως ένα μικρό ελάττωμα: την… τεράστια μύτη του. Πώς θα μπορούσε μια γυναίκα να τον ερωτευτεί; Δέχεται λοιπόν να βοηθήσει τον Κριστιάν να διεκδικήσει την καρδιά τής Ρωξάνης με τους δικούς του στίχους. Τι είναι αυτό όμως που θα κερδίσει τη Ρωξάνη; Η ομορφιά του Κριστιάν ή οι δικοί του στίχοι; Ο Ροστάν έγραψε τον Συρανό ντε Μπερζεράκ το 1898, αντλώντας στοιχεία από τη ζωή του ομώνυμου ξιφομάχου και ποιητή που έζησε τον 17ο αιώνα κι είχε γράψει το «Ταξίδι στη Σελήνη». Ήταν έτσι ως άνθρωπος, ως χαρακτήρας, και πέθανε 35 χρόνων. Ένας περήφανος και ελεύθερος άνθρωπος, από αυτές τις ηρωικές, ονειροπόλες μορφές. Ένας Δον Κιχώτης, που σκέφτεται και μιλάει για τα πάντα, με μια τρέλα στο μυαλό, στη γλώσσα, στην καρδιά, σε όλα. Το έργο θεωρείται διαχρονικό αριστούργημα, χάρη στο κεντρικό πρόσωπο του Συρανό, που εκφράζει τη μοναχική πορεία κάθε ιδιαίτερης προσωπικότητας. Ο Συρανό, δύσμορφος και ονειροπαρμένος, αλλά με επίγνωση της τραγικής θέσης του, αναδεικνύεται σε ήρωα που αυτοθυσιάζεται στο όνομα της αυθεντικότητας και της ανθρωπιάς. Ο ήρωας με την πιο… διάσημη μύτη στο θέατρο, ανεβαίνει στη σκηνή του Εθνικού Θεάτρου για δεύτερη μόλις φορά, μετά την παράσταση του 1948 σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη. * «Συρανό ντε Μπερζεράκ» του Εντμόν Ροστάν. Μετάφραση: Λουίζα Μητσάκου. Σκηνοθεσία: Νίκος Καραθάνος. Σκηνικά – κοστούμια: Έλλη Παπαγεωργακοπούλου. Μουσική: Κορνήλιος Σελαμσής. Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος. Κίνηση: Αμάλια Μπένετ. Πρωταγωνιστούν: Νίκος Καραθάνος, Λένα Κιτσοπούλου, Χρήστος Λούλης, Γιάννης Κότσιφας, Άγγελος Παπαδημητρίου, Κοσμάς Φοντούκης κ.ά. Εθνικό Θέατρο (Κεντρική Σκηνή). Προγραμματισμένη πρεμιέρα 17 Δεκεμβρίου.

Το έργο που έκανε διάσημο τον Πίντερ

Ένας γερο – αλήτης βρίσκει καταφύγιο σε ένα ακατάστατο δωμάτιο ενός εγκαταλελειμμένου σπιτιού, στην αριστουργηματική μαύρη κωμωδία του Χάρολντ Πίντερ «Ο Επιστάτης», που παρουσιάζει ο Αντώνης Αντύπας στο «Απλό Θέατρο». Πρόκειται για την εισβολή ενός παρείσακτου σε έναν χώρο που δύο αδέλφια τον διεκδικούν, μολονότι νιώθουν μετέωροι και οι ίδιοι. Ο ένας, ο Άστον, ο καλός Σαμαρείτης, ζει σε μια συναισθηματική απομόνωση, μαστορεύοντας τις διάφορες μηχανές του και κάνοντας όνειρα ότι θα φτιάξει στην αυλή ένα υπόστεγο. Ο άλλος, ο Μικ, με ανησυχίες επιχειρηματικές, μοιάζει πολυάσχολος, αλλά κατά βάση ζει σε έναν κόσμο ονειρικό – εφιαλτικό. Ο εισβολέας δέχεται τη δουλειά τού επιστάτη που του προσφέρουν τα δύο αδέλφια, χωριστά ο καθένας, αλλά δεν εμπιστεύεται κανέναν, μισεί τους ξένους, φοβάται και κρατάει σε απόσταση τα δύο αδέλφια, ενώ νιώθει να απειλείται ακόμη και μέσα από την προσφορά, υπονομεύοντας τη σχέση και των δύο αδελφών προς ίδιον όφελος. Στην πραγματικότητα οι σχέσεις των τριών ανθρώπων καθορίζονται από το αιώνιο παιχνίδι εξουσίας, κατοχής και επιβολής. Με τον «Επιστάτη» ο Πίντερ αφηγείται την ιστορία της κοινωνικής ζωής, τις ανθρώπινες απόπειρες συμβίωσης και συνύπαρξης, αναλύοντας τα τεχνάσματα, τις παγίδες, τις μεταμορφώσεις, χρησιμοποιώντας όλο το οπλοστάσιο της λεκτικής και σωματικής βίας μέσα σε αυτόν τον ατελείωτο πόλεμο για επιβίωση και επιβολή. Έχει επιτύχει, όπως λέει ο Martin Esslin, την απόλυτη σύνθεση μεταξύ του ρεαλισμού και της ποιητικής μεταφοράς, της ονειρικής εικόνας. Η αρχική επιτυχία του έργου οφειλόταν αναμφισβήτητα στην ευστροφία και την ακρίβεια του διαλόγου, καθώς και στα γέλια που προκαλούσε. Ο Ντέιβις, ο επιστάτης, είναι μια λαμπρή κωμική μορφή και οι θεατές τείνουν να γελάνε με τις αδυναμίες του καθώς και με το γεγονός ότι δεν τις έχει συνειδητοποιήσει. «Ο Επιστάτης» είναι το έργο που έκανε διάσημο τον Πίντερ στην Αγγλία και σε ολόκληρο τον κόσμο. Έχει παρουσιαστεί σε όλες τις πρωτεύουσες του κόσμου κι έχει παιχτεί στον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Στην Ελλάδα παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία το 1965 από το Θέατρο Τέχνης σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν. * «Ο Επιστάτης» του Χάρολντ Πίντερ, από τον Καλλιτεχνικό Οργανισμό «Φάσμα». Μετάφραση: Κώστας Σταματίου. Σκηνοθεσία: Αντώνης Αντύπας. Σκηνικά – κοστούμια: Μαγιού Τρικεριώτη. Μουσική: Ελένη Καραΐνδρου. Φωτισμοί: Ανδρέας Σινάνος. Παίζουν: Δημήτρης Καταλειφός, Λαέρτης Βασιλείου, Χάρης Φραγκούλης. Απλό Θέατρο (Νέα Σκηνή). Προγραμματισμένη πρεμιέρα 16 Δεκεμβρίου

Οι δύο όψεις της ερωτικής έλξης

Ένα έργο με απρόσμενες εξελίξεις της πλοκής και συναρπαστικές μεταπτώσεις, τη «Διαβολογυναίκα» του Τιρολέζου Καρλ Σένχερ, παρουσιάζει το «Αμφι-Θέατρο» του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου. Πρόκειται για ένα κείμενο των αρχών του 20ού αιώνα, του οποίου ο συγγραφέας θεωρείται από τους σημαντικότερους Αυστριακούς δραματουργούς. Το ύφος του συνδυάζει τον νατουραλισμό με ρομαντικά και συμβολικά – εξπρεσιονιστικά στοιχεία. Το κορυφαίο ίσως έργο του, «Η Διαβολογυναίκα», γράφτηκε το 1914 και πρωτοπαίχτηκε το 1915 στη Βιέννη. Για το έργο του αυτό έχει χαρακτηριστεί «φανατικός μαθητής του Στρίντμπεργκ», ιδιαίτερα γιατί προβάλλει τη δύναμη αλλά και την αδυναμία της ερωτικής έλξης. Η πλοκή της «Διαβολογυναίκας» θυμίζει αστυνομικό θρίλερ και η δράση της ξετυλίγεται σε μια καλύβα, σε βουνά κοντά στα σύνορα δυο κρατών, τα οποία για λόγους αφαιρετικούς δεν κατονομάζονται. Εκεί κατοικούν ένας ασθενικός Άντρας και η συναρπαστική Γυναίκα του. Η περιοχή είναι πέρασμα λαθρεμπόρων και ο Άντρας είναι κλεπταποδόχος. Ένας νεαρός τελωνοφύλακας, που στο έργο αποκαλείται ο «Κυνηγός», αναλαμβάνει να διαλευκάνει το μυστήριο της ορεινής, ερημικής καλύβας. Ο Άντρας το μαθαίνει και πείθει τη Γυναίκα του να «ριχτεί» στον Κυνηγό, ώσπου αυτός να απομακρύνει τα κλοπιμαία απ’ το υπόγειο. Από κει και πέρα η πλοκή καλπάζει και οδηγεί στην κορύφωση με ένα αναπάντεχο τέλος. * «Η Διαβολογυναίκα» του Καρλ Σένχερ. Μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας. Σκηνοθεσία: Σπύρος Α. Ευαγγελάτος. Σκηνικά – κοστούμια: Λαλούλα Χρυσικοπούλου. Μουσική: Γιάννης Αναστασόπουλος. Παίζουν: Ευδοκία Ρουμελιώτη, Μιχάλης Μητρούσης, Νικόλας Παπαγιάννης. Αμφι-Θέατρο (Αίθουσα Λήδα Τασοπούλου). Προγραμματισμένη πρεμιέρα 17 Δεκεμβρίου.

Φόρος τιμής στην ουτοπία

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο πολυβραβευμένος Λετονός σκηνοθέτης Άλβις Χερμάνις πειραματίζεται με μια βωβή παράσταση, η οποία υπερβαίνει τα εκφραστικά όρια που επιβάλλει ο λόγος. Το «The Sound of Silence» που θα δούμε 16-19 Δεκεμβρίου επικεντρώνεται στη σχέση πατέρα και παιδιού, αποτελεί μια ιδιαίτερη δημιουργία, που εξερευνά το ανθρώπινο συναίσθημα, υπερβαίνοντας τα εκφραστικά όρια του λόγου. Πρόκειται για ένα δικό του είδος βωβού θεάτρου, που παντρεύει τον ρεαλισμό με την κοινωνιολογική παρατήρηση και τη φαντασία. Η παράσταση είναι γεμάτη από εικόνες και, φυσικά, από τους ήχους των Simon & Garfunkel, έχοντας ως υπότιτλο «Η συναυλία των Simon & Garfunkel το 1968 στη Ρίγα που δεν έγινε ποτέ». Δεν δανείζεται μόνο τον τίτλο της από το γνωστό τραγούδι του ντουέτου αλλά και την ατμόσφαιρα μιας ολόκληρης εποχής, μιας εποχής κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών στις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ. Τη διαπερνούν επαναλαμβανόμενα μοτίβα: το φιλί, η ανάγνωση, ο ύπνος, η μεταμόρφωση και κυρίως η μουσική των Σάιμον και Γκαρφάνκελ, οι οποίοι – σύμφωνα με τον ίδιο – εκπροσωπούν «την απόλυτη ουτοπία, τα ρομαντικά συναισθήματα των σίξτις». Η διαδοχή των εικόνων συνδιαλέγεται με τη μουσική σε ένα είδος βωβού σκηνικού καραόκε, που δημιουργεί ένα θέατρο χαρακτήρων, κάπου ανάμεσα στο νατουραλιστικό θέατρο, το βωντβίλ και το έργο των αδελφών Μαρξ. Πανταχού παρούσα η ουτοπία, η νεότητα, η ερωτική ορμή με φόντο τη σεξουαλική απελευθέρωση, η αντίθεση συναισθήματος και γνώσης, κομφορμισμού και επανάστασης. Είναι μια παράσταση που συνειδητά κλίνει προς την άμεση και αναγνώσιμη σκηνική εικόνα, φόρο τιμής στην ανάλαφρη ουτοπία του ’68, χωρίς ωστόσο να κρύβει τη νοσταλγία για μια εποχή που φαντάζει ως ο χρυσός αιώνας της ανθρωπότητας, μέσα από τη σημερινή οπτική. * «The Sound of Silence» του Άλβις Χερμάνις. Σκηνοθεσία: Άλβις Χερμάνις. Mουσική: Simon and Garfunkel. Σκηνικά – κοστούμια: Monika Pormale. Φωτογραφίες: Māra Brašmane. Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση (Κεντρική Σκηνή). Προγραμματισμένη πρεμιέρα 16 Δεκεμβρίου.

Χαρά Αργυρίου

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.