Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου

Το ντοκιμαντέρ μοιάζει να ενδιαφέρει όλο και περισσότερους λάτρεις του σινεμά, ίσως επειδή είναι ένα είδος με έντονο κοινωνικό και πολιτικό σχόλιο. Παρά την κρίση, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που ξεκινάει από αύριο, φέτος επεκτείνεται για πρώτη φορά σε περισσότερες πόλεις με 225 ταινίες και θα στοιχίσει 1.000.000 ευρώ.

Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου

Το ντοκιμαντέρ μοιάζει να ενδιαφέρει όλο και περισσότερους λάτρεις του σινεμά, ίσως επειδή είναι ένα είδος με έντονο κοινωνικό και πολιτικό σχόλιο. Παρά την κρίση, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που ξεκινάει από αύριο, φέτος επεκτείνεται για πρώτη φορά σε περισσότερες πόλεις με 225 ταινίες και θα στοιχίσει 1.000.000 ευρώ.

Είναι πιά γεγονός ότι το ντοκιμαντέρ βρίσκεται σε άνθηση. Το επιβεβαιώνουν τα τελευταία χρόνια και τα εισιτήρια στις αίθουσες, που κάποτε φιλοξενούσαν ταινίες τεκμηρίωσης με μεγαλύτερη επιφύλαξη. Οι σινεφίλ πλέον λειτουργούν με γρήγορα αντανακλαστικά απέναντι σε ό,τι πολιτικό και κοινωνικό, και πολλές φορές βαθιά ανθρώπινο, έχει να προτείνει αυτό το κινηματογραφικό είδος, που είναι αλήθεια, ότι κατά καιρούς έχει ταλαιπωρηθεί από την τηλεοπτική του εκδοχή.

Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης κάθε χρόνο γιορτάζει την τέχνη του ντοκιμαντέρ. Η φετινή του 13η διοργάνωση (11 έως 20 Μαρτίου) υπόσχεται κινηματογραφικές περιπέτειες που αντανακλούν τις κοινωνικές εξελίξεις, καθρεφτίζουν την πολιτική πραγματικότητα, και φιλτράρονται μέσα από ανθρώπινες ιστορίες, που άλλοτε συγκινούν, άλλοτε «ενοχλούν», κι άλλες φορές γίνονται αφορμή για νέους ιδεολογικούς δρόμους και μονοπάτια σκέψης.

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ βέβαια, ο Δημήτρης Εΐπίδης, είχε και άλλα πράγματα να σκεφτεί. Πιο πρακτικά, καθώς ανέλαβε πέρυσι το τιμόνι και του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Το παρέλαβε από την προηγούμενη διοίκηση με χρέη 6.5 εκατομμύρια ευρώ, και κατάφερε να τα μειώσει, όπως ανακοίνωσε πριν λίγες μέρες, στο 1.5 εκατ. Το ΥΠΠΟΤ είχε δώσει 2 εκατ και ο ΟΠΑΠ 400.000 ευρώ, ενώ είχαν εξασφαλιστεί χορηγίες και σε είδος, αεροπορικά εισιτήρια από πρεσβείες, κτλ. Το φετινό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ θα στοιχίσει περίπου 1 εκατ. ευρώ. Στο πλαίσιο οικονομίας και περικοπών, δε θα υπάρχουν χρηματικά βραβεία.

Φέτος για πρώτη φορά διακτινίζεται σε τρεις πόλεις της Ελλάδας και σε μία στην Κύπρο. Το κοινό του απλώνεται και εκτός Θεσσαλονίκης, μέχρι την Κέρκυρα, το Ρέθυμνο, την Πάτρα και την Λευκωσία, όπου θα μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τις βραδινές προβολές στις 8, αλλά και να συμμετάσχει στις συζητήσεις με τους δημιουργούς. Τις δυνατότητες αυτές προσφέρει το πιλοτικό εγχείρημα «Live Streaming Project», που πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ηλεκτροακουστικής και Τηλεοπτικών Συστημάτων του ΑΠΘ, με διευθυντή τον καθηγητή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών, Γιώργο Παπανικολάου.

Αλλά επειδή τον πρώτο λόγο έχουν οι ταινίες, ας δούμε μερικές σκηνές από τα προσεχώς:

Θα προβληθούν 225 ταινίες. Οι 149 στο διεθνές πρόγραμμα, 43 στο Ελληνικό Πανόραμα, 33 στα αφιερώματα και 13 στα παιδικά προγράμματα. Η αυλαία ανοίγει με…ρεμπέτικους ρυθμούς. Θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Καναρίνι μου γλυκό» του Ισραηλινού Ρόι Σέρ, για την γοητευτική ζωή της Ρόζα Εσκενάζι, η οποία άφησε ιστορία στο ρεμπέτικο τραγούδι, με την φωνή της, ένα σταυροδρόμι Δύσης και Ανατολής. Φωτίζονται όμως, παράλληλα και οι κοινωνικοπολιτικές προεκτάσεις του ρεμπέτικου τραγουδιού, που αποτέλεσε κοινωνικό φαινόμενο. Συμμετέχει και η Ισραηλινή τραγουδίστρια, Γιασμίν Λεβί.

Στη Θεσσαλονίκη θα έρθει ο πολυβραβευμένος Ουκρανός Σεργκεί Λοζνίτσα, ο οποίος κατέγραψε απλές καθημερινές στιγμές, όπως την κατασκευή ενός σπιτιού, το ψάρεμα, τη ρουτίνα ενός εργάτη. Θα παρουσιάσει έντεκα ταινίες του, ανάμεσα τους «Revue» (2008), ένα κολάζ προπαγανδιστικού αρχειακού υλικού του ’50 και του ’60 στην ΕΣΣΔ και «Blockade» (2005) με θέμα την Πολιορκία του Λένινγκραντ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το αφιέρωμα στην Τσέχα Έλενα Τρεστίκοβα, η οποία έχει δώσει φωνή μέσα από τις ταινίες της σε ανθρώπους του περιθωρίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ντοκιμαντέρ για τον κακοποιό Ρενέ Πλασίλ, του οποίου τη ζωή κατέγραψε επί 20 χρόνια. Δεν δίστασε μάλιστα να τον κινηματογραφήσει, ακόμα και την ώρα που αυτός διέρρηξε το σπίτι της. Ένα ακόμη αφιέρωμα σε γυναίκα δημιουργό είναι αυτό στην Κυριακή Μάλαμα. Ξεχωρίζουμε δύο ταινίες για την ιστορία των Εωραίων της Θεσσαλονίκης («39405» (2001) και «Επάνω στα ίχνη» (1998)) αλλά και το «Μαύρη Σημαία» (2003), όπου καταγράφεται η ιστορία μιας ομάδας έφεδρων ισραηλινών αξιωματικών, που αρνούνται να επιστρέψουν στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Παράλληλα, με αφορμή την διοργάνωση των Παγκόσμιων Αγώνων Special Olympics 2011, πραγματοποιείται αφιέρωμα με τίτλο «Έτσι είμαι – Ανατρέποντας προκαταλήψεις», που περιλαμβάνει τριάντα ταινίες που αναδεικνύουν την ξεχωριστή πραγματικότητα των ατόμων και αναπτυξιακά και διανοητικά προβλήματα.

Το φεστιβάλ φέτος μας ανοίγει ένα παράθυρο στον αραβικό κόσμο, που βιώνει μία από τις πιο πολυτάραχες περιόδους του. Η πολιτική, ο ισλαμισμός, οι εθινικές κρίσεις, ο πόλεμος, η μετανάστευση, όλα διάφορες όψεις μιας ταραγμένης περιοχής. Θα προβληθούν 9 ταινίες από Ισραήλ, Λίβανο, Συρία, αλλά και ΗΠΑ, Γαλλία, Νορβηγία. Να και μερικά παραδείγματα. Το «Tears of Gaza» της Βίμπεκε Λόκεμπεργκ αποτελεί ένα ντοκουμέντο του βομβαρδισμού της Γάζας από τον ισραηλινό στρατό τη διετία 2008-2009, ενώ το «Hero of All Seas» του Ταλάλ Ντερκί, πραγματεύεται την παράνομη μετανάστευση των Κούρδων.

Υπάρχει και το Ελληνικό Πανόραμα, όπου κανείς μπορεί να ανατρέξει σε όλη την πρόσφατη εγχώρια παραγωγή, αλλά και πολλά ακόμη ενδιαφέροντα τμήματα: «Ανθρώπινα δικαιώματα», «Κοινωνία και περιβάλλον», «Αφρικανικές ιστορίες», «Όψεις του κόσμου», «Καταγραφή της μνήμας», «Πορτρέται-ανθρώπινες διαδρομές», «Μικρές αφηγήσεις», «Μουσική». Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ημερίδες και διαλέξεις. Στους στόχους άλλωστε του ίδιου του είδους του ντοκιμαντέρ είναι πάντοτε ο διάλογος και ο προβληματισμός.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.