1823-1829: Οι πρώτοι ελληνικοί προϋπολογισμοί

Παρασυρόμαστε από την καθημερινότητά μας πολλές φορές και δεν αγγίζουμε τις ρίζες των προβλημάτων που μας ταλανίζουν… Δεν θα ισχυριστούμε βεβαίως αυτό που έλεγε ο Μητσοτάκης, ότι δηλαδή «σε 10 χρόνια οι Έλληνες θα έχουν ξεχάσει», όμως καλό είναι να μην αναθεματίζουμε πάντα την εποχή μας, γιατί φαίνεται ότι πολλά είναι τα εθνικά μας κουσούρια, που μας ακολουθούν.

Παρασυρόμαστε από την καθημερινότητά μας πολλές φορές και δεν αγγίζουμε τις ρίζες των προβλημάτων που μας ταλανίζουν… Δεν θα ισχυριστούμε βεβαίως αυτό που έλεγε ο Μητσοτάκης, ότι δηλαδή «σε 10 χρόνια οι Έλληνες θα έχουν ξεχάσει», όμως καλό είναι να μην αναθεματίζουμε πάντα την εποχή μας, γιατί φαίνεται ότι πολλά είναι τα εθνικά μας κουσούρια, που μας ακολουθούν.

Ακούμε στις μέρες μας να συζητάνε για τον προϋπολογισμό, ακούμε τα κόμματα να τσακώνονται, αν είναι πραγματικός ή όχι, αν είναι ισοσκελισμένος ή όχι, και τελευταία τα περί πρωτογενούς πλεονάσματος. Όμως ξεχνάμε τι ακριβώς γινόταν διαχρονικά με τους προϋπολογισμούς του ταλαίπωρου ελληνικού κράτους…

Ο πρώτος προϋπολογισμός

Aς δούμε λοιπόν τι συνέβαινε τότε, επισημαίνοντας ότι η οποιαδήποτε ομοιότητα με τις σημερινές καταστάσεις δεν είναι καθόλου, μα καθόλου συμπτωματική…

Ο πρώτος και μόνος προϋπολογισμός που συντάχθηκε μέχρι την έλευση του Καποδίστρια ήταν τον Απρίλιο 1823. Για τη σύνταξή του συστήθηκε επιτροπή από έξι πολιτικούς και έξι στρατιωτικούς, η οποία κλήθηκε να παραδώσει την εργασία της εντός τεσσάρων ημερών. Η εργασία όμως δεν ήταν εύκολη και δύο ημέρες αργότερα η επιτροπή διευρύνθηκε σε 17 μέλη, μεταξύ των οποίων συμπεριλήφθηκε και ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, και ολοκλήρωσε την υπεράνθρωπη εργασία της σε οκτώ ημέρες.

Η έκθεση που συνέταξαν είναι μνημείο ολιγόλογης σοφίας. «Τα έσοδα ως προς τα έξοδα δεν είναι το ουδέν» ήταν η πρώτη    διαπίστωσή τους. Στη συνέχεια επισήμαιναν ότι όσο και αν αυξάνονταν τα έσοδα με πιέσεις στις αγωνιζόμενες ελληνικές επαρχίες «δεν θέλει εξισωθούν ποτέ με τα έξοδα, χωρίς να ληφθώσιν άλλα μέτρα παρά του Έθνους»! Ως έσοδα αποτιμούνταν οι προσφορές των διαφόρων τόπων σε λάδι, κρασί, χαρούπια, σταφίδες, φρούτα κ.λπ.

Όσο για τα έξοδα, «πλησιάζομεν εις την αλήθειαν», έγραφαν τα μέλη της επιτροπής, που έπρεπε να υπολογίσουν από τα τσαρούχια και το ψωμί των ανδρών τριακόσια δράμια στον καθένα μέχρι την ποσότητα κρασιού ή ρακής για τον καθένα.

Οι υπουργικές αυθαιρεσίες

Μεταξύ του πρώτου επίσημου προϋπολογισμού και του δεύτερου που συντάχθηκε από τον Καποδίστρια πέρασε μια πενταετία (1824-1828) γενικής ακαταστασίας και αβεβαιότητας. Μια πενταμελής επιτροπή, «Η επί των Εθνικών Λογαριασμών Επιτροπή», η οποία διορίστηκε για να ελέγξει τη δημόσια διοίκηση της εποχής, ανέλαβε να εκκαθαρίσει την οικονομική διαχείριση των τριών πρώτων περιόδων της Ελληνικής Επανάστασης. Το πόρισμά της υπήρξε συγκλονιστικό για τη σπαρασσόμενη από εμφύλιες διαμάχες μικρή και ασχημάτιστη ακόμη Ελλάδα.

Στην έκθεσή της η επιτροπή έγραφε πως βρήκε τα εθνικά κατάστιχα νοθευμένα, πλήρη καταχρήσεων, ελλείψεων, λαθών και ανωμαλιών. Από τα ομόλογα που είχαν εκδοθεί έλειπαν τεράστιες ποσότητες, τις οποίες καλούσαν τους διάφορους υπουργούς να επιστρέψουν. Είχαν μείνει ανείσπρακτα τεράστια ποσά από τις ενοικιάσεις ή την πώληση εθνικών κτημάτων. Επίσης είχαν καταβληθεί σκανδαλώδεις και αυθαίρετες αποζημιώσεις για διάφορες ζημιές και καλούνταν να επιστρέψουν τα ποσά όσοι τα είχαν εισπράξει, αφού δεν υπήρχε νόμος που να καλύπτει αυτές τις πράξεις. Τα ποσά ήταν ιλιγγιώδη για τα χρόνια εκείνα, αφού για τα παραπάνω μόνον ανέρχονταν περίπου σε επτά εκατομμύρια γρόσια!

Η εν λόγω επιτροπή διαπίστωνε πως ήταν δύσκολο να βγουν συμπεράσματα για όλα τα θέματα, αλλά μπορούσαν να καταλογιστούν μεμονωμένες πράξεις υπουργών. Όπως π.χ. του Νικόλαου Πονηρόπουλου, που είχε διατελέσει υπουργός και είχε φροντίσει να πουλήσει εθνική γη στην Αθήνα και στο Άργος, εξαφανίζοντας τους σχετικούς λογαριασμούς.

Προϋπολογισμός Καποδίστρια

Ο δεύτερος προϋπολογισμός της χώρας καταρτίστηκε από τον Καποδίστρια περίπου έναν χρόνο μετά την έλευσή του στην Ελλάδα, τον Ιούλιο του 1829. Ο κυβερνήτης κατέστρωσε τρεις λογαριασμούς. Ο ένας προς τους αντιπροσώπους των Δυνάμεων, οι οποίοι ήδη καιροφυλακτούσαν για να μπορούν να εισπράττουν τα οφειλόμενα από τα δάνεια που είχαν συναφθεί και σπαταληθεί αλόγιστα. Ο δεύτερος ήταν ο ισολογισμός των τακτικών και εκτάκτων εσόδων και εξόδων της χώρας από τότε που είχε αναλάβει ο ίδιος μέχρι τον Απρίλιο του 1829.

Ο τρίτος λογαριασμός ήταν ο πραγματικός προϋπολογισμός, ο οποίος ονομαζόταν «Υποθετικός λογαριασμός εσόδων και εξόδων της Επικρατείας» και αφορούσε την περίοδο Μάιος 1829 – Απρίλιος 1830. Τα έσοδα εμφανίζονταν να ανέρχονται σε 31.589.705 γρόσια και τα ελλείμματα σε 12.598.014 γρόσια. Τα έσοδα από φορολογία εντός της χώρας δεν ξεπερνούσαν τα 13.000.000 γρόσια. Τα υπόλοιπα ήταν βοηθήματα που στέλλονταν στην Ελλάδα, έσοδα από τις χυτεύσεις των κανονιών και την πώληση του ορείχαλκου στο εξωτερικό κ.ά. Ως προς τα έξοδα, ήδη η κρατική μηχανή, συμπεριλαμβανομένων και των στρατιωτικών αναγκών, ξεπερνούσε σε κόστος τα 22,5 εκατομμύρια γρόσια! Η προσπάθεια να εξασφαλίσει δάνειο ύψους 60.000.000 φράγκων από τη γαλλική κυβέρνηση δεν στέφθηκε με επιτυχία. Για τα δύο περίφημα «Δάνεια της Αγγλίας» τα οφειλόμενα ποσά ήταν τεράστια και οι τόκοι δυσβάστακτοι.

Αρκεί να αναφερθεί πως στις 96.000 λίρες που πλήρωνε η Ελλάδα, οι 80.000 πήγαιναν στους τόκους και μόλις οι 16.000 λίρες για απόσβεση κεφαλαίου! Η χώρα αγωνιούσε να καλύψει τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων και των ενόπλων.

Η ιστορία αυτή έχει δημοσιοποιηθεί από τον ιστορικό ερευνητή και δημοσιογράφο Λευτέρη Σκιαδά στην εφημερίδα «ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΗΟΣ».

www. mikros-romios.gr

Tηλ.: 210-3426833

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.