Της Έλενας Γαλανοπούλου

Η «Ζωντανή Βιβλιοθήκη» είναι μέθοδος βιωματικής εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα, αναγνωρισμένη από το Συμβούλιο της Ευρώπης. Ο αναγνώστης «διαβάζει» ιστορίες εναντίον των διακρίσεων και του ρατσισμού πρόσωπο με πρόσωπο με την «πηγή» τους.

Της Έλενας Γαλανοπούλου

Η «Ζωντανή Βιβλιοθήκη» είναι μέθοδος βιωματικής εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα, αναγνωρισμένη από το Συμβούλιο της Ευρώπης. Ο αναγνώστης «διαβάζει» ιστορίες εναντίον των διακρίσεων και του ρατσισμού πρόσωπο με πρόσωπο με την «πηγή» τους.

Στέκονται απέναντί σου και σε κοιτάζουν κατευθείαν μέσα στα μάτια. Δεν έχουν τίποτα να κρύψουν. Αντιθέτως θέλουν να μοιραστούν. Σου περιγράφουν «κεφάλαια» της ζωής τους, απαντούν στις ερωτήσεις σου, ανοίγουν τα χαρτιά τους ξετυλίγοντας το αληθινό βίωμά τους. Μαζί και τα ανάλογα συναισθήματα. Μπορείς να τους «διαβάσεις» σαν ανοιχτό βιβλίο. Αυτό άλλωστε είναι για τα υπόλοιπα είκοσι λεπτά της ώρας. Η προσομοίωση ενός βιβλίου που δανείστηκες με βάση τον τίτλο του και διαβάζεις όπως εσύ επιλέγεις. Με τη διαφορά ότι η ανάγνωση δεν είναι απρόσωπη, αλλά μια καθαρά βιωματική διαδικασία στην οποία έχεις τη μεγαλύτερη δυνατή εμπλοκή. Η «Ζωντανή Βιβλιοθήκη» είναι ακριβώς αυτό. Ένας βιωματικός τρόπος που βοηθά στην άμβλυνση των διακρίσεων, των προκαταλήψεων, του ρατσισμού και του κοινωνικού αποκλεισμού. Δίνει την ευκαιρία στον «αναγνώστη» να συνομιλήσει πρόσωπο με πρόσωπο με τα «ζωντανά βιβλία», με ανθρώπους δηλαδή που αφηγούνται πώς έχουν δεχτεί τον ρατσισμό μέσα από προσωπικά τους βιώματα.

Άκου την ιστορία

«Μην κρίνεις ένα βιβλίο από το εξώφυλλο» είναι το έξυπνο μότο της καμπάνιας. Μια λίστα με κατατοπιστικούς τίτλους, όμως, στην είσοδο (αναγνώσεις διοργανώνονται σε τακτά διαστήματα σε διάφορους χώρους) σε βοηθά να επιλέξεις την ιστορία που σε ενδιαφέρει, που σε ιντριγκάρει ή που σε «δυσκολεύει» περισσότερο. Η ανάγνωση είναι φυσικά (και) θέμα γούστου, γι’ αυτό και δεν θα μπορούσε να μην διατηρεί το δικαίωμα της επιλογής και σε αυτή τη συνθήκη ο αναγνώστης.

«Ζώντας (ορο)θετικά», «Νανισμός: Οι άνθρωποι που μια μέρα δραπέτευσαν από τα παραμύθια και από τότε ψάχνουν το δικό τους παραμύθι», «Η αστυνομία και εγώ», είναι μερικοί μόνο από τους τίτλους που συναντά κανείς σε μια διοργάνωση «Ζωντανής Βιβλιοθήκης» – η τελευταία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 11 Μαρτίου στον Βύρωνα.

Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι ακούς την ιστορία απευθείας από την «πηγή». Γιατί ποιος μπορεί να αφηγηθεί καλύτερα την ιστορία του από εκείνον που την έχει βιώσει; Η εμπειρία μπορεί να είναι λυτρωτική για το «βιβλίο» και δυνατή για τον «αναγνώστη». Σίγουρα, το «κατώφλι» της ανοιχτής βιβλιοθήκης είναι σχεδόν απίθανο να θελήσει να το διαβεί κάποιος φανατισμένος ή ένας περιχαρακωμένος από τις προκαταλήψεις του άνθρωπος. Ακόμη όμως και οι πιο ευαισθητοποιημένοι από εμάς, πόσες φορές καθίσαμε (εν γνώσει μας) στο ίδιο τραπέζι με έναν οροθετικό; Πόσο συχνά έχουμε ακούσει το σκεπτικό ενός αντιρρησία συνείδησης ή τη διαδρομή μιας Αφρικανής γυναίκας από μια χώρα δικτατορικού καθεστώτος – την πατρίδα της – έως τον αγώνα της για μια άδεια παραμονής στην Ελλάδα; Πόσο συχνά έχουμε μπει στη θέση ενός τρανσέξουαλ ή ενός κωφάλαλου;

Μια παρέα εφήβων από τη Δανία

Αυτή ακριβώς ήταν η ιδέα που είχε, δέκα χρόνια πριν, μια παρέα πέντε εφήβων από τη Δανία, όταν προσπαθούσαν να βρουν τον καλύτερο δυνατό τρόπο για να καταπολεμήσουν τις διακρίσεις, την προκατάληψη, τον ρατσισμό και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Αυτό που επινόησαν, σήμερα αποτελεί Μέθοδο Βιωματικής Εκπαίδευσης στα Ανθρώπινα Δικαιώματα αναγνωρισμένη από το Συμβούλιο της Ευρώπης. Αφορμή στάθηκε ο σχεδόν θανάσιμος ξυλοδαρμός ενός φίλου τους, έξω από ένα κλαμπ στην Κοπεγχάγη, μόνο και μόνο επειδή ήταν μουσουλμάνος. Μια φιλική, ανθρώπινη κουβέντα, σκέφτηκαν, θα μπορούσε να είναι το καλύτερο αντίδοτο απέναντι στον ρατσισμό. Νωρίτερα είχαν καταλήξει στο ότι η άγνοια είναι εκείνη που δημιουργεί τον φόβο και την προκατάληψη.

«Η κατανόηση είναι το κλειδί», τονίζουν και τα μέλη της ελληνικής ομάδας που λειτουργεί από τον Σεπτέμβριο του 2009 και η οποία ολοένα και εμπλουτίζεται, αριθμώντας σήμερα περισσότερα από πενήντα μέλη. Άλλωστε και το Διεθνές Δίκτυο Ζωντανών Βιβλιοθηκών που συντονίζεται από τη Δανία αποκτά όλο και μεγαλύτερη δυναμική, έχοντας ήδη εξαπλωθεί σε περισσότερες από εξήντα διαφορετικές χώρες σε όλο τον κόσμο.

Δεν είναι τυχαία αυτή η μεγάλη ανταπόκριση. Τα οφέλη για «βιβλίο» και «αναγνώστη» είναι σημαντικά. Ακόμη σημαντικότερα όμως για τον πολιτισμό που θέλουμε να έχουμε. Έναν πολιτισμό, δηλαδή, που να συμπεριλαμβάνει, να αναγνωρίζει και να εκτιμά την ποικιλομορφία. «Ο δανεισμός της ‘‘Ζωντανής Βιβλιοθήκης’’ είναι πάντα δωρεάν, αλλά αυτό που θα πάρεις πίσω ως αντάλλαγμα είναι πάντα ανάλογο με το κομμάτι του εαυτού σου που θα βάλεις στη συζήτηση με το βιβλίο» μας υπενθυμίζουν τα μέλη της ομάδας. «Η ‘‘Ζωντανή Βιβλιοθήκη’’ χρησιμοποιεί τον λόγο πρόσωπο με πρόσωπο. Και ο λόγος αυτός μπορεί να γίνει πολύ δύσκολος για κάποιους αναγνώστες και για κάποιους άλλους καταλυτικός», καταλήγουν.

Info: Για τις επόμενες δράσεις αλλά και αναλυτικές πληροφορίες: www.humanlibrary.gr

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.