Της Κατερίνας Αγγελιδάκη

Το «Ποντίκι art», σε εκτενές άρθρο του (δημοσιευμένο στις 23 Φεβρουαρίου), πα¬ρουσίασε το θέμα της παραβίασης από αγνώστους της παλιάς Πινακοθήκης επί της οδού Πειραιώς (Βρεφοκομείο), μέσα στην οποία φυλάσσεται μεγάλος αριθμός έργων τέχνης, καθώς και την «περίεργη» σιωπή του δήμου σχετικά με το συμβάν.

Της Κατερίνας Αγγελιδάκη

Το «Ποντίκι art», σε εκτενές άρθρο του (δημοσιευμένο στις 23 Φεβρουαρίου), πα¬ρουσίασε το θέμα της παραβίασης από αγνώστους της παλιάς Πινακοθήκης επί της οδού Πειραιώς (Βρεφοκομείο), μέσα στην οποία φυλάσσεται μεγάλος αριθμός έργων τέχνης, καθώς και την «περίεργη» σιωπή του δήμου σχετικά με το συμβάν. Στην τότε επικοινωνία μας με την κα Παναγιώτα Ψαράκη, πρόεδρο του ΟΠΑΝΔΑ (Οργανισμός Πολιτισμού και Άθλησης Νεολαίας του Δ. Αθηναίων) από τις αρχές του έτους, πληροφορηθήκαμε ότι δεν δημοσιοποιήθηκε η παραβίαση, επειδή, όπως μας δήλωσε, «δεν είχε γίνει ποτέ καμία απογραφή των έργων, επομένως δεν μπορούμε ακόμα να ξέρουμε τι λείπει», πράγμα το οποίο η κα Νέλλη Κυριαζή, πρώην διευθύντρια της Πινακοθήκης, αρνείται κατηγορηματικά.

Όταν η Νέλλη Κυριαζή ανέλαβε καθήκοντα εφόρου, έπειτα από διαγωνισμό το 1977, η Δημοτική Πινακοθήκη αριθμούσε 1.740 έργα. Το 2011 που βγήκε στη σύνταξη απροσδόκητα λόγω εφεδρείας, άφησε πίσω της 3.061 έργα τέχνης, αποκλειστικά σχεδόν μόνο από δωρεές. Και όχι μόνο αυτό: Η 35χρονη θητεία της στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων (από το 1982 ώς το 2001 ως προϊσταμένη και από το 2001 ώς το 2011 ως διευθύντρια) είναι συνδεδεμένη με πολλές επιτυχημένες εκθέσεις (ανάμεσά τους η περίφημη έκθεση της συλλογής Οικονόμου), συνεργασίες με διεθνείς φορείς και εκθέσεις εκτός των τειχών (Ινδία, Σουηδία, λιθουανία, λετονία, Κύπρο, λουξεμ¬βούργο), εκπαιδευτικά προγράμματα, θεωρητικά κείμενα και επιμέλειες για εκδόσεις βιβλίων τέχνης, διαλέξεις, σεμινάρια, συνέδρια και δημοφιλείς θεσμούς, όπως αυτόν των δωρεάν ξεναγήσεων στις συλλογές του Δήμου Αθηναίων.

Η πρώην διευθύντρια είναι άνθρωπος χαμηλών τόνων. Ίσως υπερβολικά low profile. Ουδέποτε επιδίωξε υπερβάλλουσες δημόσιες σχέσεις, παρόλο που το έργο της είναι και γνωστό και μεγάλο. Σήμερα, με αφορμή την εμπλοκή του ονόματός της στο θέμα της παραβίασης, αποφάσισε να σπάσει για πρώτη φορά τη σιωπή της.

Τελικά, κυρία Κυριαζή, είχατε καταγράψει ή όχι τα έργα της Πινακοθήκης; Και γιατί ο δήμος λέει ότι δεν βρέθηκε κανένα αρχείο μετά την κλοπή;

Σχετικά με την απογραφή των έργων τονίζω εμφατικά ότι τον Νοέμβριο του 2011 που παραιτήθηκα άφησα πίσω μου πλήρες αρχείο. Τα έργα είναι καταγεγραμμένα με πάρα πολλούς τρόπους. Υπάρχει το καθολικό μητρώο – το οποίο ξεκίνησε ο Παπαλουκάς το 1948 και το συνέχισα –, υπάρχουν δελτιοκατάλογοι με στοιχεία επιπλέον για κάθε έρ¬γο (πού βρίσκεται τώρα, αν έχει συντηρηθεί, σε ποιες εκθέσεις έχει λάβει μέρος κ.λπ.), ψηφιοποιημένο αρχείο όλης της συλλογής, αρχείο φωτογραφιών και ψηφιοποιημένο φωτογραφικό αρχείο των σημαντικότερων έργων. Παράλληλα, υπάρχει αρχείο δα¬νεισμού των έργων σε διάφορες υπηρεσίες του δήμου και φάκελος ορισμένων απο¬λεσθέντων έργων αφότου δανείστηκαν σε γραφεία του δήμου, εκτός Πινακοθήκης. Στο δεύτερο ερώτημά σας δεν μπορώ εγώ να σας απαντήσω. Μόνο η πρόεδρος του ΟΠΑΝΔΑ. Παρά την πλήρη και σαφέστατη εικόνα των αρχείων μας, στις 25 Ιανουαρί¬ου 2012 ξεκίνησε η εκ νέου καταμέτρηση των έργων από διοικητικούς υπαλλήλους που ορίστηκαν από τον αντιπρόεδρο του ΟΠΑΝΔΑ, κ. Κωνσταντίνο Αλεξάκο.

Τι ακριβώς συνέβη το βράδυ της παραβίασης;

Αν και είχα παραιτηθεί, εργάστηκα εθελοντικά στην Πινακοθήκη για δυόμισι μήνες, επειδή αισθανόμουν ηθική υποχρέωση να ολοκληρώσω ένα μέρος των εκθέσεων που είχα προτείνει ως διευθύντρια. Σημειωτέον ότι από 15 Δεκεμβρίου 2011 είχαν ανατεθεί καθήκοντα διευθύντριας της Πινακοθήκης σε αντικαταστάτριά μου, πρώην προϊσταμένη οικονομικού τμήματος. Το βράδυ της 6ης Φεβρουαρίου ειδοποιήθηκα από τον φύλακα ότι η Πινακοθήκη είχε παραβιαστεί από την πίσω πλευρά της πλα¬τείας Κουμουνδούρου. Απάντησα ότι δεν είμαι πλέον αρμόδια και ότι θα έπρεπε να ενημερωθεί η κα Κατερίνα Τσάμη, διοικητική προϊσταμένη της Πινακοθήκης. Ας ανα¬φερθεί ότι τη μεθεπομένη της παραβίασης είχε προγραμματιστεί να μεταφερθούν όλα τα αρχεία στο νέο κτήριο της Πινακοθήκης, στο Μεταξουργείο. Την άλλη μέρα επίσης έμαθα από τους υπαλλήλους ότι ο κ. Κωνσταντίνος Αλεξάκος θεώρησε εμένα υπεύθυνη για το συμβάν εκσφενδονίζοντας εναντίον μου τουλάχιστον απρεπείς χα¬ρακτηρισμούς και απαξιώνοντας τη δουλειά μου.

Για ποιο λόγο;

Αγνοώ. Ίσως διότι είχα αρνηθεί να συμμετάσχω στο Διοικητικό Συμβούλιο, όπως μου είχε προτείνει. Κι αυτό, γιατί δεν ήμουν σύμφωνη με τη συγχώνευση του πολιτισμού με τον αθλητισμό στον ΟΠΑΝΔΑ. Θεωρούσα ότι αυτό θα λειτουργούσε εις βάρος του πολιτισμού, πράγμα το οποίο είναι σήμερα πασιφανές.
Είναι γνωστό ότι ο κ. Νικήτας Κακλαμάνης ζήτησε τον λόγο για τη μη δημοσιοποίηση της παραβίασης στο Δημοτικό Συμβούλιο. Ζήτησε επίσης να παραστείτε η ίδια και να εξηγήσετε ότι τα έργα είχαν πλήρως καταγραφεί.

Ήταν υποχρέωση αλλά και δικαίωμά μου να υπερασπιστώ το έργο μου αλλά και την Πινακοθήκη και να ενημερώσω το Δημοτικό Συμβούλιο ότι άφησα πίσω μου πλήρη καταγραφή των έργων, ώστε να ριχτεί φως στην υπόθεση και να μη διατυπώνονται αναλήθειες. Πήγα στο Δημοτικό Συμβούλιο στις 5 Απριλίου. Δεν κατάφερα να μιλήσω, διότι, όπως είπε ο κ. Καμίνης, το θέμα δεν ήταν στην ημερήσια διάταξη. Παρεμπιπτόντως, το θέμα δεν έχει έρθει μέχρι σήμερα σε καμιά ημερή¬σια διάταξη…

Δεν έγινε ΕΔΕ για να καταμεριστούν οι ευθύνες;

Νομίζω ότι μετά την κρούση του κ. Κακλαμάνη αναγκάστηκαν να κάνουν ΕΔΕ, έναν ολόκληρο μήνα μετά το συμβάν. Στις 12 Μαρτίου κατέ¬θεσα ως πρώην διευθύντρια. Ακόμα αναμένω γραπτώς το πόρισμα ως έχουσα έννομο συμ¬φέρον. Πρέπει, επίσης, να πω ότι περιμένω και το πόρισμα της εκ νέου καταμέτρησης των έργων, που διήρκεσε δυόμισι μήνες.

Η νέα καταμέτρηση σε τι θα βοηθούσε εφόσον, όπως λένε, δεν υπήρχε αρχείο των έργων ώστε να γίνει η σύγκριση;

Μη ρωτάτε εμένα, διότι δεν έχω σχόλια σε αυτά τα σοφίσματα. Ίσως η μόνη εξήγηση είναι η προσπάθεια να σπιλωθούν οι προγενέστεροι, οι οποίοι δημιούργησαν έργο, που ήταν και η έξωθεν καλή μαρτυρία του Δήμου Αθηναίων. Φοβάμαι ότι αυτό μπορεί να έχει ως συνέπεια την υποβάθμιση των πολιτιστικών στον δήμο.

Σε ποια κατάσταση βρίσκεται σήμερα η Πινακοθήκη;

Από τον Ιανουάριο του 2012 έπαψε να λει¬τουργεί η μόνιμη συλλογή στο Μεταξουργείο. Μετά την έκθεση της Μυλωνά – Κυριακίδη που επιμελήθηκα δεν διοργανώνονται περι¬οδικές εκθέσεις, όπως επίσης και οι δωρεάν ξεναγήσεις. Και τα δύο κτήρια είναι σήμερα κλειστά. Στις 16 Απριλίου, οι συντηρητές που στεγάζονται στο παλιό κτήριο (όπου βρίσκο¬νται τα εργαστήρια και οι αποθήκες των έρ¬γων) ειδοποιήθηκαν ότι απαγορεύεται να προσέλθουν στον χώρο εργασίας τους – παρόλο που πληρώνονται – με προφορική εντολή του κ. Αλεξάκου και χωρίς καμιά, έστω αληθοφανή, εξήγηση, αφήνοντας τα έργα εκτεθειμένα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Παράλληλα, την ίδια μέρα ολόκληρο το επίσημο αρχείο της Δημο¬τικής Πινακοθήκης, πάλι με προφορική εντολή του κ. Αλεξάκου, φορτώθηκε σε μαύρες σακούλες, μαζί με τους υπολογιστές και τους σκληρούς δίσκους, και με¬ταφέρθηκε με φορτηγά στο Πνευματικό Κέντρο. Όλη η ιστορία της Πινακοθήκης είναι μέσα σε αυτά τα αρχεία και τα έγγραφα. Δεν γνωρίζω την τύχη τους ούτε τον σκοπό της μετακίνησής τους.

Αυτό που λέτε είναι πολύ σοβαρό.

Το γνωρίζω και πρέπει να δοθεί μια επίσημη απάντηση. Η παραμονή των αρχείων της Πινακοθήκης εκτός του φυσικού χώρου τους με ανησυχεί πολύ. Και αντιλαμβάνεστε ότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να αδιαφορήσω για την τύχη της Πινακοθήκης ύστερα από 35 χρόνια θητείας και αφοσίωσης.

Ποιο είναι σήμερα το εργασιακό καθεστώς των υπαλλήλων της Πινακοθήκης;

Η προϊσταμένη Διοίκησης και η υπεύθυνη Συντονισμού των Εκπαιδευτικών Προγραμ¬μάτων, όπως και ο κλητήρας και ο μόνιμος φύλακας, γνώστες απολύτως του αντικει¬μένου τους, με εντολή του κ. Αλεξάκου μετακινήθηκαν από 7 Φεβρουαρίου σε άλλες υπηρεσίες. Μία διοικητική υπάλληλος και οι δύο μόνιμοι συντηρητές βρίσκονται άεργοι στο Μεταξουργείο από 16 Απριλίου. Επομένως η Πινακοθήκη έχει αποστε¬ρηθεί όλο το ολιγομελές προσωπικό της. Επικρατεί εν γένει ανασφάλεια για πιθανές απολύσεις. Γνωρίζουμε όλοι ότι δεν υπάρχουν χρήματα. Αν πάρουν την πολιτική από¬φαση να κλείσουν την Πινακοθήκη μέχρι νεωτέρας, ας το κάνουν με ειλικρίνεια, αντί να κατεργάζονται πογκρόμ λάσπης και απαξίωσης εναντίον ανθρώπων και, κυρίως, θεσμών, που αγαπήθηκαν και τιμήθηκαν από έναν τεράστιο αριθμό καλλιτεχνών και φιλότεχνων τόσα χρόνια. Στις 31 Μαΐου, σε συνάντηση του δημάρχου με τον κ. Κακλα¬μάνη, ο οποίος αιτήθηκε να παραστώ, ο κ. Καμίνης ζήτησε τη συνδρομή μου στους διοικητικούς υπαλλήλους, υπεύθυνους της εκ νέου καταμέτρησης των έργων, ώστε να αποσαφηνιστεί το τελικό αποτέλεσμα της διαδικασίας.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.