Η απόφαση του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να φρενάρει τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur και να ανοίξει τον δρόμο για δικαστικό έλεγχο δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια των Βρυξελλών. Είναι ένα καθαρό πολιτικό μήνυμα. Και ταυτόχρονα, ένας καθρέφτης για τις κυβερνήσεις που έσπευσαν να τη στηρίξουν άκριτα. Ανάμεσά τους και η ελληνική.

Η Mercosur δεν είναι μια ουδέτερη εμπορική συμφωνία. Δεν αφορά απλώς «εξωστρέφεια» και «αγορές». Πρόκειται για μια βαθιά πολιτική επιλογή, με σαφείς νικητές και χαμένους. Κι όμως, η Ελλάδα την υποστήριξε σαν να επρόκειτο για μια γραφειοκρατική ρουτίνα, σαν να μην είχε τίποτα να χάσει. Εκεί ακριβώς αρχίζει η πολιτική έκθεση.

Στήριξη χωρίς εθνικό φίλτρο

Η ελληνική κυβέρνηση τάχθηκε υπέρ της Mercosur χωρίς δημόσια συζήτηση, χωρίς κόκκινες γραμμές, χωρίς εθνική στρατηγική. Δεν προηγήθηκε σοβαρός διάλογος για τις επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα, δεν ακούστηκαν οι αγροτικές οργανώσεις, δεν τέθηκαν ζητήματα προστασίας προϊόντων και παραγωγών. Η επιλογή παρουσιάστηκε ως «ευρωπαϊκή κανονικότητα».

Όμως η Mercosur ευνοεί κυρίως τις βιομηχανικές οικονομίες της ΕΕ, που αναζητούν νέες αγορές για τα προϊόντα τους. Ταυτόχρονα, ανοίγει την ευρωπαϊκή αγορά σε φθηνές αγροτικές εισαγωγές από χώρες με χαμηλότερα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με μικρούς παραγωγούς, εύθραυστο αγροτικό ιστό και περιορισμένη βιομηχανική βάση, η άκριτη στήριξη συνιστά πολιτική αμέλεια.

Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποδεικνύει ότι υπήρχε –και υπάρχει– χώρος για επιφυλάξεις, επαναδιαπραγμάτευση, ακόμα και αναστολή. Η Αθήνα απλώς επέλεξε να μην τον δει.

Ένα αφήγημα που καταρρέει

Η κυβέρνηση επένδυσε στο γνώριμο αφήγημα: «η Ελλάδα είναι στον πυρήνα της Ευρώπης, στηρίζει τις μεγάλες ευρωπαϊκές επιλογές». Μόνο που εδώ το αφήγημα αποδεικνύεται κενό περιεχομένου. Γιατί το ερώτημα παραμένει: ποιας Ευρώπης;

Σίγουρα όχι της Ευρώπης των αγροτών που διαμαρτύρονται. Όχι της Ευρώπης της περιβαλλοντικής προστασίας. Όχι της Ευρώπης της κοινωνικής σύγκλισης. Αντίθετα, πρόκειται για μια Ευρώπη που εξυπηρετεί κυρίως βιομηχανικά συμφέροντα, με κυρίαρχο παράδειγμα τη Γερμανία. Η απόφαση του Κοινοβουλίου αποδομεί τον ισχυρισμό ότι η Mercosur ήταν «ώριμη» και «ευρέως αποδεκτή».

Αποδεικνύει ότι η ευρωπαϊκή συναίνεση που επικαλέστηκε η ελληνική κυβέρνηση δεν υπήρχε. Κι έτσι, η Αθήνα εκτίθεται: όχι επειδή έχασε μια ψηφοφορία, αλλά επειδή στήριξε μια επιλογή χωρίς να εξηγήσει ποιον ακριβώς ωφελεί και ποιον θυσιάζει.

Σαν να ήταν βιομηχανική χώρα

Η πιο σοβαρή έκθεση όμως είναι στρατηγική. Η Ελλάδα συμπεριφέρθηκε σαν να έχει τα ίδια συμφέροντα με τη Γερμανία. Σαν να ήταν βιομηχανική υπερδύναμη, που εξάγει αυτοκίνητα και μηχανήματα. Σαν να μην είχε λόγο να ανησυχεί για το φθηνό βοδινό, τα πουλερικά, τη ζάχαρη, τη σόγια. Σαν να μην είχε ΠΟΠ προϊόντα, μικρούς παραγωγούς και περιοχές που ζουν σχεδόν αποκλειστικά από τη γεωργία. Αυτό δεν είναι απλώς λάθος εκτίμηση. Είναι πολιτική αυτοαναίρεση. Μια αγροτική χώρα που υπερασπίζεται μια συμφωνία σχεδιασμένη για βιομηχανικές οικονομίες, χωρίς καν να διεκδικήσει σοβαρές εξαιρέσεις ή μηχανισμούς προστασίας.

Τι ακολουθεί μετά το «φρένο»

Μετά το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η συμφωνία μπαίνει σε νέα φάση. Ο φάκελος οδηγείται στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο θα κρίνει αν πρόκειται για μικτή συμφωνία – άρα αν απαιτείται κύρωση από όλα τα εθνικά κοινοβούλια – και αν είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό και κοινωνικό δίκαιο. Η διαδικασία αυτή παγώνει πολιτικά τη Mercosur και ανοίγει παράθυρο επαναδιαπραγμάτευσης. Εκεί ακριβώς βαραίνει η στάση της Ελλάδας: αντί να εμφανιστεί ως χώρα με επιφυλάξεις και αιτήματα, καταγράφεται στο στρατόπεδο των πρόθυμων.

Η ελληνική κυβέρνηση δεν καταδικάζεται θεσμικά. Όμως εκτίθεται πολιτικά. Γιατί λειτούργησε χωρίς εθνικό φίλτρο, γιατί επένδυσε σε ένα αφήγημα που κατέρρευσε και γιατί ευθυγραμμίστηκε με επιλογές που δεν αντανακλούν τη δομή της ελληνικής οικονομίας. Η Mercosur δεν ανέδειξε μόνο τα προβλήματα μιας συμφωνίας. Ανέδειξε και κάτι βαθύτερο: μια εξωτερική και ευρωπαϊκή πολιτική στον αυτόματο πιλότο.

Διαβάστε επίσης:

Κεραμέως: Νέα αύξηση κατώτατου μισθού την 1η Απριλίου – Τον Φεβρουάριο το νομοσχέδιο για τις συλλογικές συμβάσεις (video)

Η δύσκολη ισορροπία Μητσοτάκη ανάμεσα σε Τραμπ και Ευρώπη – Η σύγκρουση φέρνει διλήμματα στην Αθήνα

Νέα Αριστερά σε σταυροδρόμι: Μεταξύ διάσπασης και προσωρινού συμβιβασμού