Έντονες πολιτικές και νομικές αντιδράσεις προκαλεί η γνωμοδότηση της γενικής εισαγγελέως του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία εισηγείται την ακύρωση της απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αποδεσμεύσει δέκα δισ. ευρώ προς την Ουγγαρία, τον Δεκέμβριο του 2023.

Η υπόθεση εξελίσσεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πολιτική συγκυρία, με το Δικαστήριο να εξετάζει προσφυγή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο υποστηρίζει ότι η Κομισιόν παραβίασε τους ίδιους της τους κανόνες.

Ο Όρμπαν και το ενδεχόμενο επιστροφής των κονδυλίων

Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, απαντώντας σε ερώτηση του Politico μετά την άτυπη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα, χαρακτήρισε «παράλογο» το ενδεχόμενο να ζητηθεί επιστροφή των χρημάτων, εν μέσω μάλιστα προεκλογικής περιόδου στη χώρα του.

Η πιθανότητα να ανοίξει νέα σύγκρουση ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Ούγγρο πρωθυπουργό θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρή, δεδομένου ότι ο Όρμπαν έχει επανειλημμένα βρεθεί στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων, με κινήσεις που έχουν κατά καιρούς δοκιμάσει την ενότητα των 27 κρατών-μελών.

Γιατί προσέφυγε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Το Δικαστήριο της ΕΕ εξετάζει προσφυγή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο υποστηρίζει ότι η Επιτροπή παραβίασε τους κανόνες που η ίδια έχει θεσπίσει, όταν αποδέσμευσε τη χρηματοδότηση για την Ουγγαρία, τον Δεκέμβριο του 2023.

Τα συγκεκριμένα κονδύλια είχαν «παγώσει» λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου στη χώρα και για ελλείψεις που αφορούσαν κυρίως τη λειτουργία και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

Κατηγορίες για πολιτικό καιροσκοπισμό της Κομισιόν

Ευρωβουλευτές κατηγορούν την Κομισιόν για πολιτικό καιροσκοπισμό, εκτιμώντας ότι η απόφαση αποδέσμευσης των χρημάτων ελήφθη παραμονές κρίσιμης Συνόδου Κορυφής, σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ χρειαζόταν τη συνεργασία του Όρμπαν για τη συνέχιση της βοήθειας προς την Ουκρανία.

Σε αυτό το πλαίσιο, Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε ανώνυμα ότι «δεν είναι αυτό που χρειαζόμασταν τόσο κοντά στην κάλπη», υπογραμμίζοντας το πολιτικό βάρος της χρονικής συγκυρίας.

Η γνωμοδότηση της γενικής εισαγγελέως και ο ρόλος της

Η νομική γνωμοδότηση της γενικής εισαγγελέως Ταμάρα Τσάπετα, με την οποία προτείνεται η ακύρωση της απόφασης αποδέσμευσης των κονδυλίων, θα καθοδηγήσει τους δικαστές στην τελική τους απόφαση, η οποία αναμένεται μέσα στους επόμενους μήνες.

Οι γενικοί εισαγγελείς δεν είναι δικαστές, αλλά νομικοί σύμβουλοι που επικουρούν το Δικαστήριο σε σύνθετες ή πρωτόγνωρες υποθέσεις, με τις εισηγήσεις τους να θεωρούνται ιδιαίτερα βαρύνουσες.

Τα βασικά σημεία κριτικής προς την Επιτροπή

Στην εις βάθος αξιολόγησή της, η Τσάπετα επισημαίνει ότι η Επιτροπή εφάρμοσε «εσφαλμένα» τις δικές της απαιτήσεις περί κράτους δικαίου, όταν εκταμίευσε τα κονδύλια, προτού οι μεταρρυθμίσεις της ουγγρικής κυβέρνησης εφαρμοστούν πλήρως.

Παράλληλα, τονίζει ότι δεν έγινε «ορθή αξιολόγηση» μεταρρυθμίσεων που αφορούν την ανεξαρτησία του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ουγγαρίας και τον διορισμό μελών στο Συνταγματικό Δικαστήριο, δύο ζητήματα που, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεν αντιμετωπίστηκαν επαρκώς.

Η γενική εισαγγελέας επέκρινε επίσης την Επιτροπή για έλλειψη διαφάνειας, σημειώνοντας ότι δεν παρείχε επαρκή αιτιολόγηση για την αποδέσμευση των κονδυλίων, αν και δεν υιοθέτησε τον ισχυρισμό του Κοινοβουλίου ότι υπήρξε κατάχρηση εξουσίας.

Ο νόμος για την «Προστασία της Κυριαρχίας» και νέα απόφαση του Δικαστηρίου

Η Τσάπετα σημείωσε ακόμη ότι, κατά την αξιολόγηση για την αποδέσμευση των κονδυλίων, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη τον αμφιλεγόμενο Νόμο για την Προστασία της Κυριαρχίας.

Την ίδια ημέρα, σε ξεχωριστή νομική γνωμοδότηση, το Δικαστήριο έκρινε ότι ο νόμος παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ, καθώς περιορίζει «πολλές θεμελιώδεις ελευθερίες».

Τι μπορεί να γίνει αν ζητηθεί επιστροφή των χρημάτων

Το ενδεχόμενο επιστροφής των κονδυλίων θεωρείται πολιτικά εκρηκτικό, ωστόσο νομικά προβλέπεται μηχανισμός αντίδρασης της Επιτροπής.

Εάν η Ουγγαρία δεν επιστρέψει τα χρήματα, η Επιτροπή μπορεί να μειώσει άλλες μελλοντικές εκταμιεύσεις προς τη χώρα, κατά το ποσό που θα κριθεί ότι πρέπει να επιστραφεί.

Η σημασία της τελικής απόφασης και το ευρωπαϊκό προηγούμενο

Η τελική απόφαση του Δικαστηρίου αναμένεται να δημιουργήσει προηγούμενο για το εύρος της διακριτικής ευχέρειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην αξιολόγηση παραβιάσεων του κράτους δικαίου από κράτη-μέλη.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στο πλαίσιο του Κανονισμού Κοινών Διατάξεων, ο οποίος θέτει αυστηρές προϋποθέσεις σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης για την εκταμίευση ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Η υπεράσπιση της Κομισιόν και το επόμενο διάστημα

Κατά την ακρόαση του Οκτωβρίου 2025, η Επιτροπή υπερασπίστηκε τη θέση της, υποστηρίζοντας ότι συγκεκριμένα τεχνικά «ορόσημα» για τη δικαστική ανεξαρτησία είχαν επισήμως επιτευχθεί από τη Βουδαπέστη και ότι, συνεπώς, όφειλε να αποδεσμεύσει τα κονδύλια.

Ωστόσο, η γνωμοδότηση της γενικής εισαγγελέως συντάσσεται με τα επιχειρήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σύμφωνα με τα οποία η Επιτροπή όφειλε να εξετάσει ευρύτερα τις συστημικές ελλείψεις στο κράτος δικαίου στην Ουγγαρία και ότι αξιολόγησε εσφαλμένα την εκπλήρωση των στόχων των μεταρρυθμίσεων.

Διένεξη με πιθανές συνέπειες για την ενότητα της ΕΕ

Η έκβαση της υπόθεσης ενδέχεται να αποδειχθεί κρίσιμη όχι μόνο για τις σχέσεις Βρυξελλών – Βουδαπέστης, αλλά και για την ίδια την πολιτική συνοχή της ΕΕ, σε μια περίοδο όπου το κράτος δικαίου, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και οι γεωπολιτικές ισορροπίες βρίσκονται στο επίκεντρο.

Διαβάστε επίσης:

ΗΠΑ: Βίντεο της CIA στο YouTube στοχεύει σε Κινέζους αξιωματικούς – Αναμένονται αντιδράσεις από το Πεκίνο

Φρίκη στη Γαλλία: Ομολόγησε η 50χρονη που συνελήφθη για τον φόνο δύο βρεφών – Έκρυβε τις εγκυμοσύνες, τα έβαλε στον καταψύκτη μόλις γεννήθηκαν

Ο Τραμπ σχεδιάζει ανάπτυξη χιλιάδων στρατιωτών για τη δύναμη σταθεροποίησης στη Γάζα