«Φωτιές» έχει ανάψει η εισαγωγή επίσημα στη χώρα μας της προδιαγεγραμμένης καύσης ως μεθόδου πρόληψης των δασικών πυρκαγιών.

Πρόκειται για μια μέθοδο εκ διαμέτρου αντίθετη από το αντιπύρ, το οποίο προβλέπει τη χρήση φωτιάς για την αντιμετώπιση μιας εν εξελίξει πυρκαγιάς. Η προδιαγεγραμμένη καύση, αντίθετα, προβλέπει τη χρήση φωτιάς ως ένα εργαλείο για την πρόληψη της εκδήλωσης πυρκαγιάς.

Κατά τη συζήτηση του σχεδίου νόμου στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου και συγκεκριμένα κατά την ακρόαση των φορέων, οι τόνοι ανέβηκαν όταν η συζήτηση πέρασε στο θέμα της προδιαγεγραμμένης καύσης ως μεθόδου πρόληψης για τις φωτιές στα δάση.

Τόσο ο εκπρόσωπος του ΓΕΩΤΕΕ, Νίκος Μποκάρης, όσο και η εκπρόσωπος της ΠΟΓΕΔΥ (Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων), Μαργαρίτα Γεωργιάδου, εξέφρασαν την κάθετη αντίθεσή τους. 

Ο εκπρόσωπος του ΓΕΩΤΕΕ ανέφερε ότι η υιοθέτηση αυτών των πρακτικών έπρεπε να είναι πιο μελετημένη και προσεκτική ενώ σημείωσε ότι δεν  υπήρξε επαρκής διερεύνηση, συζήτηση και διάλογος, σε επίπεδο φορέων και επιστημόνων, για τη χρήση της τεχνικής της προδιαγεγραμμένης καύσης. Παράλληλα, εξέφρασε τον φόβο ότι η προδιαγεγραμμένη καύση μπορεί να μετατραπεί από όπλο στη φαρέτρα των επιλογών για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, σε μηχανισμό καταστροφής του δάσους και των δασικών οικοσυστημάτων.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε στην τοποθέτησή της και η εκπρόσωπος της ΠΟΓΕΔΥ. Όπως σημείωσε, η επιλογή αυτή οδηγεί στην παραπέρα διάσπαση της πρόληψης, θα αποτελέσει παράγοντα μεγαλύτερης καταστροφής των δασών και περαιτέρω αποδυνάμωσης της δασικής υπηρεσίας.

 Σε μια προσπάθεια να ξεκαθαρίσουμε την κατάσταση, το topontiki.gr ζήτησε τη γνώμη του Ηλία Τζηρίτη, συντονιστή δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στο WWF Ελλάς.

Ο Ηλίας Τζηρίτης, συμμετείχε στην πιλοτική εφαρμογή προδιαγεγραμμένης καύσης που πραγματοποίησαν το WWF Ελλάς και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων (ΙΜΔΟ) του ΕΛΓΟ Δήμητρα στη Χίο την περίοδο 2021-2023. Παράλληλα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες όσον αφορά και στο συγκεκριμένα θέμα.

Με τις απαντήσεις του μας φωτίζει τα πλεονεκτήματα της μεθόδου, μας εξηγεί ότι δεν πρόκειται για πανάκεια και επισημαίνει ότι η υιοθέτηση αυτής της μεθόδου πρόληψης πρέπει να γίνει συντονισμένα με υπομονή και επιμονή και βέβαια η εφαρμογή της να γίνεται αποκλειστικά από όσους διαθέτουν επιστημονική κατάρτιση και εμπειρία.

1] Τί είναι η προδιαγεγραμμένη καύση και πώς λειτουργεί;

Η προδιαγεγραμμένη καύση, δηλαδή η χρήση της φωτιάς κατά τρόπο οργανωμένο για την επίτευξη προαποφασισμένων στόχων δασικής διαχείρισης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και συνθήκες από ειδικούς και εκπαιδευμένες ομάδες, αποτελεί μια σημαντική μέθοδο που συμβάλλει καθοριστικά, μεταξύ άλλων, και στην πρόληψη των δασικών πυρκαγιών. Στην χώρα μας έχει αρχίσει να απασχολεί ξανά τον δημόσιο διάλογο τα τελευταία 5 χρόνια ως συνέπεια της πιλοτικής εφαρμογής προδιαγεγραμμένης καύσης που το WWF Ελλάς και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων (ΙΜΔΟ) του ΕΛΓΟ Δήμητρα πραγματοποίησαν στη Χίο (2021-2023). Η χρήση της φωτιάς για τη διαχείριση ή την απομάκρυνση της βλάστησης δεν είναι κάτι άγνωστο στις χώρες της Μεσογείου. Έχει χρησιμοποιηθεί και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ποικιλοτρόπως, οργανωμένα ή μη από κατοίκους της υπαίθρου σε διάφορες χώρες για τη διαμόρφωση του τοπίου (π.χ. από κτηνοτρόφους για τη βελτίωση βοσκοτόπων). Πλέον η συγκεκριμένη μέθοδος χρησιμοποιείται από τις αρμόδιες Αρχές σε πολλές χώρες του κόσμου και της Ευρώπης και προκρίνεται ως ενδεδειγμένη πρακτική με πολλαπλά διαχειριστικά οφέλη, όπως τεκμηριώνεται από επιστημονικές έρευνες και μελέτες.

 2] Ως μέθοδος πρόληψης ποια είναι τα οφέλη που προσφέρει και εάν είναι άμεσα ορατά

Λαμβάνοντας υπόψη την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της, αλλά και με δεδομένο τα ολοένα και αυξανόμενα προβλήματα που συνδέονται με τις δασικές πυρκαγιές, η προδιαγεγραμμένη καύση μπορεί να συμβάλλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δασικών οικοσυστημάτων, στον μετριασμό της εξάπλωσης καταστροφικών πυρκαγιών και στη μείωση της έντασής τους. Λόγω  της αναμενόμενης αυτής μείωσης της έντασης η δασοπυρόσβεση τείνει να είναι πιο ασφαλής και αποτελεσματική σε περιοχές όπου έχει εφαρμοστεί προδιαγεγραμμένη καύση, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις καταστροφές και τις επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και την κοινωνία. Όλα τα μέτρα πρόληψης πρέπει να εφαρμόζονται με υπομονή και επιμονή από τους αρμόδιους φορείς, τους λήπτες αποφάσεων και τους πολίτες, ενώ θέλουν χρόνο για να δείξουν ορατά αποτελέσματα στο περιβάλλον και την κοινωνία. Με άλλα λόγια, δεν θα πρέπει να αξιολογούμε ένα μέτρο πρόληψης με ορίζοντα την επόμενη μόλις αντιπυρική αλλά με το τι έχει να προσφέρει σε βάθος χρόνου.

3] Τι απαιτείται να γίνει προκειμένου να μην μείνει απλώς μια ακόμα νομοθετική ρύθμιση που έμεινε στα χαρτιά αλλά να γίνει και πράξη

Η προδιαγεγραμμένη καύση δεν είναι πανάκεια. Πουθενά στον κόσμο δεν έχει λύσει «μαγικά» το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών. Όμως, η διεθνής εμπειρία και επιστημονικές μελέτες δείχνουν πως η ορθή αξιοποίηση είναι αναγκαία για την αποτελεσματική διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων και αναπόδραστη κατά τις ερχόμενες δεκαετίες καθώς οδηγεί στην μείωση της δριμύτητας των δασικών πυρκαγιών και ενισχύει τη βιοποικιλότητα. Πρέπει να εφαρμόζεται αποκλειστικά από όσους διαθέτουν τις απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις και τη σχετική εμπειρία αξιοποιώντας τις κατάλληλες ανά περίπτωση τεχνικές. Απαιτεί αυτοπεποίθηση, σύνεση και αυτοσυγκράτηση. Η εφαρμογή της προδιαγεγραμμένης καύσης δεν πρέπει να είναι βιαστική και χρειάζεται αρκετή δουλειά στην εκπαίδευση, την προσεκτική υιοθέτηση επιστημονικών κριτηρίων επιλογής των κατάλληλων περιοχών εφαρμογής της, και την σταδιακή κλιμάκωση με την συνεργασία όλων εκείνων των φορέων που μπορούν να συνεισφέρουν, σε αυτό το εθνικής σημασίας εγχείρημα.

4] Σε ποιες χώρες της Ευρώπης χρησιμοποιείται και αυτή η μέθοδος πρόληψης και τι αποτελέσματα έχει φέρει;

Στην Ευρώπη, η Γαλλία και η Πορτογαλία είναι από τις πρώτες χώρες που εισήγαγαν την προδιαγεγραμμένη καύση στα νομικά τους συστήματα. Η Γαλλία εισήγαγε την προδιαγεγραμμένη καύση για πρώτη φορά στη δασική νομοθεσία το 1992 και αργότερα   και το 2001, τροποποιώντας τον Δασικό Κώδικα του 1987. Στην Πορτογαλία, η προδιαγεγραμμένη καύση έχει ήδη θεσμοθετηθεί από το 2004, ενώ το 2006 στο πλαίσιο συγκεκριμένης νομοθεσίας για το Εθνικό Σύστημα Αντιπυρικής Προστασίας Δασών  εισάγεται για πρώτη φορά ο όρος “τεχνική καύση”, που περιλαμβάνει και την προδιαγεγραμμένη καύση. Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2017, θεσπίστηκε το Εθνικό Σχέδιο Προδιαγεγραμμένης Καύσης. Στην Καταλονία (την οποία επισκεφθήκαμε και λάβαμε μέρος σε ένα ειδικό πρόγραμμα εκπαίδευσης), το 2006 θεσμοθετήθηκε στη νομοθεσία ως μέθοδος πρόληψης πυρκαγιών και διαχείρισης της καύσιμης ύλης. Στην Ισπανία, το 1998, ιδρύθηκαν ειδικές μονάδες της Δασικής Υπηρεσίας με σκοπό την πρόληψη δασικών πυρκαγιών (Integral Wildfire Prevention Teams-EPRIF: Equipos de Prevención Integral de Incendios Forestales), οι οποίες υλοποιούν δράσεις προδιαγεγραμμένης καύσης σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες. Στην Ιταλία, η προδιαγεγραμμένη καύση προβλέπεται σε νομοθετήματα της αποκεντρωμένης κρατικής διοίκησης. Σε μία περίπτωση (Καμπανία) υπάρχει ειδικός νόμος για την προδιαγεγραμμένη καύση. Επίσης, και αυτή την στιγμή που μιλάμε, υπάρχουν ερευνητικά προγράμματα Horizon και Life που μελετούν ή έχουν πρόσφατα μελετήσει την μέθοδο.

Διαβάστε επίσης:

«Έκοψαν» ελέφαντα την ώρα που έκανε σεξ και τα έκανε όλα… λίμπα (video)

Θεσσαλονίκη: Ζαρκάδια ξανά στο Σέιχ Σου μετά από πολλές δεκαετίες – Ζευγάρι εντοπίστηκε από drone (photos)

Καρχαρίας για πρώτη φορά στα παγωμένα νερά της Ανταρκτικής (video)