Ένα φιλικό καθεστώς στην Τεχεράνη θα ήταν η ιδανική εξέλιξη για το Ισραήλ. Ωστόσο, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου θα μπορούσε να θεωρήσει επιτυχία και ένα Ιράν τόσο αποδυναμωμένο ώστε να μην μπορεί να προχωρήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να χρηματοδοτεί οργανώσεις-πληρεξουσίους στην περιοχή.

Όπως αναφέρει το Politico, για χρόνια, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υπήρξε η βασική δύναμη πίσω από στρατιωτικές επιχειρήσεις και ενέργειες δολιοφθοράς κατά του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας και της θεοκρατικής της ηγεσίας. Μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο Νετανιάχου βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στην επίτευξη μιας πάγιας πολιτικής του επιδίωξης: την εξουδετέρωση της ιρανικής απειλής.

Το… γκρίζο σχέδιο της «επόμενης μέρας»

Το σχέδιο της «επόμενης μέρας» φαίνεται να αφήνει πολλά στην τύχη και στο θάρρος των ίδιων των Ιρανών πολιτών. Από την Ταμπρίζ έως τη Ζαχεντάν, οι πολίτες καλούνται ουσιαστικά να ανατρέψουν τον σκληρό μηχανισμό ασφαλείας του καθεστώτος μέσα από μαζικές διαδηλώσεις, χωρίς σαφή εικόνα για το ποια μορφή διακυβέρνησης θα μπορούσε να διαδεχθεί τη θεοκρατία.

Σε δημόσια παρέμβασή του, ο Νετανιάχου κάλεσε τους Ιρανούς να «αποτινάξουν τον ζυγό της τυραννίας», χαρακτηρίζοντας τη συγκυρία «ευκαιρία που παρουσιάζεται μία φορά σε κάθε γενιά» για την ανατροπή της δικτατορίας. «Βγείτε μαζικά στους δρόμους» και «ολοκληρώστε το έργο», ανέφερε. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ιρανοί έχουν τη «μεγαλύτερη ευκαιρία τους» να «πάρουν πίσω» τη χώρα τους.

Σταθερότητα ή ελεγχόμενη αστάθεια;

Ακόμη και αν μια λαϊκή εξέγερση οδηγήσει σε βίαιη εσωτερική αναταραχή, ο Νετανιάχου εκτιμά ότι το Ισραήλ μπορεί να βγει κερδισμένο. Στο ιδανικό σενάριο, θα αναδειχθεί στην Τεχεράνη ένα καθεστώς φιλικό προς το Ισραήλ. Ωστόσο, η ισραηλινή στρατηγική συχνά κινείται με όρους ρεαλπολιτίκ: η αστάθεια σε αντίπαλες χώρες μπορεί επίσης να εξυπηρετεί τα συμφέροντά του.

Παραδείγματα αυτής της λογικής έχουν καταγραφεί στον Λίβανο και στη Συρία. Το Ισραήλ δεν έχει στηρίξει τις λιβανέζικες αρχές στις προσπάθειές τους να περιορίσουν ή να αφοπλίσουν τη Χεζμπολάχ, συνεχίζοντας αντίθετα αεροπορικές επιδρομές και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Στη Συρία, έχει δημιουργήσει πίεση στη νέα ηγεσία της Δαμασκού, στηρίζοντας τη μειονότητα των Δρούζων. Στα παλαιστινιακά εδάφη, συχνά κατηγορείται ότι αξιοποιεί τις εσωτερικές διαιρέσεις μεταξύ Χαμάς και Παλαιστινιακής Αρχής.

Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι ότι χώρες που βυθίζονται σε εσωτερική πολιτική κρίση ή ακόμη και σε εμφύλια σύγκρουση δυσκολεύονται να συντονιστούν και να στραφούν εναντίον του Ισραήλ. Έτσι, δεν είναι απαραίτητο για τον Νετανιάχου να επιδιώκει αποκλειστικά τη σταθερότητα στην Τεχεράνη. Η αποσταθεροποίηση μπορεί να λειτουργήσει εξίσου υπέρ του. Αν το Ιράν καταστεί υπερβολικά αδύναμο ώστε να χρησιμοποιεί φυγοκεντρητές εμπλουτισμού ουρανίου ή να στηρίζει τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τους Χούθι στην Υεμένη, αυτό μπορεί να θεωρηθεί στρατηγική νίκη.

«Να νικήσουμε»

Σύμφωνα με τον σύμβουλο εξωτερικής πολιτικής του Νετανιάχου, Οφίρ Φαλκ, ο στόχος του πολέμου είναι απλός: «Να νικήσουμε». Όπως διευκρίνισε, νίκη θα είναι η απομάκρυνση της απειλής που θέτει «το καθεστώς των Αγιατολάχ και οι πληρεξούσιοί του». Όταν ρωτήθηκε τι εκτιμά η ισραηλινή κυβέρνηση για τις εσωτερικές εξελίξεις στο Ιράν, απάντησε: «Θα δούμε τι θα συμβεί».

Ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, Εχούντ Όλμερτ, εκτίμησε ότι όσα έχουν διατυπωθεί από Νετανιάχου και Τραμπ δεν συνιστούν ολοκληρωμένο σχέδιο αλλά μάλλον προσδοκία κατάρρευσης. «Ο Νετανιάχου ήθελε τον πόλεμο και ο Τραμπ ήθελε να κάνει κάτι εξαιρετικό. Δεν βλέπω σχέδιο πέρα από την ελπίδα ότι η κυβέρνηση θα καταρρεύσει», ανέφερε.

Το ρίσκο της στρατηγικής

Η στρατηγική της συντριπτικής στρατιωτικής πίεσης με την προσδοκία ομαλής διαδοχής έχει ιστορικά αμφίβολα αποτελέσματα. Πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, ο στρατηγός Κόλιν Πάουελ είχε προειδοποιήσει τον Μπους ότι όποιος ανατρέπει ένα καθεστώς αναλαμβάνει και την ευθύνη για τη χώρα.

Παρά τις σημαντικές απώλειες στην ηγεσία του, το ιρανικό καθεστώς εμφανίζει μέχρι στιγμής ανθεκτικότητα. Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν απειλήσει με «εκδίκηση» και συνεχίζουν επιχειρήσεις αντιποίνων. Έχει ήδη συγκροτηθεί τριμελές συμβούλιο που θα κυβερνήσει προσωρινά έως ότου η Συνέλευση των Ειδικών επιλέξει νέο ανώτατο ηγέτη.

Υπάρχει εναλλακτική;

Αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρά τη διάχυτη κοινωνική δυσαρέσκεια, δεν υπάρχει ενιαία και οργανωμένη αντιπολίτευση ικανή να εκμεταλλευτεί άμεσα πιθανή αποδυνάμωση του καθεστώτος. Ο κατακερματισμός και η καταστολή περιορίζουν τη δυνατότητα της κοινωνικής οργής να μεταφραστεί σε πολιτική αλλαγή.

Το ερώτημα παραμένει αν η εξωτερική στρατιωτική πίεση μπορεί να οδηγήσει σε καθεστωτική μεταβολή χωρίς σαφές εσωτερικό σχέδιο διαδοχής. Ακόμη κι αν δεν υπάρξει άμεση κατάρρευση, μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να αποδυναμώσει σημαντικά το Ιράν ως περιφερειακή δύναμη. Και για την ισραηλινή ηγεσία, αυτό ενδέχεται να θεωρηθεί επαρκές αποτέλεσμα.

Διαβάστε επίσης:

Κύπρος: «Περιορισμένες ζημιές» από drone στη RAF Ακρωτηρίου, πληροφορίες και για δεύτερο UAV – «Δεν μετέχουμε στη στρατιωτική επιχείρηση» λέει ο Χριστοδουλίδης, στήριξη από φον ντερ Λάιεν

Χαμενεΐ: Στοιχήματα για την «απομάκρυνσή» του, κέρδη και ύποπτες συναλλαγές

Ο Μόντι παροτρύνει τον Νετανιάχου να βάλει τέλος «γρήγορα» στον πόλεμο εναντίον του Ιράν