Την ώρα που η σύγκρουση με το Ιράν κλιμακώνεται και επηρεάζει τη Μέση Ανατολή αλλά και την παγκόσμια οικονομία, η εικόνα που προβάλλεται προς το κοινό μοιάζει αποκομμένη από την πραγματικότητα. Εάν έχετε social media, σίγουρα έχετε πετύχει κάποιο πολύ μάτσο βίντεο από τον επίσημο λογαριασμό του Λευκού Οίκου, στο οποίο ο πόλεμος παρουσιάζεται σαν βιντεοπαιχνίδι: εντυπωσιακά στιγμιότυπα, πολλές εκρήξεις, μουσική που σε κάνει να νιώθεις σπουδαίος και χαρακτήρες ή στιγμιότυπα με βία παρμένα από την ποπ κουλτούρα, ανακατεμένα με σφαίρες και πολεμικά αεροπλάνα. Αυτή είναι η σύγχρονη μορφή του πολέμου.

Ο Λευκός Οίκος πρέπει οπωσδήποτε να δώσει αύξηση στους διαχειριστές των λογαριασμών του, καθώς το περιεχόμενο που παράγουν μιλάει άμεσα στην ιδιοσυγκρασία του μέσου Αμερικανού Ρεπουμπλικανού – κι ας σοκάρεται ο υπόλοιπος κόσμος αναλογιζόμενος το πώς παρουσιάζεται ένας πόλεμος χωρίς καμία αναφορά στις ανθρώπινες συνέπειες.

Παιχνίδι… σκοραρίσματος!

Ο Λευκός Οίκος έχει επενδύσει συστηματικά σε αυτή την αισθητική. Βίντεο που συνδυάζουν σκηνές από ταινίες, αθλητικά στιγμιότυπα και εκρήξεις πραγματικών επιθέσεων συνοδεύονται από συνθήματα όπως «Δικαιοσύνη με τον αμερικάνικο τρόπο» (Justice the American way). Σε ένα άλλο clip οι επιθέσεις παρουσιάζονται σαν touchdowns αμερικανικού ποδοσφαίρου, ενώ ακόμη και παιδικοί χαρακτήρες, όπως ο Μπομπ Σφουγγαράκης, επιστρατεύονται για να «ντύσουν» επικοινωνιακά τη στρατιωτική δράση.

Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Όπως δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος στον ιστότοπο Politico, «υπάρχει ένας ψυχαγωγικός παράγοντας σε αυτό που κάνουμε». Η πολιτική, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, μετατρέπεται σε παιχνίδι σκοραρίσματος, όπου το ζητούμενο είναι η εντύπωση και η επικοινωνιακή «νίκη».

Φυσικά, πίσω από την εικόνα βρίσκεται και η πραγματικότητα. Η αμερικανική κυβέρνηση στόχευε σε γρήγορη και απόλυτη επικράτηση στο Ιράν και εν συνεχεία σε γρήγορη αλλαγή καθεστώτος. Αυτό δεν έγινε αφού το Ιράν απάντησε με επιθέσεις drones και πυραύλων, ενώ το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκάλεσε άμεση αύξηση στις τιμές της ενέργειας.

Κι ενώ ένας πόλεμος είναι ένα τρομερά σοβαρό γεγονός, η κυβέρνηση Τραμπ έχει βαλθεί να ανταγωνιστεί τα χολιγουντιανά στούντιο. Αφού λοιπόν δεν πέρασε το αφήγημα της άμεσης και ολοκληρωτικής νίκης – το οποίο ήταν εξαρχής αχρείαστο –, τώρα η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει τον πλανήτη μέσω της εικόνας ότι νίκησε, όπως ακριβώς και όσο σύντομα είχε προαναγγείλει. Ο πόλεμος ποτέ δεν είναι τόσο απλός και κυρίως δεν αρχίζει και τελειώνει με μια δήλωση και ένα βίντεο του Τραμπ.

Δεν έχει σημασία αν όντως κερδίζει η Αμερική τον πόλεμο ή όχι, σημασία έχει ότι η απλοποίηση του πολέμου, σχεδιασμένη για γρήγορη κατανάλωση στα κοινωνικά δίκτυα, ακυρώνει τη φρικτή βαρύτητά του.

Ο ρόλος της τεχνολογίας

Καθοριστικό ρόλο σε αυτήν τη νέα μορφή πολέμου παίζει και η τεχνολογία. Σύμφωνα με δηλώσεις του ναυάρχου Μπραντ Κούπερ, επικεφαλής της επιχείρησης «Epic Fury», η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται πλέον εκτεταμένα για την επιλογή στόχων και την επιτάχυνση των στρατιωτικών διαδικασιών. Όπως ανέφερε, διαδικασίες που άλλοτε απαιτούσαν ώρες ή ημέρες πλέον ολοκληρώνονται σε δευτερόλεπτα.

Η λεγόμενη «επιτάχυνση της αλυσίδας θανάτου» (kill chain) δημιουργεί μια νέα συνθήκη: ο πόλεμος απομακρύνεται από το ανθρώπινο πεδίο και διεξάγεται στην οθόνη. Δεν υπάρχουν στρατιώτες στο έδαφος ούτε άμεση επαφή με τον αντίπαλο. Η απόσταση αυτή, όπως τονίζεται και σε αναλύσεις διεθνών μέσων, μειώνει την αίσθηση ευθύνης και ενισχύει την ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για κάτι λιγότερο «πραγματικό».

Παράλληλα το πληροφοριακό περιβάλλον ενισχύει αυτήν την αποσύνδεση. Η συνεχής ροή περιεχομένου σε πλατφόρμες όπως το Instagram, το TikTok και το X εξισώνει τα πάντα: ειδήσεις πολέμου, ψυχαγωγία και καθημερινά στιγμιότυπα συνυπάρχουν στο ίδιο feed. Όπως σημειώνει ο «Guardian», η υπερπληθώρα εικόνων οδηγεί σε μια μορφή «μουδιάσματος», αφού ο χρήστης βλέπει, αλλά δεν επεξεργάζεται.

Το πρόβλημα επιτείνεται από την παραπληροφόρηση. Ψεύτικα βίντεο, περιεχόμενο παραγόμενο από AI και λογαριασμοί που επιδιώκουν engagement δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το αληθινό και το ψευδές συγχέονται. Σε τέτοιες συνθήκες, η ίδια η έννοια της πραγματικότητας αποδυναμώνεται.

Θολή διαχωριστική γραμμή

Επιπλέον, όπως καταγράφουν διεθνείς αναλύσεις, η «παιχνιδοποίηση» του πολέμου δεν είναι νέο φαινόμενο, αλλά σήμερα φτάνει σε νέα επίπεδα. Από τα πρώτα στρατιωτικά videogames που χρησιμοποιήθηκαν για εκπαίδευση και στρατολόγηση, μέχρι τη χρήση drones που καθοδηγούνται με χειριστήρια τύπου κονσόλας, η γραμμή μεταξύ πολέμου και ψηφιακής εμπειρίας γίνεται όλο και πιο θολή.

Θρησκευτικοί ηγέτες έχουν ήδη εκφράσει ανησυχία. Ο καρδινάλιος Μπλέιζ Κούπιτς, σύμφωνα με δηλώσεις που αναπαράγονται στον διεθνή Τύπο, χαρακτήρισε «αηδιαστική» τη μετατροπή ενός πραγματικού πολέμου με θύματα σε θέαμα τύπου videogame. Αντίστοιχα ο Πάπας έχει καλέσει τα μέσα ενημέρωσης να καλύπτουν τις συγκρούσεις «μέσα από τα μάτια των θυμάτων».

Το βασικό ερώτημα που ανακύπτει είναι βαθύτερο: Μήπως η ίδια η κοινωνία έχει προετοιμαστεί να καταναλώνει τον πόλεμο ως ψυχαγωγία; Η εξοικείωση με τα videogames, η κουλτούρα των memes και η ταχύτητα της πληροφορίας δημιουργούν ένα κοινό που αντιδρά περισσότερο στην εικόνα παρά στην ουσία.

Τελικά, όπως υπογραμμίζει η Νεσρίν Μαλίκ στον «Guardian», η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι μόνο η σύγκρουση αυτή καθαυτή, αλλά η διατήρηση της ανθρώπινης ενσυναίσθησης. Και εάν το καλοσκεφτούμε, είτε κάποιος είναι υπέρ είτε κατά ενός πολέμου, αυτός δεν πρέπει να διεξάγεται με reels, αφού σε κάθε πόλεμο υπάρχουν νεκροί, τραγωδίες, κατεστραμμένες πόλεις και κοινωνίες υπό διάλυση. Ο πιλότος δεν είναι ο Τομ Κρουζ στο «Top Gun» που έκανε το γύρισμα και πήγε σπίτι του. Αντίθετα, την ώρα που χειρίζεται το πολεμικό αεροπλάνο, έχει στα χέρια του τη ζωή και τον θάνατο.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο της νέας εποχής: όχι μόνο ότι οι πόλεμοι γίνονται πιο απομακρυσμένοι και τεχνολογικά διαμεσολαβημένοι, αλλά ότι γίνεται και πιο εύκολο να αγνοηθούν και να… «πάμε παρακάτω».

Διαβάστε επίσης:

ΚΚΕ: Καταγγέλλει Μητσοτάκη ως «συνεργό» στον πόλεμο – Ζητά κατάλληλη αίθουσα για τη δίκη των Τεμπών

Ποια πλήγματα στη Μέση Ανατολή αυξάνουν την πιθανότητα στρατιωτικής κλιμάκωσης

Αποφασισμένος ο Ανδρουλάκης να βγει από το συνέδριο με το ΠΑΣΟΚ ετοιμοπόλεμο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.