Η πολιτική διαδρομή του Κώστα Αχιλλέα Καραμανλή φαίνεται να πλησιάζει στο τέλος της, όχι όμως με τον τρόπο που θα ανέμενε κανείς μετά το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών το 2023, αλλά μέσα από μια δεύτερη –και πολιτικά εξίσου βαριά– υπόθεση: εκείνη του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Η απόφασή του να ανακοινώσει ότι δεν θα είναι εκ νέου υποψήφιος βουλευτής στις επόμενες εκλογές δεν συνιστά μια καθαρή αποχώρηση, αλλά έναν προσεκτικό ελιγμό, που έρχεται να προλάβει τις εξελίξεις και να περιορίσει τις πιέσεις τόσο προς τον ίδιο, όσο και προς την κυβέρνηση.

Αν δει κανείς την αλληλουχία των γεγονότων, η καθυστέρηση αυτής της εξέλιξης είναι εντυπωσιακή. Μετά το δυστύχημα των Τεμπών, όπου ως υπουργός Υποδομών και Μεταφορών είχε την πολιτική ευθύνη για ένα σύστημα σιδηροδρόμων που αποδείχθηκε τραγικά ανεπαρκές, η λογική της πολιτικής ευθιξίας θα υπαγόρευε την οριστική αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική.

Αντί αυτού, ο Καραμανλής περιορίστηκε σε μια παραίτηση από το υπουργικό αξίωμα, διατηρώντας όμως τη βουλευτική του ιδιότητα και διεκδικώντας εκ νέου την ψήφο των πολιτών το 2023 — την οποία και έλαβε.

Η επιλογή αυτή, που τότε ερμηνεύτηκε από πολλούς ως ένδειξη πολιτικής ανθεκτικότητας, σήμερα μοιάζει περισσότερο με ένδειξη εσφαλμένης ανάγνωσης της πραγματικότητας.

Ο Καραμανλής έδειξε να μην αντιλαμβάνεται ούτε το βάθος της κοινωνικής οργής, ούτε τη μεταβολή των πολιτικών ορίων ανοχής απέναντι σε φαινόμενα ευθύνης χωρίς συνέπειες. Η επανεκλογή του, πιθανότατα προϊόν ενός ισχυρού τοπικού δικτύου και του διαχρονικού πελατειακού χαρακτήρα της ελληνικής πολιτικής ζωής, τον οδήγησε στο συμπέρασμα ότι μπορούσε να διασωθεί πολιτικά.

Οριστική λύση ή ελιγμός;

Ωστόσο, η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ ήρθε να ανατρέψει αυτή την εκτίμηση. Η δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με αναφορές σε παρεμβάσεις για την έγκριση επιδοτήσεων και εμπλοκή πολιτικών προσώπων, δημιούργησε ένα νέο, βαρύτερο πλαίσιο πίεσης.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίζεται αποφασισμένος να χαράξει μια πιο αυστηρή γραμμή, ζητώντας ουσιαστικά από όσους αντιμετωπίζουν κατηγορίες σε βαθμό κακουργήματος να αποχωρήσουν όχι μόνο από τις λίστες, αλλά και από την Βουλή, παραδίδοντας τις έδρες τους στο κόμμα.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η ανακοίνωση Καραμανλή λειτουργεί ως προληπτική κίνηση. Επιλέγει να δηλώσει ότι δεν θα είναι υποψήφιος στις επόμενες εκλογές, αποφεύγοντας έτσι μια πιθανή ταπεινωτική αποπομπή ή πίεση για άμεση παραίτηση. Ταυτόχρονα, όμως, διατηρεί τη βουλευτική του έδρα μέχρι τη λήξη της θητείας, διαμορφώνοντας μια «μισή αποχώρηση» που αφήνει ανοιχτά ερωτήματα.

Το βασικό ερώτημα είναι πολιτικό αλλά και θεσμικό: πώς μπορεί ένα κυβερνών κόμμα να διατηρεί στην κοινοβουλευτική του ομάδα βουλευτές που αντιμετωπίζουν κακουργηματικές κατηγορίες;

Η επιλογή αυτή ενέχει προφανές κόστος αξιοπιστίας, ιδίως σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει την ισχυρή πολιτική και κοινωνική πίεση, με κινήσεις «αυτοκάθαρσης» και άμεσης πολιτικής «τιμωρίας» των εμπλεκομένων. Από την άλλη, ίσως εκτιμήθηκε πως μια άμεση αποπομπή θα μπορούσε να εκληφθεί ως προεξόφληση ενοχής, δημιουργώντας νομικά και πολιτικά ζητήματα.

Μερική αποσυμπίεση για Μητσοτάκη

Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η εξέλιξη αυτή συνιστά εν μέρει αποσυμπίεση. Η απομάκρυνση του Καραμανλή από την επόμενη εκλογική μάχη επιτρέπει στη Νέα Δημοκρατία να διαχωρίσει τη μελλοντική της εικόνα από ένα πρόσωπο που έχει πλέον ταυτιστεί με δύο βαριά φορτισμένες υποθέσεις: τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Επιπλέον, μειώνει την πίεση ενόψει των αποφάσεων του δικαστικού συμβουλίου για την υπόθεση των Τεμπών. Όποια κι αν είναι η δικαστική έκβαση —παραπομπή σε ειδικό δικαστήριο ή απαλλαγή— η πολιτική ζημία έχει ήδη συντελεστεί και η απόσταση έχει δημιουργηθεί.

Παρά ταύτα, η εικόνα δεν είναι πλήρως καθαρή. Η παραμονή του Καραμανλή στη Βουλή μέχρι το τέλος της θητείας διατηρεί την υπόθεση «εντός των τειχών» της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Η «μισή αποχώρηση» λειτουργεί ως μεταβατική λύση, αλλά όχι ως οριστική απάντηση στο πρόβλημα πολιτικής ευθύνης. Και ενδεχομένως να αντανακλά μια ευρύτερη δυσκολία του πολιτικού συστήματος να διαχειριστεί με συνέπεια περιπτώσεις όπου η νομική και η πολιτική ευθύνη διασταυρώνονται.

Σε τελική ανάλυση, η περίπτωση Καραμανλή αποτυπώνει μια βαθύτερη παθογένεια: την καθυστέρηση ανάληψης πολιτικής ευθύνης έως ότου αυτή καταστεί αναπόφευκτη.

Αν η αποχώρηση είχε έρθει αμέσως μετά τα Τέμπη, θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως πράξη ευθιξίας. Σήμερα, έρχεται ως αποτέλεσμα συσσώρευσης πιέσεων και νέων αποκαλύψεων. Και γι’ αυτό μοιάζει λιγότερο με επιλογή και περισσότερο με αναγκαστική προσαρμογή.

Ίσως τελικά το «τέλος» του Κώστα Καραμανλή να μην είναι μόνο προσωπικό, αλλά και συμβολικό. Ένα τέλος που δείχνει ότι τα παλιά αντανακλαστικά της πολιτικής επιβίωσης δεν λειτουργούν πλέον με τον ίδιο τρόπο — και ότι, έστω και καθυστερημένα, το πολιτικό κόστος βρίσκει τον δρόμο του.

Διαβάστε επίσης:

Καραμανλής: «Δεν θα είμαι υποψήφιος στις επόμενες εκλογές» – Παραμένει στη Βουλή μέχρι τη λήξη της θητείας του

Μπουκώρος για την εμπλοκή του στη δικογραφία του ΟΠΕΚΕΠΕ: «Το αίτημα που υπέβαλα ήταν ηθικό, δίκαιο και νόμιμο»

Εκτός επιτελείου Κασσελάκη και ο Μπάμπης Παπαδάκης

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.