Η πολιτική ιστορία είναι γεμάτη από συμμαχίες που γεννήθηκαν με θριαμβευτικούς τόνους και κατέληξαν σε ηχηρές ρήξεις. Ωστόσο, η περίπτωση των σχέσεων ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και την Τζόρτζια Μελόνι ξεχωρίζει για την ταχύτητα και την ένταση της μεταστροφής: από έναν σχεδόν ιδεολογικό «έρωτα» και αμοιβαία πολιτική επιβεβαίωση, σε μια σκληρή, δημόσια σύγκρουση με προσωπικές αιχμές και γεωπολιτικές διαφωνίες.

Και στη μέση, σαν μία εντελώς απροσδόκητη τροπή των πραγμάτων, ο… Πάπας Λέων! Για την ακρίβεια όχι στη μέση, αλλά από τη μία πλευρά, αυτή της Μελόνι – κάτι που ενδεχομένως ο Τραμπ δεν μπορεί να αποδεχθεί με κανένα τρόπο! 

Η αρχή: μια «φυσική» συμμαχία

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε στον Λευκό Οίκο, η Τζόρτζια Μελόνι συγκαταλεγόταν στους Ευρωπαίους ηγέτες που έσπευσαν να επενδύσουν πολιτικά στη σχέση μαζί του. Δεν επρόκειτο για μια απλή διπλωματική επαφή, αλλά για μια σχέση που βασίστηκε σε μια εμφανή ιδεολογική συγγένεια.

Και οι δύο εξέφραζαν ένα πολιτικό αφήγημα που αντλεί από τον εθνικισμό, την αυστηρή μεταναστευτική πολιτική και μια βαθιά δυσπιστία απέναντι στις υπερεθνικές δομές.

Η Μελόνι, με ρίζες στη μετα-φασιστική δεξιά της Ιταλίας, και ο Τραμπ, ως εκφραστής της αμερικανικής alt-right ρητορικής, βρήκαν κοινό έδαφος σε μια ρητορική «νόμου και τάξης» και υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας.

Οι δηλώσεις εκείνης της περιόδου ήταν ενδεικτικές:

•        Ο Τραμπ φέρεται να είχε χαρακτηρίσει τη Μελόνι «fantastic leader» και «μια γυναίκα που καταλαβαίνει τι σημαίνει να βάζεις τη χώρα σου πρώτα».

•        Από την πλευρά της, η Μελόνι είχε μιλήσει για τον Τραμπ ως «σημαντικό σύμμαχο στον αγώνα υπέρ των εθνών και της ελευθερίας».

Η σχέση τους δεν ήταν απλώς πολιτική

• είχε και έντονα συμβολικό χαρακτήρα: για πολλούς, αποτελούσε τον άξονα μιας νέας, διεθνούς δεξιάς που θα μπορούσε να αμφισβητήσει το φιλελεύθερο status quo.

Η πρώτη ρωγμή και το σημείο καμπής με Μέση Ανατολή και Πάπα  

Ωστόσο, όπως συχνά συμβαίνει, η ιδεολογία δοκιμάζεται στην πράξη. Η Μελόνι, ως πρωθυπουργός μιας χώρας-μέλους της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, δεν είχε την πολυτέλεια της αμιγώς ιδεολογικής στάσης. Αντιθέτως, έπρεπε να ισορροπήσει ανάμεσα στις δεσμεύσεις της Ιταλίας και στις πολιτικές της πεποιθήσεις.

Η στάση της στο διεθνές πεδίο —και ειδικά στα ζητήματα ασφάλειας— άρχισε να αποκλίνει από την πιο απρόβλεπτη και συγκρουσιακή γραμμή του Τραμπ. Αυτή η απόσταση αρχικά δεν εκδηλώθηκε μετωπικά, αλλά υπέβοσκε.

Η πραγματική ρήξη ήρθε με φόντο την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Η Μελόνι, αντιμέτωπη με την ευρωπαϊκή και εσωτερική πολιτική πίεση, επέλεξε μια πιο ισορροπημένη και θεσμική στάση. Αντίθετα, ο Τραμπ υιοθέτησε μια επιθετική ρητορική, εστιάζοντας στον κίνδυνο του Ιράν και προωθώντας μια σκληρή γραμμή.

Η κατάσταση εκτροχιάστηκε πλήρως όταν ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπέλυσε δημόσια επίθεση που άγγιζε ακόμη και τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’. Η αντίδραση της Μελόνι ήταν άμεση και ασυνήθιστα αιχμηρή για τα δεδομένα των μέχρι τότε σχέσεών τους: χαρακτήρισε την ανάρτηση του Τραμπ «απαράδεκτη».

Αυτό ήταν το σημείο χωρίς επιστροφή.

Η έκρηξη Τραμπ: προσωπική επίθεση

Η απάντηση του Τραμπ δεν άφησε περιθώρια παρερμηνείας. Σε δήλωσή του στην Corriere della Sera, ο Αμερικανός πρόεδρος πέρασε σε προσωπική επίθεση:

«Η Μελόνι αρέσει στον κόσμο; Δεν μπορώ να το πιστέψω. Είμαι σοκαρισμένος, νόμιζα ότι είχε θάρρος, αλλά έκανα λάθος».

Και δεν σταμάτησε εκεί. Ενέτεινε τη ρητορική του με γεωπολιτικές αιχμές:

«Είναι η Μελόνι η οποία είναι απαράδεκτη, διότι δεν την ενδιαφέρει αν το Ιράν έχει πυρηνικά όπλα και το ότι θα τίναζε στον αέρα την Ιταλία μέσα σε δυο λεπτά, αν είχε την δυνατότητα».

Η μετάβαση είναι εντυπωσιακή: από την «fantastic leader» στην «απαράδεκτη» πολιτικό. Πρόκειται για μια χαρακτηριστική έκφραση του τρόπου με τον οποίο ο Τραμπ αντιμετωπίζει τις διεθνείς σχέσεις: προσωποκεντρικά, συγκρουσιακά και με ελάχιστο χώρο για ενδιάμεσες αποχρώσεις.

Γιατί κατέρρευσε η σχέση

Η ρήξη δεν είναι απλώς αποτέλεσμα μιας διαφωνίας. Αντιθέτως, αποκαλύπτει βαθύτερες αντιφάσεις:

1.       Ιδεολογία vs διακυβέρνηση

Η Μελόνι, ως επικεφαλής κυβέρνησης, δεν μπορεί να λειτουργεί με την ίδια ελευθερία κινήσεων που έχει ο Τραμπ. Οι ευρωπαϊκές ισορροπίες και οι διεθνείς δεσμεύσεις περιορίζουν την «καθαρή» ιδεολογική γραμμή.

2.       Διαφορετική ανάγνωση του κινδύνου

Ο Τραμπ εστιάζει στο Ιράν ως άμεση απειλή και χρησιμοποιεί υπερβολική ρητορική. Η Μελόνι, αν και δεν υποτιμά τον κίνδυνο, επιλέγει πιο μετριοπαθή δημόσια στάση.

3.       Θεσμικός ρόλος της Ιταλίας

Η Ιταλία, ως χώρα με ισχυρούς δεσμούς με το Βατικανό, δεν μπορεί να αγνοήσει επιθέσεις κατά του Πάπα. Η αντίδραση της Μελόνι ήταν σχεδόν αναγκαστική.

4.       Η προσωπική πολιτική του Τραμπ

Ο Αμερικανός πρόεδρος τείνει να μετατρέπει τις πολιτικές διαφωνίες σε προσωπικές συγκρούσεις. Αυτό καθιστά τις σχέσεις του εύθραυστες.

Ένας ακόμα χαμένος σύμμαχος για τον Τραμπ και το ευρύτερο μήνυμα

Η περίπτωση Μελόνι δεν είναι μεμονωμένη. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα συγκρουστεί με ηγέτες που αρχικά θεωρούνταν κοντινοί του. Αυτό δείχνει ότι η «συμμαχία» μαζί του έχει εγγενή αστάθεια.

Για τη Μελόνι, η ρήξη έχει διπλή ανάγνωση: Από τη μία, ενισχύει την εικόνα της ως αυτόνομης Ευρωπαίας ηγέτιδας. Και από την άλλη, τη φέρνει σε δύσκολη θέση απέναντι σε ένα πολιτικό κοινό που έβλεπε θετικά τη σχέση με τον Τραμπ.

Η κατάρρευση της σχέσης Τραμπ – Μελόνι αποτελεί μικρογραφία μιας μεγαλύτερης πραγματικότητας: η διεθνής ακροδεξιά, παρά την ιδεολογική της συνοχή, δυσκολεύεται να λειτουργήσει ως σταθερό μπλοκ εξουσίας.

Οι προσωπικότητες, οι εθνικές προτεραιότητες και οι γεωπολιτικές πιέσεις υπερισχύουν της ιδεολογίας. Και όταν αυτό συμβαίνει, οι «πολιτικοί έρωτες» μετατρέπονται εύκολα σε μετωπικές συγκρούσεις.

Στην περίπτωση αυτή, η πτώση ήταν τόσο απότομη όσο και η άνοδος.

Και ο Ντόναλντ Τραμπ, για ακόμη μία φορά, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια γνώριμη κατάσταση: έναν πρώην σύμμαχο που μετατρέπεται σε δημόσιο αντίπαλο.

Διαβάστε επίσης:

Τραμπ: Ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεκκίνησης συνομιλιών με το Ιράν μέσα σε 48 ώρες

Χωρίς τη Χεζμπολάχ οι συνομιλίες Λιβάνου – Ισραήλ στην Ουάσιγκτον: Ιστορική ευκαιρία, λέει ο Ρούμπιο, οι προσδοκίες και τα «αγκαθια»

Πολωνός βουλευτής σήκωσε σημαία του Ισραήλ με σβάστικα: «Είναι το νέο τρίτο Ράιχ» (Video)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.