Την ώρα που η Ευρώπη επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της σε ένα ασταθές γεωπολιτικό τοπίο, δύο χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στέλνουν αντιφατικά μηνύματα μέσα από τις κάλπες.

Η Ουγγαρία και η Βουλγαρία, με κοινό παρελθόν μετα-κομμουνιστικής μετάβασης και ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, φαίνεται να ακολουθούν πλέον διαφορετικές πολιτικές τροχιές. Οι εκλογές συνήθως αφορούν τη χώρα που τις διεξάγει, όμως οι συνέπειες των συγκεκριμένων εκλογών «βγαίνουν και εκτός συνόρων». Οι συγκεκριμένες εκλογές μπορεί να επηρεάσουν τις ευρωπαϊκές πολιτικές, αλλά και τη λεπτή σχέση της ηπείρου με τη Ρωσία.

Στη Βουδαπέστη, η εκλογική ήττα του Βίκτορ Όρμπαν σηματοδοτεί το τέλος μιας μακράς περιόδου πολιτικής κυριαρχίας του, που κράτησε 16 συνεχόμενα χρόνια – συν τέσσερα χρόνια που είχε κυβερνήσει πρωτύτερα. Ο άνθρωπος που καθιέρωσε το μοντέλο της «ανελεύθερης δημοκρατίας», περιορίζοντας θεσμικά αντίβαρα και ελέγχοντας σε μεγάλο βαθμό το μιντιακό τοπίο, είδε τελικά τη δυναμική του να φθίνει. Όχι απαραίτητα λόγω μιας ιδεολογικής στροφής της κοινωνίας, αλλά εξαιτίας μιας πιο γήινης πραγματικότητας: της καθημερινότητας των πολιτών.

Η άνοδος του Πέτερ Μάγιαρ δεν βασίστηκε σε ένα πλήρως διαμορφωμένο πολιτικό πρόγραμμα, ούτε στο γεγονός ότι διέσχισε την επαρχία απ’ άκρη σ’ άκρη συνομιλώντας με τον κόσμο, αλλά σε μια διάχυτη ανάγκη αλλαγής. Ύστερα από χρόνια σταθερής διακυβέρνησης, ένα μεγάλο μέρος των Ούγγρων ψηφοφόρων φάνηκε να κουράζεται από τη ρητορική του φόβου, την πόλωση και, κυρίως, από τα επίμονα προβλήματα στην οικονομία, την υγεία και την εκπαίδευση. Επιπλέον, διατηρεί μια πιο ανοιχτή στάση προς την Ευρώπη.

Η εικόνα μιας χώρας που υπολείπεται αναπτυξιακά σε σχέση με τους γείτονές της, σε συνδυασμό με κατηγορίες για εκτεταμένη διαφθορά, αποδυνάμωσε το αφήγημα επιτυχίας που προωθούσε η κυβέρνηση. Για να το πούμε πιο απλά, στο τέλος της ημέρας τον μέσο Ούγγρο δεν τον αφορά πρωτίστως τι θα γίνει με τη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα ή το μεταναστευτικό, καθώς προέχει η επιβίωση.

Η ήττα του Όρμπαν έχει και συμβολικό βάρος. Για χρόνια αποτέλεσε σημείο αναφοράς για εθνικιστικά και δεξιόστροφα κινήματα διεθνώς, ένα είδος «πολιτικού εργαστηρίου» για την αμφισβήτηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Το αποτέλεσμα των εκλογών, επομένως, λειτουργεί και ως μήνυμα προς όσους επένδυσαν σε αυτό το μοντέλο: ακόμη και οι πιο εδραιωμένες εξουσίες δεν είναι άτρωτες όταν απομακρύνονται από τις ανάγκες της κοινωνίας.

Αντίθετα, στη Σόφια, οι κάλπες ανέδειξαν έναν νικητή με διαφορετικό πολιτικό στίγμα. Ο Ρούμεν Ράντεφ, με σαφώς πιο σκεπτικιστική στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πιο διαλλακτική προσέγγιση προς τη Ρωσία, εξασφάλισε ισχυρή εντολή διακυβέρνησης. Η επικράτησή του έρχεται ύστερα από χρόνια πολιτικής αστάθειας και αλλεπάλληλων εκλογών, κάτι που εξηγεί εν μέρει την επιθυμία των ψηφοφόρων για μια πιο σταθερή και συγκεντρωτική λύση.

Ωστόσο η επιλογή αυτή δεν συνεπάγεται απαραίτητα μια πλήρη στροφή της Βουλγαρίας μακριά από την Ευρώπη. Ο ίδιος ο Ράντεφ φρόντισε να τονίσει ότι η χώρα του θα συνεχίσει την ευρωπαϊκή της πορεία, αλλά με «κριτική σκέψη» και μεγαλύτερο ρεαλισμό. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε μια πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στις ευρωπαϊκές πολιτικές, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία και τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Εκεί που είσαι ήμουν…

Για τους πολίτες των δύο χωρών οι εξελίξεις αυτές έχουν άμεσο αντίκτυπο. Στην Ουγγαρία η αλλαγή ηγεσίας γεννά προσδοκίες για ενίσχυση των θεσμών, περιορισμό της διαφθοράς και ενδεχομένως μια πιο ομαλή σχέση με τις Βρυξέλλες. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί και αβεβαιότητα: πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει ένα σύστημα που διαμορφώθηκε επί χρόνια; Και πόσο έτοιμη είναι η νέα ηγεσία να ανταποκριθεί στις υψηλές προσδοκίες;

Στη Βουλγαρία η ισχυρή εντολή προς τον Ράντεφ προσφέρει την υπόσχεση σταθερότητας, αλλά συνοδεύεται από ερωτήματα για την κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής. Η χώρα βρίσκεται σε μια λεπτή ισορροπία: από τη μία, συμμετέχει ενεργά στην ευρωπαϊκή οικονομία και στην αμυντική βιομηχανία που ενισχύεται λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και από την άλλη, διατηρεί ιστορικούς και ενεργειακούς δεσμούς με τη Μόσχα.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι δύο αυτές εκλογικές αναμετρήσεις λειτουργούν σαν καθρέφτης των εσωτερικών αντιφάσεων της Ένωσης. Η ήττα του Όρμπαν μπορεί να θεωρηθεί ως μια ανάσα για τις Βρυξέλλες, που επί χρόνια έβλεπαν την Ουγγαρία ως έναν δύσκολο εταίρο, συχνά πρόθυμο να μπλοκάρει κοινές αποφάσεις. Αντίθετα, η άνοδος ενός πιο ευρωσκεπτικιστή ηγέτη στη Βουλγαρία υπενθυμίζει ότι οι αποκλίσεις εντός της Ένωσης παραμένουν ισχυρές.

Για τη Ρωσία, οι εξελίξεις είναι εξίσου σύνθετες. Η απώλεια ενός σταθερού βέτο από τον σύμμαχό της Όρμπαν αποτελεί σαφώς αρνητική εξέλιξη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η Μόσχα επιδιώκει να διασπάσει την ευρωπαϊκή ενότητα. Από την άλλη πλευρά, η εκλογή του Ράντεφ προσφέρει ένα διαφορετικό, πιο ήπιο κανάλι επιρροής, χωρίς όμως να εγγυάται την ίδια αποφασιστικότητα στην υποστήριξη των ρωσικών θέσεων.

Τελικά οι πρόσφατες εξελίξεις στην Ουγγαρία και τη Βουλγαρία δεν οδηγούν σε απλά συμπεράσματα. Αντίθετα, αναδεικνύουν τη ρευστότητα της πολιτικής στην Ευρώπη και τη σημασία των εσωτερικών κοινωνικών δυναμικών. Η ψήφος – ναι – έχει ισχυρή ιδεολογική βάση, όμως η ποιότητα της καθημερινότητας στο τέλος νικά. Ο κόσμος χρειάζεται οικονομική ασφάλεια, ποιότητα ζωής και εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Κάποιον να κυβερνά για το συμφέρον του και όχι για το συμφέρον κάποιου άλλου ισχυρότερου.

Ίσως, τελικά, αυτό να είναι και το κοινό νήμα που συνδέει τις δύο διαφορετικές εκλογικές επιλογές. Είτε επιλέγοντας την αλλαγή είτε τη σταθερότητα, οι κοινωνίες της Ουγγαρίας και της Βουλγαρίας φαίνεται να αναζητούν το ίδιο πράγμα: μια πολιτική που να ανταποκρίνεται περισσότερο στην πραγματικότητα της ζωής τους και λιγότερο στα μεγάλα αφηγήματα. Και αυτή είναι μια πρόκληση που δεν αφορά μόνο τις δύο χώρες, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη.

Διαβάστε επίσης:

ΚΚΕ: «Πυρά» για το «μέρισμα κοροϊδίας» με φόντο τις ασυλίες και τα προβλήματα του αγροτικού κόσμου

Βιος και πολιτεία του Λόρδου Βύρωνα

Τσίπρας: Το μανιφέστο έρχεται, το κόμμα… «ζυγώνει»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.