Ξανά και ξανά έρχεται στην επιφάνεια η συζήτηση για την κατάργηση της απαραίτητης ομοφωνίας στην ΕΕ και την αντικατάστασή της από τη λεγόμενη ειδική πλειοψηφία (15 στους 27) ως μέσο λήψης αποφάσεων για θέματα κοινής εξωτερικής πολιτικής.

Η συζήτηση δεν είναι πρόσφατη, καθώς κατά καιρούς πολιτικοί και αναλυτές υπογραμμίζουν την ανάγκη για πιο ευέλικτες διαδικασίες. Ωστόσο, με την ένταση στη διεθνή σκηνή να αυξάνεται, τη συνοχή της Δύσης να μη θεωρείται πλέον δεδομένη και τις σχέσεις Βρυξελλών–Μόσχας να πλησιάζουν στο ναδίρ, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη για όλο και περισσότερους πολιτικούς να προσαρμοστεί η ΕΕ στα νέα δεδομένα, ώστε να λαμβάνει πιο άμεσα αποφάσεις. Πριν λίγες εβδομάδες, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Φον Ντερ Λάιεν επανέφερε το ζήτημα της κατάργησης του βέτο στην εξωτερική πολιτική. Την ανάγκη να αρθεί η αρχή της ομοφωνίας έθιξε πρόσφατα και ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ, όπως και ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) Μάνφρεντ Βέμπερ.

Οι περισσότερες αποφάσεις στην ΕΕ (περίπου το 80%) λαμβάνονται ήδη με το μοντέλο της ειδικής πλειοψηφίας, ενώ ορισμένα θέματα, κυρίως διαδικαστικά, αποφασίζονται και με απλή πλειοψηφία (14 στους 27). Όμως, σε τομείς όπως η κοινή εξωτερική πολιτική και ασφάλεια, ή η ένταξη νέων μελών τηρείται ακόμη η αρχή της ομοφωνίας, καθώς κρίνεται ότι εγείρουν ζητήματα εθνικής κυριαρχίας των μελών. Σε τέτοιου είδους αποφάσεις οποιοδήποτε μέλος μπορεί να θέσει βέτο και να τις «παγώσει». Το πιο πρόσφατο παράδειγμα για τις Βρυξέλλες ήταν η αξιοποίηση του βέτο από τον απερχόμενο πλέον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος επέμενε να «μπλοκάρει» δάνειο 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία. Τελικά, τις προηγούμενες ημέρες η Βουδαπέστη απέσυρε το βέτο -παρότι ο Όρμπαν δεν έχει παραδώσει ακόμη την εξουσία- και έτσι το δάνειο προς το Κίεβο εγκρίθηκε.

Ομοφωνία για την άρση της ομοφωνίας

Πόσο εύκολο είναι όμως να καταργήσει η ΕΕ το εργαλείο του βέτο στην κοινή εξωτερική πολιτική; Εδώ εντοπίζεται μία ειρωνεία. Η συγκεκριμένη αλλαγή για να εφαρμοστεί προϋποθέτει τη σύμφωνη γνώμη κάθε κράτους-μέλους. Με απλά λόγια, για να μπει τέλος στην ομοφωνία απαιτείται ομοφωνία. Μπορεί ο Όρμπαν να αποτελεί παρελθόν και τα χέρια της ΕΕ να λύνονται, αφού ο διάδοχός του Πέτερ Μαγιάρ, που αναμένεται να αναλάβει τη διακυβέρνηση της Ουγγαρίας σε λίγες ημέρες, δείχνει να υιοθετεί μία φιλοευρωπαϊκή ατζέντα, ωστόσο υπάρχουν και άλλοι ηγέτες που διαθέτουν στοιχεία ευρωσκεπτικισμού και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα αποδεχθούν την αλλαγή του υπάρχοντος καθεστώτος. Ο νεοεκλεγείς εν αναμονή πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ, ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο και ο Τσέχος ομόλογός του Αντρέι Μπάμπις είναι μερικοί από τους Ευρωπαίους ηγέτες που δε θα τους ενθουσίαζε η ιδέα να δώσουν υπερεξουσίες στις Βρυξέλλες, καθώς έχουν εκφραστεί κατά καιρούς με σκεπτικισμό για τις πολιτικές της ΕΕ.

Το πρόβλημα για την Ελλάδα

Όμως και για άλλες χώρες που έχουν πιο φιλοευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα είναι εξίσου δύσκολο να εγκρίνουν την κατάργηση του βέτο. Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται στη λίστα των κρατών που δεν μπορούν να αποδεχτούν την επέκταση της ειδικής πλειοψηφίας ελαφρά τη καρδία, αφού έχουν αξιοποιήσει το συγκεκριμένο εργαλείο κυρίως για να εμποδίσουν την περαιτέρω εισχώρηση της Τουρκίας στην Ένωση, καθώς υπάρχουν ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά όπως η παράνομη κατοχή μεγάλου μέρους της Κύπρου και το Casus Belli προς την Ελλάδα. Σημειώνεται ότι δεν τίθεται ζήτημα στην παρούσα φάση να καταργηθεί η ομοφωνία και για την ένταξη νέων μελών στην ΕΕ, άρα η Τουρκία δεν θα μπορούσε να προσχωρήσει χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Αθήνας και της Λευκωσίας, ακόμη και αν άλλαζε το σημερινό καθεστώς για την κοινή εξωτερική πολιτική. Ωστόσο, υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα το περασμένο φθινόπωρο έβαλε βέτο στη συμμετοχή της Τουρκίας στο χρηματοδοτικό πρόγραμμα SAFE, θέτοντας ως όρο η Άγκυρα να αποσύρει το Casus Belli προς την Ελλάδα. Αν λοιπόν είχε προχωρήσει η εφαρμογή ειδικής πλειοψηφίας και σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, θα ήταν πολύ πιθανό η Τουρκία να είχε ενταχθεί στο πρόγραμμα SAFE παρά τις αντιρρήσεις της Ελλάδας και της Κύπρου.

Παράλληλα, μία τέτοια απόφαση μπορεί να αυξήσει κατακόρυφα την επιρροή των ισχυρών της ΕΕ στους πιο ανίσχυρους. Οι μεγαλύτερες χώρες και οικονομίες ενδέχεται να εξασφαλίζουν ειδικές πλειοψηφίες, ασκώντας πιέσεις σε μικρότερες και να αφήνουν στο περιθώριο τις μειοψηφίες που δε συμφωνούν. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα την άνοδο του ευρωσκεπτικισμού στην Ευρώπη, ο οποίος παρεμπιπτόντως δε βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα, ή ακόμη και την απόσχιση μελών από την ΕΕ σε βάθος χρόνου οδηγώντας τελικά στη συρρίκνωσή της.

Πώς λειτουργεί το μοντέλο της ειδικής πλειοψηφίας;

Σύμφωνα με το μοντέλο της ειδικής πλειοψηφίας, που υιοθετείται για τα περισσότερα ζητήματα, προκειμένου να εγκριθεί μία πρόταση πρέπει να συμφωνήσει το 55% των κρατών-μελών, δηλαδή τα 15 από τα 27 μέλη που συγκροτούν την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα συγκεκριμένα κράτη-μέλη να αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ. Σε περίπτωση που μία πρόταση καταψηφίζεται από λιγότερα από 4 μέλη, δεν υπάρχει ο περιορισμός του συνολικού πληθυσμού και η πρόταση εγκρίνεται ούτως ή άλλως. Το τελευταίο συμβαίνει, ώστε να μη μπορούν θεωρητικά 3 μεγάλες χώρες της ΕΕ να μπλοκάρουν αποφάσεις, μόνο και μόνο επειδή εκπροσωπούν πάνω από το 35% του πληθυσμού.

Επιμέλεια: Παναγιώτης Παπαδιόχος 

Διαβάστε επίσης:

Γεωργιάδης στο Ναύπλιο: «Τοξική και μίζερη η αντιπολίτευση, δεν προτείνει απολύτως τίποτα» – Αποθέωση Μητσοτάκη

Το Δημόσιο παραιτείται από ένδικα μέσα κατά αποζημιώσεων των οικογενειών θυμάτων των Τεμπών – Η εισήγηση στο υπουργικό

Μητσοτάκης από Τρίπολη: «Η κυβέρνησή μας στηρίζει έμπρακτα την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.