Εν μέσω αντιδράσεων από τους εργαζόμενους, φορείς της Δυτικής Μακεδονίας και τα κόμματα της αντιπολίτευσης έκλεισε ο Ατμοηλεκτρικός Σταθμός Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη μετά από 42 χρόνια λειτουργίας. Ήταν το μεγαλύτερο λιγνιτικό συγκρότημα της χώρας, με συνολική ισχύ 1.595 MW (Μεγαβάτ) και από το 1993 τροφοδοτούσε και την τηλεθέρμανση της Κοζάνης.

Οι υπέρμαχοι του κλεισίματος της λιγνιτικής μονάδας της ΔΕΗ, αναφέρουν ότι ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου είναι η πιο ρυπογόνος μονάδα της Ελλάδας και από τις δέκα πιο ρυπογόνες μονάδες της Ευρώπης, προκαλώντας σοβαρή επιδείνωση στην ποιότητα της ατμόσφαιρας της Δυτικής Μακεδονίας.

Και αυτό το άκρως επικίνδυνο χαρακτηριστικό της λιγνιτικής μονάδας δεν μπορεί να υποτιμηθεί ακόμα και για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης – λόγω της σύρραξης στη Μέση Ανατολή –  και της «έκρηξης» των τιμών του ρεύματος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Όμως, το κλείσιμο της λιγνιτικής μονάδας Αγίου Δημητρίου, δεν είναι «άσπρο – μαύρο». Και τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν είναι πολλά.

• Υπάρχει σχέδιο για την επόμενη μέρα μετά το λουκέτο στη λιγνιτική μονάδα;

• Ποια πηγή θα αντικαταστήσει τον λιγνίτη;

• Ποια είναι η επόμενη μέρα για τους εργαζόμενους;

• Ποια είναι η επόμενη μέρα για την τηλεθέρμανση 45.000 καταναλωτών;

• Ποιο είναι το μέλλον του μετασχηματισμού της Δυτικής Μακεδονίας με δεδομένο ότι η δίκαιη μετάβαση έμεινε στα χαρτιά και δεν προβλέπεται καμιά ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μετά το 2028;

Από τον λιγνίτη στο φυσικό αέριο;

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η απάντηση στον λιγνίτη θα είναι το φυσικό αέριο, ορυκτό καύσιμο ρυπογόνο και πανάκριβο, ή οι ΑΠΕ, καθαρό «καύσιμο» και φτηνό.

Γιατί η απεξάρτηση από τον λιγνίτη με εξάρτηση από το φυσικό αέριο, δεν μπορεί να πείσει τους εργαζόμενους και τους κατοίκους της Δυτικής Μακεδονίας για τις περιβαλλοντικές προθέσεις πίσω από το λουκέτο της λιγνιτικής μονάδας του Αγίου Δημητρίου.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με την νέα έκθεση του The GreenTank, παρά τον περιορισμό του λιγνίτη, οι εκπομπές του τομέα καύσης αυξήθηκαν το 2025, φτάνοντας τους 15.9 εκατ. τόνους, λόγω της μεγάλης ανόδου στη χρήση ορυκτού αερίου. Οι μονάδες αερίου ευθύνονται πλέον για το 55% των εκπομπών του τομέα (8,8 εκατ. τόνοι CO₂).

Σύμφωνα με την έκθεση, η πιο ρυπογόνος εγκατάσταση το 2025 ήταν και πάλι ο λιγνιτικός σταθμός του Αγίου Δημητρίου με 2.7 εκατ. τόνους. Όμως,  ακολουθούν τρεις μονάδες διύλισης πετρελαίου και στην 5^η βρίσκεται η πιο νέα μονάδα καύσης ορυκτού αερίου της χώρας (ΘΗΣ Αγ. Νικολάου), όπως σημειώνει το The GreenTank.

Η αντικατάσταση του λιγνίτη με το φυσικό αέριο θέτει και ένα ακόμα τεράστιο ερώτημα που σχετίζεται με την ακριβή τιμή του, καθώς ευθύνεται για την εκτίναξη της τιμής του ρεύματος στη χονδρική και στη λιανική αγορά.

Στην ανεργία 3.000 εργαζόμενοι

Τη δραματική διάσταση για το μέλλον των εργαζομένων έδωσε το Εμπορικό και Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Κοζάνης με επιστολή προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Όπως επισημαίνει, το κλείσιμο του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου σε συνδυασμό με την παύση λειτουργίας της Πτολεμαΐδας V ως λιγνιτικής μονάδας, θα οδηγήσουν άμεσα σε απώλεια περισσότερων από 3.000 θέσεων εργασίας, τόσο άμεσα όσο και έμμεσα συνδεδεμένων με τη λειτουργία των μονάδων και των ορυχείων.

Το ΕΒΕ Κοζάνης επικαλείται στην επιστολή του και τα στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ που καταγράφουν την οικονομική κατάρρευση της Δυτικής Μακεδονίας με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ να έχει υποχωρήσει από το 69% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2014 στο 45% το 2023, ενώ η περιοχή έχασε περίπου 28.000 κατοίκους μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία.

Στον «αέρα» η τηλεθέρμανση

Ένα από τα πλέον παράδοξα είναι ότι λαμβάνονται καθοριστικές-  και για την τοπική κοινωνία- αποφάσεις χωρίς να έχει εξασφαλιστεί η επόμενη μέρα. Και αυτό ισχύει και για την τηλεθέρμανση καθώς η παύση λειτουργίας του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου βγάζει εκτός τα συστήματα τηλεθέρμανσης Κοζάνης, Πτολεμαΐδας και Αμυνταίου που εξυπηρετούν συνολικά περισσότερους από 45.000 καταναλωτές και καλύπτουν περίπου 4,5 εκατ. τ.μ. κτιριακής επιφάνειας, αποτελώντας μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές και κοινωνικές υποδομές της Δυτικής Μακεδονίας.

Η τηλεθέρμανση είναι στον «αέρα» καθώς η μόνιμη εναλλακτική λύση δεν είναι έτοιμη μέχρι στιγμής. Και μόνιμη εναλλακτική λύση είναι η νέα μονάδα ΣΗΘΥΑ (Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης) στις εγκαταστάσεις  του πρώην ΑΗΣ Καρδιάς που θα χρησιμοποιεί φυσικό αέριο!

Πρόκειται για επένδυση της ΔΕΗ περίπου 80 εκατ. ευρώ, που η ολοκλήρωσή προβλέπεται μέχρι το τέλος του 2026.

Όμως, για να λειτουργήσει χρειάζεται και δίκτυο διασύνδεσης. Μόλις τον Μάρτιο του 2026, δηλαδή, ούτε δύο μήνες πριν από το κλείσιμο της λιγνιτικής μονάδας του Αγίου Δημητρίου, υπεγράφη σύμβαση για αγωγό 27 χιλιομέτρων, που θα συνδέει τις εγκαταστάσεις παραγωγής στον ΑΗΣ Καρδιάς με τις εγκαταστάσεις της ΔΕΥΑΚ στην περιοχή Κασλά, με ολοκλήρωση του έργου σε 22 μήνες, δηλαδή, κάπου μέσα στο 2028!

Οπότε, με δεδομένο ότι το έργο αργεί, η προσωρινή λύση που επιλέγεται είναι η καύση πετρελαίου.

Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο. Προχωρά η απολιγνιτοποίηση με αντικατάσταση του λιγνίτη από φυσικό αέριο και πετρέλαιο!

Επομένως,  πώς μπορούν να πειστούν κάτοικοι και φορείς της Δυτικής Μακεδονίας ότι όλα γίνονται στο όνομα της πράσινης μετάβασης;

Ο μετασχηματισμός της Δυτικής Μακεδονίας

Το τελευταίο και πιο κρίσιμο ερώτημα αφορά στην πράσινη και δίκαιη μετάβαση μέσα από τον μετασχηματισμό του οικονομικού μοντέλου της Δυτικής Μακεδονίας και της αναπλήρωσης των χαμένων θέσεων εργασίας.

Δίκαιη μετάβαση που, όμως, οι φορείς της περιοχής επισημαίνουν ότι μένει στα χαρτιά. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τη Δίκαιη Μετάβαση προβλέπεται να διακοπεί την επόμενη προγραμματική περίοδο 2028-2034.

Παράλληλα,  όπως επισημαίνει το The GreenTank, η κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια διοχετεύει όλο και μικρότερο μερίδιο από τα έσοδα δημοπράτησης δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ (διοξείδιο του άνθρακ) για τη μετάβαση των λιγνιτικών περιοχών.

Έτσι, όπως σημειώνει το ΕΒΕ Κοζάνης στην επιστολή του προς τον πρωθυπουργό, «η απουσία αυτού του μηχανισμού δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο χρηματοδοτικού κενού για τις λιγνιτικές περιοχές, οι οποίες εξακολουθούν να βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο και δεν έχουν ακόμη αναπληρώσει τις απώλειες της απολιγνιτοποίησης».

Διαβάστε επίσης:

Τραγωδία στη Ρόδο: Μάνα και κόρη τα δύο θύματα του τροχαίου μετά από σφοδρή σύγκρουση με άλλο Ι.Χ.

Κοζάνη: Βρέθηκε η σορός 78χρονου με άνοια που αγνοούταν επί μέρες

Κιλκίς: Μεγάλη καταστροφή σε καλλιέργειες λόγω της έντονης χαλαζόπτωσης

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.