Η αντίστροφη μέτρηση για το Ταμείο Ανάκαμψης έχει πλέον ξεκινήσει κανονικά και πίσω από τις κυβερνητικές δηλώσεις περί «ισχυρής απορρόφησης» και «επενδυτικής έκρηξης», μεγαλώνει η ανησυχία για το τι τελικά θα μείνει στην ελληνική οικονομία όταν τελειώσει το μεγάλο ευρωπαϊκό πακέτο χρηματοδότησης.

Το πρόβλημα δεν είναι μικρό. Στο δανειακό σκέλος του προγράμματος παραμένει ανοιχτό κενό ύψους 8,1 δισ. ευρώ, την ώρα που η προθεσμία για νέες συμβάσεις λήγει στις 29 Μαΐου 2026. Με απλά λόγια, κυβέρνηση, τράπεζες και επιχειρήσεις καλούνται μέσα σε ελάχιστους μήνες να «τρέξουν» επενδύσεις, εγκρίσεις και χρηματοδοτήσεις που υπό κανονικές συνθήκες θα απαιτούσαν πολύ περισσότερο χρόνο.

Η εικόνα που περιγράφει η Τράπεζα της Ελλάδος στο τελευταίο της σημείωμα μόνο καθησυχαστική δεν είναι. Από τα συνολικά 17,7 δισ. ευρώ που αντιστοιχούν στην Ελλάδα μέσω των δανείων του RRF, μέχρι τα μέσα Απριλίου είχαν συμβασιοποιηθεί έργα ύψους μόλις 9,6 δισ. ευρώ. Δηλαδή σχεδόν τα μισά κονδύλια παραμένουν ακόμη εκτός πραγματικής αγοράς.

Και κάπου εκεί αρχίζει η πραγματική πίεση. Γιατί πίσω από τα μεγάλα νούμερα και τις παρουσιάσεις περί «Ελλάδα 2.0», αρκετά έργα κινούνται με αργούς ρυθμούς, σκοντάφτουν στη γραφειοκρατία ή καθυστερούν λόγω αδειοδοτήσεων, εγκρίσεων και αδυναμίας ωρίμανσης επενδυτικών σχεδίων.

Το οικονομικό επιτελείο γνωρίζει ότι ένα ενδεχόμενο να μείνουν αδιάθετοι ευρωπαϊκοί πόροι θα αποτελούσε σοβαρό πολιτικό και οικονομικό πλήγμα. Γι’ αυτό και ενεργοποιείται πλέον εναλλακτικό σχέδιο «διάσωσης» των κεφαλαίων.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα δάνεια που δεν θα προλάβουν να περάσουν εγκαίρως στους τελικούς δικαιούχους θα μεταφερθούν στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, ώστε να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν την οικονομία και μετά την τυπική λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης.

Ουσιαστικά πρόκειται για μια προσπάθεια να μη χαθούν πόροι και να δημιουργηθεί μια μεταβατική «γέφυρα» έως το 2029. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση επιχειρεί να κερδίσει χρόνο, μεταφέροντας μέρος της πίεσης στην επόμενη περίοδο.

Η Τράπεζα της Ελλάδος αναγνωρίζει πάντως ότι το Ταμείο Ανάκαμψης έχει ήδη λειτουργήσει ως βασικός μοχλός επενδύσεων. Μέχρι τον Μάρτιο του 2026 είχαν υπογραφεί μέσω τραπεζών συμβάσεις που αντιστοιχούν σε επενδυτικά σχέδια συνολικού ύψους 21,6 δισ. ευρώ.

Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι η υψηλή μόχλευση που πέτυχε το πρόγραμμα. Από το συνολικό ποσό, περίπου 9,8 δισ. ευρώ προέρχονται από το RRF, 6,9 δισ. ευρώ από τραπεζικά δάνεια και σχεδόν 5 δισ. ευρώ από ίδια συμμετοχή επενδυτών.

Με άλλα λόγια, κάθε ευρώ του Ταμείου κινητοποίησε επιπλέον ιδιωτικά και τραπεζικά κεφάλαια, δημιουργώντας έναν κύκλο επενδύσεων που δύσκολα θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με κρατικούς πόρους.

Από το 2022 μέχρι σήμερα, τα τραπεζικά δάνεια που συνδέονται με έργα του Ταμείου αντιστοιχούν περίπου στο 10% των νέων επιχειρηματικών χρηματοδοτήσεων συγκεκριμένης διάρκειας. Μέχρι τον Απρίλιο του 2026 είχαν ήδη εκταμιευθεί περίπου 5,8 δισ. ευρώ προς επιχειρήσεις και τελικούς δικαιούχους.

Η κυβέρνηση επιμένει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πρωταθλήτριες χώρες της Ευρώπης στις εκταμιεύσεις. Μέχρι σήμερα η χώρα έχει εισπράξει περίπου 24,6 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν το 68% του συνολικού πακέτου των 36 δισ. ευρώ που της αναλογεί.

Πίσω όμως από αυτή την εικόνα, η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος καταγράφει σοβαρές υστερήσεις στην επίτευξη στόχων και οροσήμων. Μέχρι στιγμής έχει υλοποιηθεί μόλις το 53% των σχετικών δεσμεύσεων, γεγονός που αποτυπώνει τη δυσκολία του κρατικού μηχανισμού να παρακολουθήσει τον ρυθμό που απαιτεί το ευρωπαϊκό πρόγραμμα.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το Δημόσιο. Στην αγορά αρκετές επιχειρήσεις παραδέχονται ότι οι απαιτήσεις, οι εγκρίσεις και οι διαδικασίες του Ταμείου αποδείχθηκαν πολύ πιο σύνθετες απ’ όσο αρχικά υπολογιζόταν.

Αυτός είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση προχώρησε ήδη σε αναθεώρηση του σχεδίου «Ελλάδα 2.0» που κατατέθηκε στην Κομισιόν τον Μάιο, επιχειρώντας να προσαρμόσει έργα, χρονοδιαγράμματα και στόχους στη νέα πραγματικότητα.

Στο σκέλος των επιχορηγήσεων, από τα συνολικά 18,2 δισ. ευρώ έχουν φτάσει έως τώρα στην πραγματική οικονομία περίπου 8,9 δισ. ευρώ. Τα χρήματα αυτά κατευθύνονται σε ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών, αποθήκευση ενέργειας, ψηφιακό μετασχηματισμό επιχειρήσεων, νοσοκομεία, υποδομές αλλά και στεγαστικά προγράμματα όπως το «Σπίτι μου ΙΙ».

Το μεγάλο ερώτημα πλέον αφορά την επόμενη ημέρα. Δηλαδή τι θα συμβεί όταν σταματήσει η ευρωπαϊκή «ένεση» ρευστότητας που τα τελευταία χρόνια λειτούργησε σαν βασικός κινητήρας της ανάπτυξης.

Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι οι επενδύσεις θα παραμείνουν σε σχετικά υψηλά επίπεδα και μετά το 2026, κυρίως λόγω των ήδη εγκεκριμένων δανείων αλλά και των νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων της περιόδου 2028-2034.

Ωστόσο, αρκετοί στην αγορά φοβούνται ότι χωρίς την ισχυρή ώθηση του Ταμείου Ανάκαμψης η ελληνική οικονομία θα δυσκολευτεί να διατηρήσει τους ίδιους ρυθμούς επενδυτικής ανάπτυξης. Και αυτό γιατί μεγάλο μέρος της σημερινής οικονομικής δραστηριότητας στηρίζεται ακριβώς σε αυτούς τους ευρωπαϊκούς πόρους που σύντομα θα αρχίσουν να τελειώνουν.

Διαβάστε επίσης:

Σταθερά πάνω από 2€ η βενζίνη, νέες αυξήσεις από Τρίτη: Μειώνονται τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου, επαρκής η χώρα προς το παρόν

Μεγάλος αδελφός για τα χρέη: Το κράτος δημιουργεί φακέλους για κάθε οφειλή πολιτών και επιχειρήσεων

Στεγαστικό «βραχυκύκλωμα»: Πώς η αύξηση κόστους στην οικοδομή εκτινάσσει ενοίκια, τιμές πώλησης – Νέο σοκ από… Μέση Ανατολή

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.