Η Ελλάδα μπορεί να διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα αποθέματα κατοικιών στην Ευρώπη, όμως για χιλιάδες νοικοκυριά η αναζήτηση προσιτής στέγης εξελίσσεται σε καθημερινό Γολγοθά. Το παράδοξο αυτό επιχειρεί να εξηγήσει νέα έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η οποία ουσιαστικά καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόβλημα δεν είναι πως λείπουν τα σπίτια, αλλά ότι μεγάλο μέρος τους παραμένει εκτός αγοράς.

Η διαπίστωση μόνο αθώα δεν είναι. Διότι έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση ανακοινώνει διαδοχικά στεγαστικά προγράμματα, ενώ οι τιμές πώλησης και τα ενοίκια συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά με ρυθμούς πολύ ταχύτερους από την αύξηση των εισοδημάτων.

Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου το 35% των κατοικιών στη χώρα δεν χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία, ενώ ένα σημαντικό τμήμα παραμένει εντελώς κενό. Παράλληλα, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τα περισσότερα σπίτια ανά κάτοικο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι εύλογο: πώς γίνεται να υπάρχουν τόσες κατοικίες και ταυτόχρονα να υπάρχει στεγαστική ασφυξία;

Η απάντηση του ΔΝΤ είναι ότι μεγάλο μέρος του αποθέματος είτε βρίσκεται σε περιοχές όπου δεν υπάρχει ζήτηση είτε αφορά παλιά ακίνητα που απαιτούν δαπανηρές ανακαινίσεις και πολεοδομικές τακτοποιήσεις για να καταστούν αξιοποιήσιμα. Με απλά λόγια, τα σπίτια υπάρχουν στα χαρτιά, αλλά συχνά δεν είναι διαθέσιμα στην πραγματική αγορά.

Το Ταμείο εντοπίζει επίσης τις συνέπειες της επενδυτικής έκρηξης που ακολούθησε την κρίση. Από το 2017 και μετά, η ελληνική αγορά ακινήτων βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος ξένων επενδυτών, επενδυτικών κεφαλαίων αλλά και Ελλήνων του εξωτερικού. Το αποτέλεσμα ήταν η συγκέντρωση ισχυρής ζήτησης σε συγκεκριμένες περιοχές, κυρίως της Αθήνας και άλλων αστικών κέντρων, όπου οι τιμές άρχισαν να απομακρύνονται από τις δυνατότητες των μόνιμων κατοίκων.

Την ίδια στιγμή, η δημογραφική εικόνα της χώρας δημιουργεί μια ακόμη αντίφαση. Παρότι ο πληθυσμός μειώνεται, αυξάνονται τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά και οι μικρές οικογένειες. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα άτομα αναζητούν μικρότερα διαμερίσματα, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, εντείνοντας τον ανταγωνισμό για ένα περιορισμένο τμήμα της αγοράς.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Αν και το ΔΝΤ δεν τις παρουσιάζει ως τη μοναδική αιτία του προβλήματος, επισημαίνει ότι στις περιοχές όπου συγκεντρώνονται πολλά καταλύματα τύπου Airbnb καταγράφονται υψηλότερες τιμές τόσο στα ενοίκια όσο και στις αγοραπωλησίες. Με άλλα λόγια, ένα μέρος του οικιστικού αποθέματος που θα μπορούσε να διατεθεί σε μόνιμους κατοίκους κατευθύνεται προς την τουριστική αγορά, μειώνοντας τη διαθέσιμη προσφορά.

Το πιο ενδιαφέρον σημείο της έκθεσης, ωστόσο, αφορά τις λύσεις που προτείνονται. Ανάμεσα στις παρεμβάσεις που εισηγείται το Ταμείο βρίσκεται η επιβολή φόρου στα κλειστά ακίνητα, προκειμένου να δοθούν κίνητρα στους ιδιοκτήτες να τα επαναφέρουν στην αγορά.

Πρόκειται για μια πρόταση που αναμένεται να προκαλέσει συζητήσεις, καθώς ουσιαστικά μεταφέρει μέρος της ευθύνης στους ιδιοκτήτες ακινήτων, πολλοί από τους οποίους υποστηρίζουν ότι αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν τις απαιτούμενες ανακαινίσεις ή να αντιμετωπίσουν τα πολεοδομικά προβλήματα που συνοδεύουν παλαιές κατοικίες.

Το ΔΝΤ ζητά επίσης ενίσχυση των μακροχρόνιων μισθώσεων, περισσότερες κοινωνικές κατοικίες και μέτρα που θα αυξήσουν την οικοδομική δραστηριότητα. Ωστόσο, η ίδια η έκθεση αναγνωρίζει ότι ο κατασκευαστικός κλάδος αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια, από την έλλειψη εργατικών χεριών μέχρι το αυξημένο κόστος κατασκευής και χρηματοδότησης.

Έτσι, παρά τις προτάσεις και τα προγράμματα, το βασικό συμπέρασμα παραμένει ότι η αγορά κατοικίας εξακολουθεί να λειτουργεί με σοβαρές στρεβλώσεις. Και όσο χιλιάδες κατοικίες παραμένουν κλειστές, παλιές ή εκτός αγοράς, η στεγαστική κρίση θα συνεχίσει να πιέζει κυρίως τα νέα νοικοκυριά και τα μεσαία εισοδήματα, ανεξάρτητα από το πόσα σπίτια εμφανίζονται στα στατιστικά στοιχεία.

Διαβάστε επίσης

Πιερρακάκης: Έως τα τέλη φθινοπώρου σε λειτουργία ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων

Ακίνητα: Τι αλλάζει στις μεταβιβάσεις εκτός αντικειμενικών αξιών – Οι νέες ψηφιακές διαδικασίες της ΑΑΔΕ

Ώρα πληρωμών από τον ΟΠΕΚΑ για το επίδομα παιδιού και άλλες 18 παροχές

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.