Τίτλος ταινίας: «Ο ξένος»

Σύνοψη: Ακριβέστατη κινηματογραφική μεταφορά του λογοτεχνικού έργου του Αλμπέρ Καμί «Ο ξένος». Στο Αλγέρι του 1938, ο Μερισό είναι ένας τριαντάρης, ο οποίος χάνει τη μητέρα του και διατηρεί μια σχέση με τη Μαρί. Κατά βάση, αδιάφορος για τη ζωή, βρίσκεται μπλεγμένος, λόγω του φίλου του Ρεϊμόν Σιντές.

Σκηνοθεσία: Φρανσουά Οζόν

Παίζουν: Μπενζαμέν Βουαζέν, Ρεμπέκα Μάρντερ, Πιέρ Λοτέν 

Πάμπολλες απόπειρες μετράει η μεταφορά ενός λογοτεχνικού έργου στον κινηματογράφο, αλλά ο «Ξένος» του Φρανσουά Οζόν, σχεδόν παράδοξα, υπενθυμίζει συνεχώς την καταγωγή του από τις γραμμές του Καμί. Δεν διστάζει, ευθύς εξαρχής, να δηλώσει χωρίς υπεκφυγές ότι πρόκειται για μια πιστή, πιστότατη, μεταφορά ενός από τα εμβληματικά λογοτεχνήματα, του βραβευμένου με νόμπελ συγγραφέα.

Καθώς πέφτουν οι τίτλοι αρχής, μεταφερόμαστε σε μια κινηματογραφική αίθουσα, στο Παρίσι του 1938. Τα πάντα αυθεντικά, σα να κινηματογραφείται το φιλμ με τους τρόπους και τις συνθήκες της εποχής. Και να το παρακολουθούμε, σα να βρισκόμαστε σε αίθουσα της Gaumont, στο Παρίσι του τότε.

Παρακολουθούμε, όμως, την αφήγηση να εξελίσσεται στο Αλγέρι του 1938, λες και οι γραμμές κινηματογραφούνται την ώρα που γράφονται. Παράλληλη, εκτός κάδρου, ανάγνωση του κειμένου, καμία παρασπονδία στη μεταφορά, ουδεμία προδοσία στο κείμενο. Μα,τότε, θα αναρωτηθεί κάποιος, γιατί να το παρακολουθήσω και όχι να το διαβάσω; Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, είναι η απάντηση.

Ο Οζόν μοιάζει να λέει: «Εγώ θα πλέξω τις εικόνες, απολύτως ακριβείς, σύμφωνα με τις “οδηγίες” του συγγραφέα, εσύ, ως θεατής διατηρείς το ανάλογο δικαίωμα να πάρεις τον ρόλο του σκηνοθέτη και να κατασκευάσεις το δικό σου έργο, σύμφωνα με αυτό που ακούς. Και για να μην έχει την παραμικρή αμφιβολία ο θεατής για την προτροπή, την ξεκαθαρίζει στο τέλος, με τα ονόματα των πρωταγωνιστών να ακούγονται, όπως στις ραδιοφωνικές αναγνώσεις λογοτεχνικών έργων εκείνου του καιρού.

Ίσως, όχι τυχαία, οι ωραιότερες γραμμές του κειμένου του Αλμπέρ Καμί, οι ακροτελεύτιες, αναφέρουν: «Για να τελειωθούν όλα, για να αισθάνομαι λιγότερο μόνος, μου απέμεινε να ευχηθώ να υπάρχουν πολλοί θεατές την ημέρα της εκτέλεσής μου και να με υποδεχθούν με κραυγές γεμάτες μίσος».

Με αυτόν τον τρόπο, ο πολύπειρος Γάλλος σκηνοθέτης, πειραματίζεται, για άλλη μια φορά, με το σινεμά. Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να καταδείξει την υποκειμενικότητα στην οπτική μεταφορά μιας ιστορίας και πόσο αυτή αποτελεί δέσμευση για τον θεατή.

Με τους τίτλους τέλους, ωστόσο, μοιάζει να τον απελευθερώνει, για να φτιάξει ο ίδιος μέσα του τον δικό του Μερισό, τη δική του Μαρί, τον τυχοδιώκτη Σιντές. Όλη η αναπαράσταση βασίζεται στους φωτισμούς, με τους οποίους θα ντύσει ο θεατής τους χαρακτήρες, πώς θα σταματήσει να είναι «ξένος» με ό,τι διαμείβεται στην οθόνη.

Ο ίδιος ο Οζόν κινηματογραφεί σε γοητευτικό ασπρόμαυρο εποχής, με τα κοντράστ και τις αρετές γαλλικής ταινίας του τότε. Κρατάει σιωπές, αργές κινήσεις και βλέμματα να ερμηνεύουν τη στάση των ηρώων του.

Ο Μερισό, το κεντρικό πρόσωπο, μοιάζει αδιάφορος για ό,τι συμβαίνει γύρω του. Ο θάνατος της μητέρας του δεν τον αγγίζει, η δουλειά του δεν τον ενδιαφέρει, η σχέση του τον προβληματίζει, ο φίλος του Σιντές τον εμπλέκει, λόγω αδιαφορίας, σε μια περιπέτεια. Ανάμεσά τους, η Τζεμιλά, καταλυτική, σχεδόν σιωπηλή παρουσία, ο λεγόμενος καταλύτης μιας αφήγησης. Αρκεί και μόνον η παρουσία της, για να φτάσουμε στην τελική έκρηξη. Είναι Αλγερινή, είναι παγκόσμια. Ξένος προς τη ζωή ο Μερισό, η ίδια η ομορφιά της ζωής στο πρόσωπο της Τζεμιλά. Εκπροσωπεί μια κουλτούρα ξένη προς ό,τι η γαλλική αποικιοκρατία πρεσβεύει, που έχει δικαίωμα κι αυτή να υπάρξει, χώρια απ’ ό,τι την έχει κατακτήσει. Κι όταν αυτή η ετεροδιαμόρφωση οδηγεί σε φονικό, οι όροι της τελικής δικαστικής κρίσης αποκτούν υπαρξιακή διάσταση. Ο Μερισό, σαν ψάρι έξω από τα νερά του, μετατρέπεται σε καφκικό ήρωα. Τον φιλοξενεί ένα σκηνικό, στο οποίο αναμετράται με μια ολόκληρη κοινωνία.

Όταν όλα αυτά συγκρούονται στο εσωτερικό του Μερισό, η απόφασή του είναι να παρακολουθήσει με συνέπεια την αρχική του επιλογή. Θα παραμείνει, ως το τέλος, αδιάφορος ακόμη και απέναντι στον θάνατό του. Το μάταιον του βίου, τον φτάνει στο σημείο να εκφέρει ότι λίγο-πολύ δεν έχει σημασία αν θα πεθάνεις στα τριάντα (όπως ο ίδιος ο Μερισό) ή στα εβδομήντα, το μόνο που μένει «ζωντανό» είναι ο θάνατος. «…Και η δημιουργία», μοιάζει να προσθέτει ο Οζόν. Κι έτσι, κάνει τον ίδιον τον θεατή δημιουργό, χωρίς να προδίδει ούτε τον Καμί ούτε τον εαυτό του.

Αξιολόγηση: ****

Διαβάστε επίσης:

Ο ιστορικός «Κινηματογράφος Μπρόντγουαιη» της Πατησίων επιστρέφει σε μια νέα εποχή ως σύγχρονος θεατρικός χώρος

«Άδειος Χώρος»: Ξεκινά το φεστιβάλ νέων δημιουργών – Αναλυτικά το πρόγραμμα

Taylor Swift: Η εντυπωσιακή εμφάνιση στην πρεμιέρα του «Toy Story 5» και το τραγούδι της στo soundtrack (Video)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.