Οι άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου: Οι Έλληνες που υπηρετούν τον θεσμό με ιστορία 1.000 ετών και οι τίτλοι που κρατούν από το Βυζάντιο

Μέγας Λογοθέτης, Μέγας Ρεφερενδάριος, Μέγας Δικαιοφύλαξ, Πρωτέκδικος, Πρωτομαΐστωρ, Σιλεντιάριος, Πρωτοασηκρήτης. Για τους περισσότερους οι τίτλοι αυτοί παραπέμπουν στην εποχή του Βυζαντίου και όχι στη σύγχρονη πραγματικότητα. Κι όμως, αποτελούν μερικά από τα 60 συνολικά τιμητικά εκκλησιαστικά παράσημα που εξακολουθούν να απονέμονται μέχρι σήμερα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και αποτελούν τις ανώτερες τιμητικές διακρίσεις που μπορεί να λάβει ένας λαϊκός ορθόδοξος χριστιανός.

Πίσω από τις ασυνήθιστες αυτές ονομασίες κρύβεται ένας θεσμός με αδιάλειπτη παρουσία επί περισσότερο από μία χιλιετία, ο οποίος εξακολουθεί να συνδέει το Φανάρι με προσωπικότητες της επιχειρηματικής, επιστημονικής, ακαδημαϊκής και κοινωνικής ζωής στην Ελλάδα και την ομογένεια. Οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου όπως αποκαλούνται εκείνοι που συμμετέχουν στον συγκεκριμένο θεσμό, αποδέχονται τους τίτλους που διατηρούνται πέντε αιώνες μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453.

Οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου εμφανίζονται ήδη από τα βυζαντινά χρόνια, όταν αποτελούσαν τους ανώτερους λαϊκούς αξιωματούχους του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Δεν ήταν διακοσμητικές προσωπικότητες. Συμμετείχαν ενεργά στη διοίκηση, στη λειτουργία της πατριαρχικής αυλής, στη διαχείριση των οικονομικών, στην τήρηση των αρχείων, στην εφαρμογή του εκκλησιαστικού δικαίου και στην επικοινωνία με την αυτοκρατορική εξουσία. Οι τίτλοι που σώζονται μέχρι σήμερα αποτυπώνουν ακριβώς εκείνες τις αρμοδιότητες και αποτελούν ζωντανά κατάλοιπα της βυζαντινής διοικητικής παράδοσης.

Με την πτώση της Κωνσταντινούπολης ο θεσμός δεν χάθηκε. Προσαρμόστηκε στις νέες συνθήκες και διατήρησε τον συμβολικό του χαρακτήρα. Στη σύγχρονη εποχή οι Άρχοντες δεν ασκούν διοικητική ή εκκλησιαστική εξουσία ούτε αποτελούν μέλη του κλήρου. Παραμένουν λαϊκοί, οι οποίοι τιμώνται προσωπικά από τον Οικουμενικό Πατριάρχη για τη μακρόχρονη προσφορά τους προς την Εκκλησία, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την Ορθοδοξία και τον Ελληνισμό. Η προσφορά αυτή είναι συνήθως χρηματική με δωρεές εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ ή και εκατομμυρίων πάντα για το καλό της Ορθοδοξίας και του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Η απονομή ενός οφφικίου θεωρείται μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις που μπορεί να λάβει ένας λαϊκός ορθόδοξος. Η επιλογή γίνεται αποκλειστικά από τον Οικουμενικό Πατριάρχη και την Αγία και Ιερά Σύνοδο, χωρίς διαδικασία υποβολής υποψηφιοτήτων. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν η πολυετής προσφορά, το ήθος, η ενεργός συμμετοχή στην εκκλησιαστική ζωή, η κοινωνική αναγνώριση και η έμπρακτη στήριξη του έργου του Οικουμενικού Θρόνου.

Τα ιστορικά οφφίκια που εξακολουθούν να απονέμονται είναι περίπου εξήντα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο Μέγας Λογοθέτης, που θεωρείται το ανώτερο λαϊκό οφφίκιο, ο Μέγας Ρεφερενδάριος, ο Μέγας Χαρτοφύλαξ, ο Μέγας Νομοφύλαξ, ο Μέγας Δικαιοφύλαξ, ο Μέγας Πρωτέκδικος, ο Έξαρχος, ο Πρωτομαΐστωρ, ο Πριμικήριος, ο Πρωτοψάλτης, ο Λαμπαδάριος, ο Διδάσκαλος του Γένους, ο Διδάσκαλος της Εκκλησίας, ο Υμνογράφος, ο Ρήτωρ και ο Σιλεντιάριος. Αν και οι τίτλοι αυτοί δεν συνοδεύονται πλέον από τις αρμοδιότητες που είχαν στη βυζαντινή εποχή, εξακολουθούν να αποτελούν ιδιαίτερη τιμή και να διατηρούν υψηλό συμβολισμό.

Στην Ελλάδα, οι Άρχοντες εκπροσωπούνται από την Αδελφότητα «Παναγία η Παμμακάριστος», η οποία λειτουργεί ως ο επίσημος φορέας των Ελλήνων Αρχόντων του Οικουμενικού Πατριαρχείου και συντονίζει δράσεις στήριξης του Φαναρίου. Αντίστοιχα, στις Ηνωμένες Πολιτείες δραστηριοποιείται το ισχυρό Τάγμα του Αγίου Ανδρέα, το οποίο έχει αναπτύξει έντονη διεθνή παρουσία υπέρ της προάσπισης των δικαιωμάτων και της αποστολής του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Τα τελευταία 28 χρόνια οι Άρχοντες έχουν δωρήσει περισσότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια.

Οι Άρχοντες προέρχονται κυρίως από τον χώρο της ναυτιλίας, των επιχειρήσεων, της επιστήμης, της ιατρικής, της Δικαιοσύνης, των πανεπιστημίων και της ομογένειας. Η κλειστή λέσχη επικεφαλής της οποίας είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος χρηματοδοτεί δράσεις της εκκλησίας ενώ μεταξύ των ατόμων αυτών συγκαταλέγονται επίσης, επιφανείς Έλληνες όπως ο Γιάννης Λάτσης, ο Θανάσης Μαρτίνος, ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος και ο Αχιλλέας Κωνσταντακόπουλος.

Άλλοι γνωστοί Άρχοντες είναι ο πρώην πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αθήνα Τζώρτζ Τσούνης ο οποίος έχει τον τίτλο του Υπομνηματογράφου, αλλά και ο λοιμοξιολόγος Σωτήρης Τσιόδρας ο οποίος το 2021 χειροτονήθηκε Άρχων Οφφικιάλιος από τον Οικουμενικό Πατριάρχη στη Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Βαλουκλή στην Κωνσταντινούπολη. Επίσης ο γνωστός ποινικολόγος Σάκης Κεχαγιόγλου αλλά και ο Ανδρέας Δρακόπουλος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Οι Άρχοντες σήμερα ξεπερνούν τους 1300 σε ολόκληρο τον κόσμο, οι 800 από τους οποίους προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και έχουν δημιουργήσει το Τάγμα του Απόστολου Ανδρέα με διοικητή τον διακεκριμένο γιατρό Αντώνη Λυμπεράκη. Ανάμεσά τους ο δισεκατομμυριούχος Τζων Κατσιματίδης ο οποίος έχει τον τίτλο του “νοτάριου”, ο πρόεδρος του Ελληνοαμερικανικού Ινστιτούτου Νικ Λαρυγγάκης, με τον τίτλο του “χαρτουλαρίου” ο λομπίστας Μάικ Μανάτος με τον τίτλο του “δικαιοφύλακα” αλλά και ο Μιχαήλ Ψαρός με τον τίτλο του “οστιάριου”.

Παρότι οι Άρχοντες δεν συμμετέχουν στη διοίκηση της Εκκλησίας, αποτελούν ένα δίκτυο προσώπων με ιδιαίτερο κύρος και επιρροή. Με τη γνώση, τις διεθνείς επαφές, τη φιλανθρωπική δραστηριότητα και την οικονομική τους συνδρομή, στηρίζουν ένα από τα αρχαιότερα πατριαρχεία της Χριστιανοσύνης σε μια περίοδο γεωπολιτικών και εκκλησιαστικών προκλήσεων.

Διαβάστε επίσης

Νεκρός στο Παγκράτι άνδρας σε προχωρημένη σήψη – Προσήχθη ο αδελφός του που καθόταν μαζί του

Σοκ στην Κρήτη: Νεκρή στο αυτοκίνητό της η δημοσιογράφος Μαρία Αντωνογιαννάκη

Βελτιωμένη η εικόνα με την φωτιά στη περιοχή Οινόη στην Μάνδρα Αττικής – Ενισχύθηκαν οι δυνάμεις, διάσπαρτες εστίες

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.