Κριτική ταινίας: «Οδύσσεια» – Η «Οδύσσεια» ενός Αμερικάνου

Τίτλος ταινίας: «Οδύσσεια»

Σύνοψη: Φυσικά, πρόκειται για την πολυαναμενόμενη ταινία, βασισμένη στο ομώνυμο ομηρικό έπος. Έστω και με προσθαφαιρέσεις στο κλασικό αφήγημα, το φιλμ διατηρεί τον γνωστό αφηγηματικό άξονα, με τρόπο που να προσαρμόζεται στις κινηματογραφικές απαιτήσεις

Σκηνοθεσία: Κρίστοφερ Νόλαν

Παίζουν: Ματ Ντέιμον, Τομ Χόλαντ, Αν Χαθαγουέι, Σαρλίζ Θερόν, Ρόμπερτ Πάτινσον

Η κινηματογραφική ανάγνωση της «Οδύσσειας», από τον Κρίστοφερ Νόλαν, ασφαλώς δεν είναι ένα έπος, ωστόσο αποτελεί μια ενδιαφέρουσα δημιουργία, η οποία για να ιδωθεί δεν χρειάζεται πρώτα να διαβαστεί.

Με τις διάφορες ευαισθησίες διαφόρων ανόητων -κατά κύριο λόγο άσχετων-, όταν κάτι αγγίζει τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό, είναι πολλές οι φορές που μπερδεύεται το έργο του λόγου, με αυτό της εικόνας.

Δηλαδή, το να βασίζεται ένας δημιουργός σ’ ένα βιβλίο, δεν σημαίνει ούτε ότι έχει χρέος να προχωρήσει σε μια κατά πόδας παρακολούθησή του ούτε ότι βρίσκεται αλυσοδεμένος στην αρχική αφήγηση, προσπαθώντας να την ερμηνεύσει.

Σε μια τέτοια περίπτωση, ο Κρίστοφερ Νόλαν θα ήταν ομηριστής φιλόλογος και όχι κινηματογραφιστής. Το χειρότερο είναι πως οι δήθεν θιγόμενοι από τις «παραβιάσεις» του αρχαίου κειμένου, είναι αμφίβολο εάν έχουν έρθει σε επαφή με αυτό, πέρα από τις παιδικές του εκδόσεις. Διότι αλλιώς, δεν θα βιάζονταν να προχωρήσουν σε συμπεράσματα και κρίσεις, με αφορμή το χρώμα και μόνον της Ελένης, που έτσι κι αλλιώς η ομηρική αφήγηση την αφήνει «θαμπή».

Με δύο μόνον παρουσίες στην «Οδύσσεια», δεν αποτελεί πρωταγωνιστικό πρόσωπο, αλλά αφήνει το στίγμα της διαχρονικής και απόλυτης ομορφιάς, δίχως πολλές διευκρινίσεις. Αλλά εάν προχωρήσουμε σε ανάλογες αξιολογήσεις, τότε η κινηματογραφική « Οδύσσεια» βρίθει αυθαίρετων αναγνώσεων -και καλά κάνει, θα προσθέταμε.

Το σινεμά δεν είναι λογοτεχνία, απλώς δανείζεται από τη λογοτεχνία. Όπως δεν ενδιαφέρει η ποιότητα των «Δουβλινέζων» του Χιούστον, συγκρίνοντάς τους με αυτούς του συγγραφέα Τζέιμς Τζόις, όπως δεν εξετάζεται η αναλογία των χολιγουντιανών «Τριακοσίων», σε σχέση με τις ιστορικές πηγές (ήταν, πράγματι, οι Πέρσες τόσο απολίτιστοι;) και κυρίως όταν δεν ενοχλούμαστε από τις ολότελα άστοχες σύγχρονες παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας, τότε γιατί αυτή η κατά το δοκούν ευαισθησία;

Εάν η Αντιγόνη δικαιούται να είναι μερακλού και να καπνίζει επί σκηνής, γιατί ο Νόλαν να μην δικαιούται «να ανοίξει το πλάνο του» στη δική του δημιουργία; Να διαβάσει έναν κόσμο του τότε με τις ανάλογες καταστάσεις του σήμερα.

Κι εκεί θα βλέπαμε ότι το αντιπολεμικό του μήνυμα μπορεί άνετα να συνδεθεί με τις πολεμικές φωτιές των ημερών, η ύβρις των Αχαιών και η κατά μόνας τιμωρία τους να αποτελεί έναν επιπλέον οιωνό για την Αμερική των καιρών μας. Και ίσως ο Νόλαν, μέσα από τη «χρωματική» σύνθεση των συντρόφων του Οδυσσέα να επιθυμεί μια παραπομπή στην κυρίαρχη δύναμη του πλανήτη. Χώρια που με το συγκεκριμένο εύρημα καθιστά πιο εύληπτη την «Οδύσσεια» στους συμπατριώτες του.

Αφού αφήσουμε πίσω μας την άχρηστη και άκαιρη σύγκριση των εικόνων του Νόλαν με τις γραμμές του Ομήρου, τότε θα γοητευθούμε και θα ενοχληθούμε από άλλα σημεία της ταινίας και όχι από τα χρώματα και τις πανοπλίες της «Οδύσσειας».

Ούτε καν από τη μίξη των ραψωδιών, η οποία πραγματοποιείται ποιητική αδεία. Παρά το γεγονός ότι η ταινία κατακτά το βλέμμα και τον εντυπωσιασμό με την κατασκευαστική της δεινότητα, δεν θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε το ίδιο για την εμβάθυνση που προσπαθεί πάνω στις θεμελειώδεις έννοιες του πολέμου, της βίας, του θανάτου, του ανθρώπινου πολιτισμού, και της οικογένειας. Όπως, επίσης, δεν θα μπορούσαμε να παραβλέψουμε την αμηχανία αρκετών στιγμών.

Οι σκηνές από την άλωση της Τροίας, που βασανίζουν τον Οδυσσέα, επαναλαμβάνονται ασκόπως τρεις φορές, ενισχύοντας τον πλατειασμό. Η σκηνή της μάχης του τέλους, ολότελα χολιγουντιανή, φαντάζει ασύμβατη με τις υπόλοιπες σκηνές στην περιπλάνηση του Οδυσσέα και των συντρόφων του. Όσο διαρκεί η εξιστόρηση των βασάνων τους, υπάρχει πάντα μια σηματοδότησή τους ως εκπροσώπων του ανθρώπινου είδους.

Με ποιες δυνάμεις αντιπάλεψαν, ποια τέρατα είχαν απέναντί τους, ποιοι κρυμμένοι κίνδυνοι απειλούσαν να τους ξεστρατίσουν. Το ανθρώπινο είδος βρήκε τον δρόμο του χάρη στην ευφυΐα του κι αυτή συμπυκνώνεται στις μέρες και στα έργα του Οδυσσέα. Κι ενώ όλα αυτά αναδεικνύονται με αντίστοιχη σκηνοθετική ευφυΐα, έρχεται η σκηνή της μάχης με τους μνηστήρες να θυμίσει πως βρισκόμαστε στο Χόλιγουντ.

Κι εκεί ακόμη και ο κινηματογραφικός φιλόσοφος Νόλαν του «Memento» και του «Inception» αναγκάζεται να υποταχθεί. Γενικότερα, δεν πρόκειται για ένα φιλμ που θα μπορούσε να διεκδικήσει τον τίτλο του «ολοκληρωμένου», παρά μόνον του κατά τόπους «πυκνού».

Κι αν έχετε κάποιες ανησυχίες για την τήρηση των απαιτήσεων του πρωτότυπου κειμένου, τότε καλύτερα διαβάστε το και σίγουρα θα βγείτε κερδισμένοι, από πολλές απόψεις: θα απολαύσετε και θα διαφωτιστείτε. Αν, πάλι, βαριέστε -κάτι σφόδρα πιθανό-, τότε με τίποτα μην «σκοτώστε» την ταινία στις μικρές οθόνες. Είναι έργο για σινεμά, και μόνο. Γυρισμένη εξ ολοκλήρου με κάμερα IMAX, δημιουργεί πιεστικές απαιτήσεις για τη θέαση και την απόλαυσή της.

Αξιολόγηση: ** 1/2

Διαβάστε επίσης:

«The Whisper Man»: Το Netflix κυκλοφόρησε το πρώτο trailer για το νέο ψυχολογικό θρίλερ με τον Robert De Niro (photos/video)

Μια ιδέα που θα γίνει η κωμωδία της χρονιάς – «Η Ιδέα της Χρονιάς!» στο Θέατρο Βρετάνια

Η «Ειρήνη» των Νίκου Καραθάνου & Φοίβου Δεληβοριά ταξιδεύει σε όλη την Ελλάδα – Πρώτες φωτογραφίες της παράστασης

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.