Ακίνητα υπάρχουν. Αγοραστές δεν υπάρχουν

Υπάρχουν δύο τρόποι να δεις την ελληνική κτηματαγορά. Ο πρώτος είναι μέσα από τα δελτία Τύπου των μεσιτικών εταιρειών και τα κυβερνητικά πανηγύρια περί «επενδυτικής έκρηξης». Ο δεύτερος είναι μέσα από τα πραγματικά συμβόλαια που υπογράφονται και τις ζωές των ανθρώπων που ψάχνουν μάταια να αγοράσουν ένα σπίτι. Οι δύο εικόνες δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους.

Οι πωλήσεις κατοικιών στο πρώτο εξάμηνο του 2026 υποχώρησαν κατά 18%. Κι όμως, την ίδια στιγμή, οι ζητούμενες τιμές συνεχίζουν να ανεβαίνουν σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. Πρόκειται για μια αγορά που αρνείται να κοιτάξει τον καθρέφτη της.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το γεγονός ότι οι ζητούμενες τιμές στις αγγελίες απέχουν έως και 40%-45% από τις πραγματικές τιμές που καταγράφονται στα συμβόλαια του Μητρώου Αξιών Μεταβιβάσεων Ακινήτων. Δηλαδή, ένα μεγάλο μέρος της αγοράς λειτουργεί πάνω σε προσδοκίες και όχι στην πραγματικότητα. Οι ιδιοκτήτες ζητούν, οι αγγελίες μένουν αναρτημένες, οι αγοραστές εξαφανίζονται και η αγορά παγώνει.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, το 96,9% των αγγελιών παραμένει αδιάθετο. Σχεδόν όλα τα σπίτια που βγαίνουν προς πώληση δεν βρίσκουν αγοραστή. Αν αυτό δεν είναι ένδειξη αγοράς που έχει χάσει την επαφή της με την πραγματικότητα, τότε τι είναι;

Κι όμως, αντί οι τιμές να προσαρμοστούν στη μειωμένη ζήτηση, συνεχίζουν να αυξάνονται. Η μέση ζητούμενη τιμή έφτασε τα 2.806 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, σημειώνοντας νέα αύξηση 6%. Ταυτόχρονα, μελέτες εκτιμούν ότι η ελληνική αγορά κατοικίας εμφανίζει υπερτίμηση της τάξης του 16%-24%.

Μια φούσκα που συντηρείται επειδή η κατοικία έπαψε να αντιμετωπίζεται ως κοινωνικό αγαθό και μετατράπηκε σε χρηματοοικονομικό προϊόν. Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επισημάνει ότι οι ξένες επενδύσεις επηρεάζουν έντονα τη διαμόρφωση των τιμών σε πολλές περιοχές. Στη Μύκονο οι ζητούμενες τιμές αγγίζουν τα 7.629 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, στην Πάρο τα 5.778 ευρώ. Για τον μέσο Έλληνα εργαζόμενο, αυτά τα ποσά δεν αποτελούν αγορά κατοικίας. Αποτελούν απαγορευμένη ζώνη.

Το πιο προκλητικό, όμως, είναι αλλού.Την ώρα που χιλιάδες νέοι μένουν εγκλωβισμένοι στο ενοίκιο, που νέα ζευγάρια αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας επειδή δεν μπορούν να αποκτήσουν κατοικία και που οι μισθοί δεν προλαβαίνουν ούτε την ακρίβεια ούτε τις τιμές των ακινήτων, περίπου 1,8 εκατομμύρια κατοικίες παραμένουν κλειστές ή ανενεργές.

Μελέτη του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής εκτιμά ότι η αξιοποίηση σημαντικού μέρους αυτού του αποθέματος θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αισθητή αποκλιμάκωση των τιμών. Αντί όμως να κινητοποιηθεί αυτός ο τεράστιος στεγαστικός πλούτος, η κυβέρνηση παρακολουθεί αμέτοχη μια αγορά που λειτουργεί εις βάρος της κοινωνίας.

Δεν υπάρχει πραγματική στεγαστική ανάπτυξη όταν οι πολίτες δεν μπορούν να αγοράσουν σπίτι.Δεν υπάρχει υγιής αγορά όταν οι αγγελίες παραμένουν απούλητες μήνες ολόκληρους.Δεν υπάρχει επιτυχία όταν οι τιμές των συμβολαίων απέχουν δραματικά από τις απαιτήσεις των πωλητών.Υπάρχει μόνο μια φούσκα που προσπαθεί να πείσει ότι είναι ευημερία. Κάθε φούσκα όμως έχει έναν απαράβατο κανόνα: κάποια στιγμή συγκρούεται με την πραγματικότητα.Και η πραγματικότητα είναι ότι η ελληνική κοινωνία δεν διαθέτει πλέον το εισόδημα που απαιτούν αυτές οι τιμές.

Αν δεν υπάρξει ουσιαστική προσαρμογή των αξιών προς επίπεδα που να ανταποκρίνονται στις οικονομικές δυνατότητες των νοικοκυριών, η αγορά κινδυνεύει να παραμείνει εγκλωβισμένη σε μια παρατεταμένη περίοδο στασιμότητας, με ελάχιστες συναλλαγές, υπερτιμημένα ακίνητα και μια ολόκληρη γενιά αποκλεισμένη από το δικαίωμα στη στέγη.

Η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι αυτή η εικόνα παρουσιάζεται ως «επιτυχία». Στην πραγματικότητα, δεν είναι επιτυχία.Είναι η πιο ακριβή αποτυχία της στεγαστικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών.

* H Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια

Διαβάστε επίσης

Το τελικό κριτήριο του Μητσοτάκη για τον χρόνο των εκλογών

Μας κλέβουν τις αυξήσεις με «ψιλά γράμματα» και λογιστικά κόλπα

Ο συμμετοχικός προϋπολογισμός ως πρακτική άμεσης δημοκρατικής νομιμοποίησης στην αυτοδιοίκηση

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.