Το τέλος των «ήρεμων νερών» φέρνει σενάρια για επεισόδια στο Αιγαίο: Ποιοι είναι οι φόβοι για εμπλοκή

Πόσο πραγματικός είναι ο κίνδυνος μιας ελληνοτουρκικής στρατιωτικής σύγκρουσης; Ο καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης αναλύει σήμερα στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, τα «2+1» σενάρια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εμπλοκή στο Αιγαίο, με πλέον επικίνδυνο εκείνο ενός θερμού επεισοδίου ή ατυχήματος που θα ξεφύγει από τον έλεγχο.

Απορρίπτει ως αδιέξοδη τη λογική ότι οι ελληνοτουρκικές διαφορές μπορούν να λυθούν διά της στρατιωτικής σύγκρουσης και προειδοποιεί ότι η συνεχής προσθήκη νέων θεμάτων και αμφισβητήσεων στην ατζέντα αυξάνει τους κινδύνους. Το συμπέρασμά του είναι σαφές: κανένα σενάριο πολέμου δεν είναι αναπόφευκτο, εφόσον επιλεγούν η διπλωματία, η πολιτική βούληση και η συστηματική προσπάθεια επίλυσης των διαφορών.

Η ανάλυση Ιωακειμίδη στα ΝΕΑ: 2+1 σενάρια εμπλοκής στο Αιγαίο

Διολισθαίνουν Ελλάδα και Τουρκία σε αναπόφευκτη πολεμική σύγκρουση; Το ερώτημα φαίνεται παράλογο για δύο χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ αλλά όχι εξωπραγματικό δεδομένων των συνθηκών που έχουν επικρατήσει επί του πεδίου και της κλιμακούμενης εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο χωρών.

Ειδικά μετά τις τελευταίες ενέργειες της Τουρκίας με την ανακήρυξη των δύο θαλάσσιων πάρκων, μια σημαντική ομάδα «πρώην» (στρατιωτικών, διπλωματών, πολιτικών κ.ά.) ουσιαστικά εισηγούνται χαμηλοφώνως ή μη η Ελλάδα «να αντιμετωπίσει την τουρκική πρόκληση με αποφασιστικές ενέργειες και μέσα», δηλαδή με τα όπλα (παρεμφερή θέση εξέφρασε και ο υπ. Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης στο «ΒΗΜΑ»). Ορισμένοι προτείνουν ακόμη και προληπτικό χτύπημα στην Τουρκία (τύπου Κονδύλη). Είναι προφανές ότι κάνουν την επιλογή του πολέμου χωρίς να σκέπτονται ότι σ’ έναν πόλεμο μπορεί και να ηττηθείς, αλλά και τις γενικότερες αρνητικές συνέπειές του.

Ο R. Overy στην ενδελεχή μελέτη του με τίτλο «Γιατί Πόλεμος» («Why War?», Λονδίνο, Pelican 2024) γράφει ότι σπανίως ο σχεδιασμός ενός πολέμου αποδίδει. Ο πόλεμος ακολουθεί στις περισσότερες περιπτώσεις τη δική του λογική. Ουκρανία και Ιράν το επιβεβαιώνουν. Άλλους σχεδιασμούς είχαν Ρωσία και ΗΠΑ και σε εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα καταλήγουν.

Παρά ταύτα, στην περίπτωση Ελλάδας – Τουρκίας υπάρχουν τουλάχιστον τρία σενάρια με τα οποία οι δύο χώρες θα μπορούσαν να καταλήξουν σε πόλεμο:

1. Ο πόλεμος να προκύψει ως αποτέλεσμα ενός (θερμού) επεισοδίου/ατυχήματος είτε στον αέρα, είτε στη θάλασσα και σκόπιμης ίσως αξιοποίησής του. Μια τέτοια κατάσταση μπορεί ευκολότερα να προκύψει εάν έχουν διαταραχθεί οι δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών ή εάν έχουν διακοπεί εντελώς οι διαπροσωπικές επαφές σε επίπεδο ηγεσιών.

2. «Τα ελληνοτουρκικά προβλήματα δεν μπορούν να λυθούν με διαπραγμάτευση ή με παραπομπή τους στη διεθνή δικαιοσύνη (ΔΔΧ κ.λπ.). Λύνονται μόνο με πόλεμο». Ο αφορισμός αυτός που συνοψίζει τη θέση των ακραίων εθνικιστών αλλά και πραγματιστών, έχει ως αφετηρία το γεγονός ότι οι δύο χώρες επί 50 και πλέον χρόνια απέτυχαν στην επίλυση οποιουδήποτε προβλήματος. Θεωρούνται άλυτα (έστω κι αν οι δύο χώρες έφθασαν πολύ κοντά στη λύση το 2004). Και καθώς η Τουρκία προσθέτει συνεχώς νέα θέματα/θέσεις/διεκδικήσεις στην ατζέντα, η εξίσωση καθίσταται τόσο περίπλοκη που τελικά και αναπόφευκτα θα επιλυθεί με πόλεμο. Η άποψη ότι «μπορούμε να ζήσουμε με τα προβλήματά μας» έχει αξία για περιορισμένο χρονικό διάστημα και με την προϋπόθεση ότι δεν προστίθενται νέα (επίμαχα) θέματα στην ατζέντα. Στην ελληνοτουρκική αντιπαράθεση συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο με την προσθήκη αιχμηρών θεμάτων αμφισβήτησης κυριαρχίας. Σταθερή κλιμάκωση δηλαδή προς την κατεύθυνση της σύγκρουσης.

3. Η Τουρκία να επιτεθεί στρατιωτικά. Δεν φαίνεται ως το πλέον ορθολογικό σενάριο, αλλά η ελληνική αποτροπή και οι θηριώδεις εξοπλισμοί στηρίζονται στην υπόθεση ότι η Τουρκία ετοιμάζει επίθεση ενάντια στην Ελλάδα που αργά ή γρήγορα θα εκδηλωθεί. Όθεν ο πόλεμος.  Βέβαια κάθε σενάριο πολέμου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας μπορεί και πρέπει να ακυρωθεί. Τα προβλήματα μπορούν να λυθούν με ειρηνικό τρόπο συστηματικής προσπάθειας στο συντομότερο δυνατό διάστημα με τη συναίνεση των πολιτικών δυνάμεων και της αναγκαίας πολιτικής βούλησης εκατέρωθεν. Στη διπλωματική θεωρία και πρακτική δεν υπάρχει άλυτο πρόβλημα (εκτός εάν οι εμπλεκόμενοι επιλέξουν το αντίθετο).

Διαβάστε επίσης

Η δεξιά πτέρυγα του ΠΑΣΟΚ έκανε πίσω: Σταματά η αμφισβήτηση της συνεδριακής απόφασης για «όχι συνεργασία με τη ΝΔ»

ΣΥΡΙΖΑ: Επιλέγει σήμερα πώς θα εκπροσωπηθεί στη ΔΕΘ – Ποιοι «παίζουν» για τη θέση Αντιπροέδρου της Βουλής αντί της Γεροβασίλη

Η τελική ευθεία προς την ΔΕΘ και τις εκλογές: Οι συσχετισμοί, τα αδιέξοδα, τα στοιχήματα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.