Μέση Ανατολή στο «κόκκινο»: Το Ιράν χτυπά το Μπαχρέιν, απειλεί τον Κόλπο και συγκρούεται με τον Τραμπ – Στο βάθος γενικευμένος πόλεμος

Νέα ανησυχία για γενικευμένη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή προκαλούν οι δύο απόπειρες επιθέσεων με ιρανικά drones στο Μπαχρέιν μέσα σε τρεις ημέρες, την ώρα που η Τεχεράνη σκληραίνει τη στάση της απέναντι στις χώρες του Περσικού Κόλπου και προειδοποιεί για διεύρυνση της σύγκρουσης. Η ένταση αυξάνεται καθώς ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός και οι διεθνείς κυρώσεις επιδεινώνουν την οικονομική κατάσταση στο Ιράν, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, διαμηνύει ότι δεν χρειάζεται πλέον συμφωνία με την Τεχεράνη, ακυρώνοντας τις προσπάθειες επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων.

Δύο επιθέσεις στο Μπαχρέιν μέσα σε τρεις ημέρες

Οι χώρες του Περσικού Κόλπου ανησυχούν εδώ και εβδομάδες ότι το Ιράν ενδέχεται να αρχίσει εκ νέου να τις στοχοποιεί, επιχειρώντας να επιβάλει τους δικούς του όρους για τον τερματισμό της περιφερειακής σύγκρουσης που διαρκεί ήδη εννέα μήνες.

Οι ανησυχίες εντάθηκαν μετά τις δύο απόπειρες επιθέσεων με drones εναντίον του Μπαχρέιν, στενού συμμάχου των Ηνωμένων Πολιτειών, στο έδαφος του οποίου βρίσκονται σημαντικές αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Οι ένοπλες δυνάμεις του Μπαχρέιν ανακοίνωσαν την Κυριακή 15 Νοεμβρίου ότι αναχαίτισαν και κατέστρεψαν αρκετά ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, έπειτα από αντίστοιχο περιστατικό την Παρασκευή.

Νωρίτερα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν (IRGC) είχαν αναλάβει την ευθύνη για επίθεση εναντίον αμερικανικής βάσης ελικοπτέρων στο Μπαχρέιν.

Η στοχοποίηση του Μπαχρέιν συνοδεύεται από ολοένα πιο σκληρή ρητορική της Τεχεράνης απέναντι στις γειτονικές χώρες, αλλά και από προειδοποιήσεις για τις συνέπειες ενδεχόμενων νέων αμερικανικών ή ισραηλινών πληγμάτων.

Οργή στην Τεχεράνη για τις απαιτήσεις αποζημιώσεων

Νέο πεδίο αντιπαράθεσης αποτελεί η απαίτηση των έξι χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) να καταβάλει το Ιράν αποζημιώσεις για επιθέσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στο έδαφός τους.

Η Τεχεράνη αντέδρασε έντονα στις σχετικές τοποθετήσεις της προηγούμενης εβδομάδας, καθώς και η ίδια διεκδικεί αποζημιώσεις στο πλαίσιο οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Πώς είναι δυνατόν χώρες που συμμετείχαν ενεργά σε στρατιωτική επιθετικότητα εναντίον μιας γειτονικής χώρας και διέθεσαν τον εναέριο χώρο, το έδαφος και τα ύδατά τους σε όσους επιτέθηκαν στο ιρανικό έδαφος να μιλούν για διεκδίκηση αποζημιώσεων από το Ιράν;», δήλωσε την Κυριακή ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ.

«Τι γίνεται με το εγγενές και νόμιμο δικαίωμα του Ιράν να υπερασπιστεί τον εαυτό του;», πρόσθεσε.

Ο Μπαγαΐ προειδοποίησε επίσης τις χώρες του Κόλπου ότι «πρέπει να προσέξουν να μην ανοίξουν ξανά παλιές πληγές», παραπέμποντας στην υποστήριξη που είχαν προσφέρει στον Ιρακινό δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν κατά τον πόλεμο Ιράν – Ιράκ τη δεκαετία του 1980.

Από την πλευρά της, η Εμπτεσάμ Αλ Κέτμπι, του ερευνητικού κέντρου Emirates Policy Center, υποστήριξε ότι το Ιράν επιδιώκει να μεταφέρει το κόστος της σύγκρουσης στις γειτονικές χώρες.

«Το Ιράν θέλει οι χώρες του Κόλπου να πληρώσουν το τίμημα ενός πολέμου που δεν επέλεξαν και στη συνέχεια να παραιτηθούν από το δικαίωμά τους στη λογοδοσία και τις αποζημιώσεις. Αυτή είναι μια εξίσωση που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή», δήλωσε την Κυριακή.

Στρατιωτική κινητοποίηση στον Κόλπο

Η αυξανόμενη ανησυχία για επανέναρξη των εχθροπραξιών αποτυπώθηκε και στην απόφαση του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου να ενισχύσει τον κοινό στρατιωτικό μηχανισμό του.

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο οργανισμός ανακοίνωσε τη δημιουργία προκεχωρημένου στρατηγείου στο Κουβέιτ για την ενοποιημένη στρατιωτική διοίκησή του, καθώς και την ανάπτυξη δυνάμεων στις νέες εγκαταστάσεις.

Ο γενικός γραμματέας του GCC, Τζάσεμ Μοχάμεντ Αλ Μπουντάιουι, υποστήριξε ότι η απόφαση αποδεικνύει την αποφασιστικότητα των κρατών-μελών να προστατεύσουν την ασφάλεια και την κυριαρχία τους, μετά τις επιθέσεις που απέδωσε στο Ιράν.

Στενά του Ορμούζ: Το πετρέλαιο αλλάζει τους συσχετισμούς

Η Τεχεράνη έχει εντείνει παράλληλα τις επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο, διατυπώνοντας σχεδόν καθημερινά ισχυρισμούς ότι δεξαμενόπλοια προσέκρουσαν σε νάρκες κατά τη διέλευσή τους από τα Στενά του Ορμούζ. Ελάχιστοι από αυτούς τους ισχυρισμούς έχουν επιβεβαιωθεί.

Η εξέλιξη συνδέεται με τη δυσκολία του Ιράν να εμποδίσει τη διέλευση μεγαλύτερων ποσοτήτων πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή.

Η σταδιακή ανάκαμψη των ενεργειακών εξαγωγών των χωρών του Κόλπου, σε συνδυασμό με τη σημαντική υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου, αποδυναμώνει ένα από τα βασικά διαπραγματευτικά χαρτιά της Τεχεράνης.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), οι εξαγωγές πετρελαίου των χωρών του Κόλπου, εξαιρουμένου του Ομάν, ανήλθαν τον Οκτώβριο σε 18,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, παραμένοντας περίπου 26% χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.

Την ίδια στιγμή, το Ιράν δεν έχει καταφέρει να εξαγάγει σημαντικές ποσότητες δικού του αργού πετρελαίου για περισσότερους από δύο μήνες.

Η ιρανική ηγεσία απαιτεί τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, τη σταδιακή άρση των διεθνών κυρώσεων και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα περιουσιακά στοιχεία, θέτοντας αυτούς τους όρους ως προϋποθέσεις για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με την Ουάσινγκτον.

Τραμπ: «Δεν χρειαζόμαστε συμφωνία με το Ιράν»

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται, ωστόσο, διατεθειμένος να αφήσει την οικονομική πίεση να συνεχιστεί, εκτιμώντας ότι η Τεχεράνη θα αναγκαστεί τελικά να μετριάσει τις απαιτήσεις της.

Παράλληλα, αναγνωρίζει την επιθυμία των χωρών του Περσικού Κόλπου να αποφύγουν έναν νέο γύρο στρατιωτικής σύγκρουσης.

«Κατόπιν αιτήματος των χωρών που προσπαθώ να προστατεύσω, το κάνουμε με έναν τρόπο που απαιτεί λίγο περισσότερο χρόνο, αλλά είναι κάπως πιο πολιτισμένος», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη.

Την ίδια στιγμή, ακύρωσε τις προσπάθειες του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς να αναβιώσει τις συνομιλίες με το Ιράν.

«Δεν χρειαζόμαστε συμφωνία με το Ιράν. Εκείνες οι ημέρες έχουν περάσει προ πολλού», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η στάση της Ουάσινγκτον διατηρεί το διπλωματικό αδιέξοδο, με την αμερικανική πλευρά να υπολογίζει στην αποτελεσματικότητα του οικονομικού αποκλεισμού και την Τεχεράνη να απορρίπτει, τουλάχιστον δημοσίως, την προοπτική υποχώρησης.

Βαθαίνει η οικονομική κρίση στο Ιράν – Ελλείψεις καυσίμων και διαδηλώσεις

Οι οικονομικές δυσκολίες στο εσωτερικό του Ιράν γίνονται ολοένα πιο αισθητές, παρά τις διαβεβαιώσεις ανώτερων αξιωματούχων ότι η χώρα μπορεί να αντέξει την πίεση και να εξασφαλίσει συνάλλαγμα για τη στήριξη του εθνικού της νομίσματος.

Το ιρανικό ριάλ έχει υποστεί δραματική υποτίμηση από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ οι μεγάλες ουρές στα πρατήρια καυσίμων αποτελούν πλέον συνηθισμένη εικόνα σε πολλές περιοχές.

Ο αντιπρόεδρος του Ιράν, Εσμαΐλ Σαγάμπ Εσφαχανί, παραδέχθηκε την προηγούμενη εβδομάδα ότι υπάρχει πρόβλημα επάρκειας καυσίμων και ότι οι πολίτες δεν μπορούν πλέον να θεωρούν δεδομένο πως τα πρατήρια θα καλύπτουν τις ανάγκες τους.

Την Πέμπτη, κάτοικοι της πόλης-λιμανιού Μπαντάρ Αμπάς απέκλεισαν δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τις ελλείψεις καυσίμων.

Η κατάσταση έχει προκαλέσει προβληματισμό και στην ιρανική πολιτική ηγεσία, με τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, να υποδεικνύει στους αξιωματούχους να σταματήσουν τις δημόσιες συζητήσεις γύρω από το ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα των καυσίμων.

Παρά την επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών, δεν υπάρχουν δημόσιες ενδείξεις ότι το ιρανικό καθεστώς είναι έτοιμο να προχωρήσει σε συμβιβασμό.

Το Ιράν απορρίπτει συζήτηση για περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου

Την Κυριακή, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ρωτήθηκε εάν η Τεχεράνη θα μπορούσε να αποδεχθεί προσωρινή αναστολή ή μείωση των επιπέδων εμπλουτισμού ουρανίου στο πλαίσιο συνομιλιών με την Ουάσινγκτον.

Η απάντησή του ήταν κατηγορηματική.

«Όχι. Δεν βρισκόμαστε καθόλου σε αυτό το στάδιο. Αυτή την περίοδο δεν συζητάμε καμία λεπτομέρεια σχετικά με το πυρηνικό ζήτημα, ούτε έχουμε πραγματοποιήσει τέτοιες συζητήσεις», δήλωσε ο Εσμαΐλ Μπαγαΐ.

Ακόμη πιο αυστηρός εμφανίστηκε ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος υποστήριξε ότι δεν έχει σημασία εάν η Ουάσινγκτον επιθυμεί διαπραγματεύσεις ή πόλεμο.

«Εάν οι Αμερικανοί κάνουν ακόμη ένα λάθος αυτή τη φορά, οι δυνατότητες και η βούληση των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν θα καθορίσουν τη γεωγραφία του πεδίου της μάχης», προειδοποίησε.

Η ιρανική ηγεσία έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι μια νέα φάση της σύγκρουσης θα μπορούσε να περιλαμβάνει πλήγματα σε υποδομές σε ολόκληρη την περιοχή, ακόμη και σε υποθαλάσσια καλώδια.

Οι Χούθι αυξάνουν την πίεση στη Σαουδική Αραβία

Η περιφερειακή αστάθεια ενισχύεται και από τη δραστηριότητα των Χούθι στην Υεμένη, οι οποίοι υποστηρίζονται από την Τεχεράνη.

Οι αντάρτες εξαπολύουν σχεδόν καθημερινά βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, ενώ φαίνεται ότι έχουν αυξήσει την πίεση στις κυβερνητικές δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ριάντ, στο νότιο τμήμα της Υεμένης.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι κυβερνητικές δυνάμεις αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν από περιοχές κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα, εξέλιξη που αποτελεί πλήγμα για τη στρατιωτική τους εκστρατεία.

Οι παράλληλες εστίες έντασης στο Μπαχρέιν, στα Στενά του Ορμούζ και στην Υεμένη διατηρούν την περιοχή σε μια κατάσταση παρατεταμένης αβεβαιότητας, χωρίς να διαφαίνεται άμεση διπλωματική διέξοδος.

«Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένο ότι ο χρόνος θα αναγκάσει το Ιράν να παραδοθεί»

Τους κινδύνους της αμερικανικής στρατηγικής παρατεταμένης οικονομικής πίεσης επισημαίνει ο Ισραηλινός αναλυτής Ντάνι Σιτρίνοβιτς, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS).

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, υποστήριξε ότι η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη αντιλαμβάνονται με εντελώς διαφορετικό τρόπο τη συνέχιση του αποκλεισμού.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να πιστεύουν ότι μπορούν να διατηρήσουν τον αποκλεισμό για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά το Ιράν τον αντιμετωπίζει ως άμεση απειλή για την οικονομία, την κυριαρχία και την εθνική του ασφάλεια», ανέφερε.

Όπως προειδοποίησε, «οι ΗΠΑ δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένο ότι ο χρόνος από μόνος του θα αναγκάσει την Τεχεράνη να παραδοθεί».

Ο ίδιος επισήμανε ότι το Ιράν έχει αποδείξει επανειλημμένα την προθυμία του να απορροφήσει τεράστιο οικονομικό κόστος, αντί να εγκαταλείψει όσα η ηγεσία του θεωρεί θεμελιώδη εθνικά συμφέροντα.

Η εκτίμηση αυτή αναδεικνύει τον κίνδυνο να παραταθεί το σημερινό αδιέξοδο, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρούν την οικονομική πίεση και το Ιράν να επιχειρεί να αυξήσει το στρατιωτικό και πολιτικό κόστος για τις χώρες της περιοχής.

Διαβάστε επίσης:

Αλβανία: «Θερμή υποδοχή» του Ράμα με αυγά από διαδηλωτές έξω από το συνέδριο του κόμματος του (Video)

Βερολίνο: Άγριο ξύλο μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας στο μετρό (Video)

Σάλος στις ΗΠΑ με πανεπιστήμιο που έδωσε πτυχίο νομικής σε φοιτητή που βίασε συμφοιτήτρια του

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.