Της Φωτεινής Μπάρκα

Η αθηναϊκή «Αυλή των θαυμάτων», ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο που περικλείεται από τις οδούς Αδριανού, Άρεως, Κλάδου και Βρυσσακίου, στέκει εγκαταλελειμμένη και χορταριασμένη περιμένοντας για χρόνια την αξιοποίησή της. Ας όψεται η γραφειοκρατία…

Της Φωτεινής Μπάρκα

Η αθηναϊκή «Αυλή των θαυμάτων», ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο που περικλείεται από τις οδούς Αδριανού, Άρεως, Κλάδου και Βρυσσακίου, στέκει εγκαταλελειμμένη και χορταριασμένη περιμένοντας για χρόνια την αξιοποίησή της. Ας όψεται η γραφειοκρατία…

Η Αθήνα του Παπαδιαμάντη αλλά και του Ιάκωβου Καμπανέλλη, με τα στενά ακανόνιστα δρομάκια και τα τόσο συχνά τους αδιέξοδα, τα μικρόσπιτα και «τας χαμωγείους τρώγλας», αλλά και τα παλιά αρχοντικά με τα πηγάδια στις αυλές, τα συνοικιακά καφενεία και τις ταβέρνες, επιβιώνει έως τις μέρες μας στο Μοναστηράκι. Αναξιοποίητη, εγκαταλελειμμένη, μισογκρεμισμένη…

Πρόκειται για την “Αυλή των Θαυμάτων”, ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο, που περικλείεται από τις οδούς Αδριανού, Άρεως, Κλάδου και Βρυσσακίου, συνολικής έκτασης 2.820 τ.μ., με πολλά ερειπωμένα σπίτια που έχουν απαλλοτριωθεί από το ΥΠΠΟ. Εκεί, η πολιτεία φιλοδοξεί να στεγάσει το Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης (ΜΕΛΤ) με σκοπό την προβολή της νεότερης πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα στο πολύπαθο ιστορικό κέντρο της. Έτσι θα αναβιώσει την μαγική, παλιά γειτονιά της Αθήνας, μεταμορφώνοντάς τη σε χώρο εκθέσεων και εκδηλώσεων 1500 τ.μ. Εντός του τετραγώνου υπάρχουν διάφορα αρχαία μνημεία, από την Βιβλιοθήκη του Αδριανού ως τη Στοά Αττάλου αλλά και νεώτερα όπως το εκκλησάκι του Αγ. Ελισσαίου, στο οποίο έψαλλε ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Πρόκειται ουσιαστικά για μια περιοχή γεμάτη ανθρώπινες ιστορίες και μνημεία από την αρχαιότητα μέχρι τον ξεριζωμό των Ελλήνων και την προσφυγιά.

Κανείς δεν μπορεί με βεβαιότητα να εξηγήσει γιατί ονομάστηκε “Αυλή των Θαυμάτων”. Στα τέλη του 19ου αιώνα αποκαλούσαν την οδό Αθηνάς, (καταλήγει σε εκείνο το σημείο), «οδό των θαυμάτων» από τους μάγους και τους ζογκλέρ που συνήθιζαν να εμφανίζονται εκεί. Επίσης κάποιο ρόλο έπαιξε αναμφίβολα και ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος που μας γνώρισε την τυπική αυτή αθηναϊκή γειτονιά με τους αξέχαστους λαϊκούς ήρωες, τους φτωχούς εργάτες που νοίκιαζαν δωμάτια στις αυλές. Λέγεται, επίσης, ότι στα κτίρια αυτά φιλοξενήθηκαν πριν φυγαδευτούν  τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Σ’ αυτή τη γειτονιά ζούσαν διάφορες οικογένειες μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’70 – αρχές ’80. Στην πραγματικότητα ο χώρος αυτός ήταν η εσωτερική λιθόστρωτη αυλή του αρχοντικού Λογοθέτη με την μεγαλοπρεπή πύλη που σώζεται ακόμη. Τα υπόλοιπα κτίσματα που υπάρχουν γύρω από τη μικρή πλατεία είναι της ύστερης οθωμανικής περιόδου και λαϊκής αρχιτεκτονικής, σύμφωνα την ιστορική τεκμηρίωση που έγινε για τη μελέτη αναστήλωσης (από την εταιρεία ΒΕΤΑΠΛΑΝ ΑΕΜ ).

Κοντά στην Αρχαία Αγορά, κατά την οθωμανική περίοδο, κατοικούσαν προύχοντες. Σώζονται ακόμη μερικά αρχοντικά, όπως των Μπενιζέλων. Από τη Ρωμαϊκή Αγορά ως τη Βιβλιοθήκη Αδριανού είχαν συγκεντρωθεί οι εμπορικές και μεταπρατικές δραστηριότητες της πόλης. Στο συγκεκριμένο οικοδομικό τετράγωνο ήταν το Κάτω Παζάρι με καταστήματα, καφενεία και διάφορα εργαστήρια. Το καλοκαίρι του 1884 μια καταστροφική πυρκαγιά μετέφερε την εμπορική ζωή της πόλης στις οδούς Αθηνάς, Ερμού και Αδριανού.

Πρώτη φορά ακούσαμε για την αξιοποίηση της περιοχής το 2006 από τον τότε υπουργό Πολιτισμού Γιώργο Βουλγαράκη. Σήμερα το έργο συγκαταλέγεται ανάμεσα στα χρηματοδοτούμενα από το ΕΣΠΑ (13 εκατ ευρώ). Η βούληση της πολιτείας είναι να ξεκινήσει η υλοποίησή του άμεσα ικανοποιώντας και το χρόνιο αίτημα του Μουσείου Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης να αποκτήσει μόνιμη στέγη.

Το Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης ιδρύθηκε το 1918 (από τον ποιητή Γ. Δροσίνη) με την ονομασία “Μουσείον Ελληνικών Χειροτεχνημάτων” και το 1959 πήρε τη σημερινή του ονομασία. Έως το 1973 στεγάζονταν στο Τζαμί της πλατείας Μοναστηρακίου οπότε και μεταφέρθηκε σε μια νοικιασμένη σύγχρονη πολυκατοικία στην οδό Κυδαθηναίων 17 στην Πλάκα, σε ένα χώρο δηλαδή που δεν του επιτρέπει να αναπτύξει τις πολύτιμες συλλογές του (25.000 αντικείμενα από το 1650 έως σήμερα). Σήμερα, στα 93 του χρόνια, το ΜΕΛΤ  βρίσκεται άραγε για πρώτη φορά στο δρόμο προς την απόκτηση δικής του στέγης;  Και αν ναι, ένα είναι σίγουρο: ότι ο δρόμος δεν θα είναι (για πολλοστή φορά σ΄αυτή τη χώρα) εύκολος. Η μελέτη ανάπλασης αφορά συνολικά 16 κτίρια που έχουν από χρόνια παραχωρηθεί στο ΜΕΛΤ. Και ενώ οι μελέτες είναι από χρόνια έτοιμες και πληρωμένες, η οικοδομική άδεια δεν έχει βγει. Έχει μπλοκάρει στην πολεοδομία. Χρειάστηκε μάλιστα ειδική νομοθετική ρύθμιση από το ΥΠΕΚΑ για να αλλάξει η χρήση γης της Πλάκας (είναι αμιγώς οικιστική), ώστε να επιτραπεί να στεγαστούν στα κτίρια αυτά οι λειτουργίες ενός μουσείου. Αθάνατη ελληνική γραφειοκρατία… Επιπλέον, λέγεται ότι για οικονομικούς λόγους  το κονδύλι από το ΕΣΠΑ ψαλιδίστηκε από τα 13 στα 8 εκατ ευρώ. Οπότε; Κρατάμε την θετική βούληση του υπουργείου Πολιτισμού και ευελπιστούμε ότι θα φροντίσει τουλάχιστον εκείνα τα έργα που μας παρουσιάζει ως “προτεραιότητές του”…

Στα κτίρια της «Αυλής» θα στεγαστεί η έκθεση του μουσείου. Σε 1.500 τ.μ. θα παρουσιαστούν οι θεματικές ενότητες: στέγαση, τροφή, ενδυμασία, τεχνικές παραγωγής, μεταποίησης, κοινωνική – πνευματική ζωή, δηλαδή όλος ο κύκλος της ζωής της παλιάς Αθήνας. Έχουν προβλεφθεί αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, χώροι διοίκησης, βιβλιοθήκης, τεκμηρίωσης, φωτογραφικού αρχείου, ηχοθήκης, ταινιοθήκης κ.ά. Επίσης ο χώρος θα είναι ανοιχτός και εκτός των ωρών λειτουργίας του μουσείου.

Η κεντρική είσοδος θα είναι από την οδό Αρεως, από το προαύλιο του Αγίου Ελισαίου. Από κει ο θεατής θα οδηγείται στο παλιό αρχοντικό Λογοθέτη και θα βρίσκεται στον πυρήνα του οικοδομικού τετραγώνου, όπου θα είναι η “Αυλή των Θαυμάτων”.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.