Η κρίση χτυπά την ενέργεια

Το βαθύ αποτύπωμά της έχει αφήσει η παγκόσμια οικονο­μική κρίση στην κατανάλωση ενέργειας, σε όλο τον κόσμο, καθώς οι χώρες που βρίσκονται βυθι­σμένες στην ύφεση έχουν επιστρέψει σχεδόν μία δεκαετία πίσω, ενώ οι υπό­λοιπες προσπαθούν να ξεφύγουν από τα χαμηλά επίπεδα, που βρέθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια.

Το βαθύ αποτύπωμά της έχει αφήσει η παγκόσμια οικονο­μική κρίση στην κατανάλωση ενέργειας, σε όλο τον κόσμο, καθώς οι χώρες που βρίσκονται βυθι­σμένες στην ύφεση έχουν επιστρέψει σχεδόν μία δεκαετία πίσω, ενώ οι υπό­λοιπες προσπαθούν να ξεφύγουν από τα χαμηλά επίπεδα, που βρέθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια.

Τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης «Statistical Review of World Energy 2011», που δημοσιοποιεί εδώ κι έξι δεκαετίες ο όμιλος BP, είναι ο καθρέ­πτης των εξελίξεων στον διεθνή ενερ­γειακό τομέα, αποτυπώνοντας παράλ­ληλα και τις εξελίξεις σε οικονομικό επίπεδο, σε μία περίεργη συγκυρία, που παρόμοιά της δεν έχει ζήσει η πα­γκόσμια κοινότητα τις τελευταίες δε­καετίες.

Με βάση τα στοιχεία αυτά, λοιπόν, σε παγκόσμιο επίπεδο, η πρωτογενής κατανάλωση ενέργειας το 2010 εμ­φανίζεται αυξημένη κατά 5,6%: πρό­κειται για το μεγαλύτερο ποσοστό από το 1973, δηλαδή των τελευταίων τεσ­σάρων δεκαετιών.

Ωστόσο, σε μεγάλο βαθμό, η τάση αυτή οφείλεται στο άλμα που σημείω­σε η κινεζική οικονομία, η οποία κα­τανάλωσε περισσότερη ενέργεια κατά 11,2%, σε σύγκριση με το προηγού­μενο έτος.

Είναι χαρακτηριστικό πως για πρώτη φορά στα χρονικά, η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ στην κατανάλωση πρωτογε­νούς ενέργειας, ενώ αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο παγκόσμιο κατανα­λωτή.

Τις βαθιές πληγές της ύφεσης στον αναπτυγμένο κόσμο καταδεικνύει το 3,5% της αύξησης στη ζήτηση ενέρ­γειας στις χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ, αλλά με την κατανάλωση να παραμένει στα επίπεδα που είχε βρεθεί στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, όταν υπήρχε μπροστά πολύς ακόμη δρόμος για ανάπτυξη.

Το ποσοστό μπορεί να είναι το υψη­λότερο που έχει σημειωθεί από το 1984, αλλά, ωστόσο, είναι μικρότερο από το μισό της αύξησης (+7,5%) που σημείωσαν οι υπόλοιπες χώρες που δεν είναι μέλη του Οργανισμού. Οι τε­λευταίες συνεχίζουν ασταμάτητα να καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια – μάλιστα, μέσα σε μία δεκαετία (από το 2001), έχει παρατηρηθεί αύξηση περίπου 63%!

Οι ΗΠΑ σημειώνουν αύξηση μόλις 3,7% στη συνολική πρωτογενή κατα­νάλωση ενέργειας, αλλά βρίσκονται περίπου στα επίπεδα κατανάλωσης που είχαν καταγραφεί το 2002 και πο­λύ χαμηλότερα από το ιστορικό υψη­λό του 2005.

Το καύσιμο με τη μεγαλύτερη συμ­μετοχή στην παγκόσμια ζήτηση πρω­τογενούς ενέργειας παραμένει το αρ­γό πετρέλαιο, με μερίδιο που αγγίζει το 33,6%. Ωστόσο, για 11ο συνεχή χρόνο χάνει μερίδια αγοράς, ενώ μέ­σα στο 2010 η αύξηση στη ζήτηση ανήλθε σε 3,1%, σε σύγκριση με τον αμέσως προηγούμενο χρόνο. Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για το μικρότερο ποσοστό μεταξύ των υπολοίπων τε­χνολογιών.

Την ίδια χρονική περίοδο, η αύξηση στη ζήτηση φυσικού αερίου έφτασε το 7,4%, με επίκεντρο τις ανεπτυγ­μένες αγορές, όπως οι ΗΠΑ, όπου ση­μειώθηκε μεγαλύτερη κατανάλωση της τάξεως του 5,6% σε σύγκριση με το 2009. Μεγάλη ποσοστιαία αύξηση σημειώθηκε στη Ρωσία και την Κίνα. Στην τελευταία, μάλιστα, σημειώθηκε νέο ιστορικό ρεκόρ σε ποσότητες που καταναλώθηκαν, ενώ συνολικά η Ασία εξακολουθεί να αποτελεί την περιοχή όπου υπάρχει τεράστια ζήτηση αερί­ου, με επίκεντρο την Ινδία (+21,5%), την Κίνα (+21,8%) και τη Νότιο Κορέα (+26,5%).

Στον τομέα των στερεών καυσίμων (άνθρακας, λιγνίτης, λιθάνθρακας) σημειώθηκε σημαντική αύξηση του παγκόσμιου μεριδίου αγοράς, φτάνο­ντας στο 29,6%, ενώ σε ετήσια βάση σημειώθηκε αύξηση στην κατανάλω­ση της τάξης του 7,6%. Μάλιστα, η Κί­να έφτασε να καταναλώνει σχεδόν τα μισά στερεά καύσιμα που διατίθενται στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, με ποσοστό 48,2%!

Καθαρές τεχνολογίες

Την ίδια στιγμή, οι λεγόμενες «κα­θαρές» ή «πράσινες» τεχνολογίες, δηλαδή οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέρ­γειας, έχουν σε παγκόσμιο επίπεδο μερίδιο αγοράς που φτάνει στο 1,8%, ενώ μόνο το 2010 – σε σύγκριση με το αμέσως προηγούμενο έτος -, η κα­τανάλωση ενέργειας από τις συγκε­κριμένες τεχνολογίες αυξήθηκε κατά 13,8%, το μεγαλύτερο ποσοστό μετα­ξύ όλων των ενεργειακών τεχνολογι­ών.

Μάλιστα, στις χώρες που δεν συμ­μετέχουν στον ΟΟΣΑ, η αύξηση «σπά­ει» όλα τα κοντέρ, καθώς πλησιάζει το 28%. Αντίθετα, στην Ε.Ε., η συμμετοχή των ΑΠΕ αυξήθηκε με το καθόλου ευ­καταφρόνητο ποσοστό του 12,7%.

Αυτό δείχνει τη δυναμική που έχει ο συγκεκριμένος τομέας, αλλά και τον λόγο για τον οποίο οι μεγάλες πολυε­θνικές της ενέργειας άρχισαν να δεί­χνουν έντονο ενδιαφέρον για τις ΑΠΕ τα τελευταία χρόνια.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στις σχε­δόν έξι δεκαετίες των εκδόσεων της BP, υπό τον τίτλο Statistical Review of World Energy , για πρώτη φορά περι­λαμβάνεται ο τομέας των «καθαρών» μορφών ενέργειας.

Να σημειωθεί ότι στα στοιχεία για τις ΑΠΕ δεν περιλαμβάνονται οι με­γάλες υδροηλεκτρικές μονάδες, οι οποίες κατά τη διεθνή πρακτική υπο­λογίζονται ως ξεχωριστή τεχνολογία, η οποία σημείωσε αύξηση στην κα­τανάλωση ύψους 5,3%, με σχεδόν το 60% της επιπλέον παραγωγής να προέρχεται και πάλι από την Κίνα.

Τέλος, στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, σημειώθηκε αύξηση της τάξεως του 2% σε παγκόσμιο επίπε­δο, πλησιάζοντας και πάλι τα επίπεδα του 2005 – αλλά όλα αυτά πριν από το σεισμό στην Ιαπωνία και το τεράστιο οικολογικό έγκλημα στη Φουκουσίμα. Σημειωτέον ότι η Ιαπωνία κατείχε πε­ρίπου το 10,6% της παγκόσμιας παρα­γωγής ενέργειας από πυρηνικά εργο­στάσια.

Η Ελλάδα της κρίσης

Η έκθεση «Statistical Review of World Energy 2011» του ομίλου BP αρχίζει και γίνεται ακόμη πιο αποκα­λυπτική για την οικονομική κρίση και τις επιπτώσεις της, όταν εμβαθύνουμε στα στοιχεία ανά χώρα.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα μεγέθη που αφορούν στην Ελλάδα, η οποία τον περασμένο χρόνο έζησε μία από τις χειρότερες περιόδους της με­ταπολεμικής της ιστορίας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η κατανά­λωση πετρελαίου στη χώρα μας για όλο το 2010 ήταν κατά 7% μικρότερη από την κατανάλωση που είχε σημειω­θεί δέκα χρόνια νωρίτερα, και σχεδόν 20% λιγότερη από το υψηλότερο ση­μείο που βρέθηκε το 2006 – με 444 χιλιάδες βαρέλια την ημέρα, τότε, και με περίπου 372 χιλιάδες βαρέλια ημε­ρησίως, πέρυσι!

Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία, τα διυλιστήρια της χώρας μας αύξησαν την παραγωγική τους ικανότητα κατά περίπου 10% και πλέον μπορούν να καλύψουν σχεδόν εξ ολοκλήρου τη ζήτηση, ακόμη κι εάν φτάσει στα ανώ­τατο επίπεδο που βρέθηκε πριν από πέντε χρόνια.

Στο φυσικό αέριο, η εγχώρια κατανάλωση σημείωσε αύξηση της τάξης του 8,2% σε σύγκριση με τον αμέσως προηγούμενο χρόνο, αλλά υστερεί ακόμη κατά πολύ σε σύγκριση με το υψηλότερο σημείο κατανάλωσης που καταγράφηκε το 2008.

Στον λιγνίτη, τον προηγούμενο χρό­νο σημειώθηκε αύξηση στην κατανά­λωση ύψους 4,6%, αλλά είναι χαμηλό­τερη κατά περίπου 13,3% σε σύγκρι­ση με το 2002, όταν σημειώθηκε η με­γαλύτερη χρήση του συγκεκριμένου καυσίμου.

Το μόνο «καθαρό» στοιχείο για τον ελληνκό ενεργειακό τομέα είναι το +29%, που καταγράφεται στη χρήση υδροηλεκτρικών μονάδων το 2010, σε σύγκριση με το αμέσως προηγού­μενο έτος. Μάλιστα, η περσινή κατα­νάλωση ήταν κατά περίπου 13,3% μεγαλύτερη απ’ την αντίστοιχη του 2005 όταν είχε σημειωθεί το προη­γούμενο ιστορικά υψηλό ποσοστό.

Ωστόσο, κι αυτό το στοιχείο έχει το δικό του παρασκήνιο. Οι πιστοί αναγνώστες του «Π» γνωρίζουν πο­λύ καλά το πώς και το γιατί η ΔΕΗ, επί Αθανασό­πουλου και αργότε­ρα, χρησιμοποίησε τα «νερά» των μο­νάδων της για να «ρυθμίσει» τις τιμές στη χονδρική, και με αυτό τον τρόπο να βγάλει τα τεράστια κέρδη που εμφάνι­σε το 2009 και το 2010.

Στις ΑΠΕ, η Ελλάδα εμ­φανίζει ετήσια αύξηση της τάξης του 2,5%  – από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη -, παρά τη  μεγαλύτερη ηλιοφάνεια,  αλλά και τα μεγάλα αιολικά πεδία που διαθέτει. Είναι χαρακτηριστικό πως η Ουγγαρία άρχισε να εμφανίζει ικανοποιητική παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ μόλις το 2004, ενώ σε ελάχι­στα χρόνια κατάφερε να ξεπεράσει τη χώρα μας, η οποία «το παλεύει» εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες!

Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι μέ­σα σε έναν χρόνο η Ρουμανία εμφανί­ζει επταπλάσια παραγωγή και η Βουλ­γαρία τριπλάσια, παρά το γεγονός πως οι δύο αυτές χώρες ανακάλυψαν τις «καθαρές» μορφές ενέργειας μόλις πριν από λίγα χρόνια.

Και φτάνουμε στα πιο χαρακτηρι­στικά στοιχεία της πρωτογενούς κα­τανάλωσης ενέργειας. Τον τελευταίο χρόνο, η Ελλάδα σημείωσε μείωση της τάξης του 2,3%, η οποία σε πραγ­ματικούς αριθμούς (Τόνους Ισοδύ­ναμου Πετρελαίου – ΤΙ Π) αντιστοιχεί στην κατανάλωση που σημειώθηκε ακριβώς πριν από 10 χρόνια, δηλα­δή την περίοδο της προετοιμασίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, όταν όλοι κινούνταν με την υπερβολική αισιοδοξία των «καλύ­τερων» ημερών που έρχονταν…

Μαζί μας, τις ίδιες τάσεις ση­μειώνουν και οι ευρωπαϊκές  χώ­ρες με παρόμοια οι­κονομικά προβλήματα, όπως η Ιρλανδία, η οποία καταγράφει ένα ολοστρόγγυ­λο μηδενικό – δηλαδή πλήρη στασιμότητα -, ενώ η Λιθουανία, με -24,3%,  αναδεικνύεται σε πρωταθλήτρια Ευρώ­πης στη μείωση κατανάλω­σης ενέργειας. Τέλος, η Πορτογαλία δεν έχει προλάβει να καταγράψει τις επιπτώ­σεις της κρίσης, καθώς στην επόμενη έκθεση αναμένεται να εμφανίσει με­γάλη υποχώρηση.

Οι ειδικοί επί των οικονομικών εξε­λίξεων υποστηρίζουν πως οι δείκτες της ενεργειακής κατανάλωσης σε μία χώρα ή σε μία περιοχή αποτελούν το πιο ουσιαστικό στοιχείο για την ανά­πτυξη. Όσο οι δείκτες αυτοί «χωλαίνουν» ή παρουσιάζουν στασιμότητα τόσο πιο δύσκολο είναι να επιστρέψει η εποχή της ευμάρειας.

Ωστόσο, η Ελλάδα, όπως κι άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, φαίνεται πως έχουν ακόμη πολύ δρόμο για να βρουν τον πάτο και να ξεκινήσει η αντίστρο­φη πορεία… Το σίγουρο είναι πως το σήμα για την πορεία αυτή θα το δώσει ο τομέας της ενέργειας.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.