Της Ιωάννας Μπλάτσου

Τον είχαμε θαυμάσει το 2009 στο θέατρο «Άττις» να ερμηνεύει την «Έρημο» του Κάρλο Μίκελστέτερ, σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου.

Της Ιωάννας Μπλάτσου

Τον είχαμε θαυμάσει το 2009 στο θέατρο «Άττις» να ερμηνεύει την «Έρημο» του Κάρλο Μίκελστέτερ, σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου. Ο Ιταλός ηθοποιός, συγγραφέας και διανοούμενος, γνωστός από τις συνεργασίες του με τον Λούκα Ρονκόνι του Πίκολο Τεάτρο και τον Εϊμούντας Νεκρόσιους, επιστρέφει στο οντολογικό κείμενο του Μίκελστέτερ για να το παρουσιάσει σε τρεις εκκλησίες στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Αγγλία, σε μια νέα σκηνοθετική προσέγγιση από τον Θόδωρο Τερζόπουλο. Ο Πάολο Μουζίο μιλά στο Ποντίκι art για τη θεατρική «Έρημο» αλλά και την πνευματική ερημία της εποχής μας, για τη νέα τάξη πραγμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση του 21^ου αιώνα αλλά και την ελπίδα που κρύβεται στο σεβασμό της διαφορετικότητας του Άλλου.

Παίζοντας την «Έρημο» σε εκκλησίες μας δίνεται η δυνατότητα να ορίσουμε εκ νέου τη σχέση της τέχνης μας με την ιερότητα. Σε καιρούς σαν αυτούς που ζούμε τώρα, όταν τα όνειρα έχουν εξαφανιστεί και η πίστη μας ακυρώνεται, χρειαζόμαστε νέα «όπλα» για να αντιμετωπίσουμε τη δύσκολη πραγματικότητα. Γι’ αυτήν την οντολογική, υπαρξιακή πλευρά της καθημερινότητας μιλά και η «Έρημος». Επομένως, η εκκλησία είναι ο ιδανικός χώρος για να στεγάσει ένα φιλοσοφικό, οντολογικό στοχασμό για τη νέα πραγματικότητα, που όλοι μας αντιμετωπίζουμε σήμερα. Η τέχνη είναι ένας τρόπος μέσα από τον οποίο μπορούμε να επανεφεύρουμε τη σχέση μας με το ιερό. Μια σχέση, η οποία βρίσκεται σε κίνδυνο. Στην «Έρημο» μπορεί να δει κανείς αυτή την αγωνία, αυτή την πάλη του ανθρώπου σε σχέση με το τελετουργικό στοιχείο που είναι τελικά η ίδια του η ζωή.

Αυτή τη στιγμή σε όλη την Ευρώπη, ζούμε τη συνθήκη του «κενού δοχείου», το οποίο ναι, μοιάζει (ή είναι) άδειο αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί πολλές δυνατότητες, που είτε μπορούν να μας οδηγήσουν σε μια νέα εποχή, είτε να μας τρελάνουν. Είναι όπως όταν βρίσκεται κάποιος στην έρημο, όπου μπροστά του ανοίγονται απέραντοι ορίζοντες αλλά ταυτόχρονα συνειδητοποιεί και τα όριά του. Αυτό πάντως που είναι φανερό, είναι ότι αυτή την περίοδο ζούμε σε μια συνθήκη πολιτιστικής ερήμου και πνευματικής ένδειας σε όλη την Ευρώπη. Η πνευματικότητα μοιάζει να μην έχει καμία θέση στη νέα πραγματικότητα που ζούμε.

Στην Ιταλία, ζούμε μια κωμωδία χείριστης αισθητικής. Μια κωμωδία της εξουσίας χωρίς αρχές, μια ατελείωτη, κακόγουστη επίδειξη πλούτου και ευδαιμονίας, με γηραλέους πολιτικούς με αυξημένες ορμές, βίλες και νέα κορίτσια που είναι πρόθυμα να τους φανούν «χρήσιμα». Μια κωμωδία με πολλές μάσκες που κρύβουν φαύλα κίνητρα. Ευτυχώς, το τελευταίο διάστημα διαφαίνεται ότι κάτι έχει αρχίσει να αλλάζει στη χώρα μου. Οι Ιταλοί έχουμε αρχίσει να βλέπουμε ότι έχουμε ακινητοποιηθεί σε μια παγίδα νεοπλουτισμού, σε μια άδεια ζωή χωρίς ίχνος πνευματικότητας. Κι όταν αλλάζει ο λαός, αναπόφευκτα αλλάζουν και οι ηγέτες του.

Αυτό που μαθαίνουμε στην Ιταλία για την Ελλάδα μέσα από τα ΜΜΕ είναι φυσικά η δεινή οικονομική κατάστασή σας αλλά και ότι όλες αυτές οι ταραχές στους δρόμους βάζουν σε κίνδυνο την ίδια τη δημοκρατία. Η έλλειψη ελέγχου και ισορροπίας είναι άλλωστε ο φόβος και ο τρόμος όλων των Ευρωπαϊκών δημοκρατιών. Και αυτή την περίοδο υπάρχει τεράστια σύγκρουση ανάμεσα στο λαϊκό αίτημα για δικαιοσύνη και αξιοκρατία και το κυβερνητικό καθεστώς -συχνά βίαιης- καταστολής. Μοιάζει σαν να μας λένε σήμερα οι κυβερνήσεις μας ότι «τα όνειρα τελείωσαν, προσαρμοστείτε στη νέα, γκρίζα πραγματικότητα». Και ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι τελικά ούτε οι κυβερνήσεις έχουν τον έλεγχο μπροστά στις νέες, καταιγιστικές εξελίξεις που αντιμετωπίζουν και για τις οποίες καλούνται να δώσουν λύσεις.

Τελικά, ποιος ορίζει την πορεία μας; Ποιος ασκεί εξουσία σε ποιον; Ίσως πρέπει να επανεφεύρουμε την ιδέα της δημοκρατίας, της εξουσίας, της ισορροπίας. Διάβαζα τις προάλλες ένα βιβλίο του Κορνήλιου Καστοριάδη –ίσως για να κατανοήσουμε τις ιδιαιτερότητες αυτής της εποχής να πρέπει να πάμε προς τα πίσω και να μελετήσουμε πάλι το παρελθόν. Σ’ αυτό το βιβλίο, λοιπόν, είναι φανερό πως μέσα από τη φαντασία και τη δημιουργικότητα θα χτιστεί η νέα κοινωνική συνθήκη. Εσείς οι Έλληνες είστε πιο προνομιούχοι από εμάς ως προς αυτό καθώς έχετε πλούσια πολιτιστική παρακαταθήκη. Ίσως απλώς χρειάζεται να διαβάσουμε όλοι τους μεγάλους κλασικούς για να συνειδητοποιήσουμε τη νέα τάξη πραγμάτων και να επενδύσουμε σε μια νέα, πιο πνευματική εποχή. Ίσως, για να προχωρήσουμε μπροστά, να πρέπει να πάμε πίσω.

Όπως γίνονται παντού περικοπές, έτσι γίνονται και στον πολιτισμό. Στην Ιταλία, το χειμώνα που μας πέρασε, οι καλλιτέχνες είχαμε διαμαρτυρηθεί έντονα για τις περικοπές στον πολιτισμό. Κι ενώ καταφέραμε να μας δοθούν κάποια χρηματικά ποσά πίσω, στη συνέχεια η κυβέρνηση αύξησε το φόρο στη βενζίνη και το πετρέλαιο και μετά είχαμε απέναντί μας όλη την ιταλική κοινωνία γιατί θεωρούσαν πως οι καλλιτέχνες έφταιγαν γι’ αυτήν την αύξηση φόρου! Οι κυβερνήσεις πραγματικά έχουν τη δύναμη να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη, πάντα προς όφελός τους, στοχοποιώντας συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.

Όντως, η Ευρώπη σύσσωμη βρίσκεται σε βαθιά οικονομική και πολιτιστική κρίση αυτή την εποχή. Ίσως, όμως, η ελπίδα να βρίσκεται στην επανεκτίμηση της διαφορετικότητας των λαών της, των πολιτισμών της, των κοινωνικών συνθηκών της από χώρα σε χώρα. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η πραγματική δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγκειται στη διαφορετικότητα των λαών της. Χρειάζεται να είμαστε ανοιχτοί στο διαφορετικό γιατί μέσα από την επαφή μας με τη διαφορετικότητα, κερδίζουμε πολλαπλώς. Η κλειστότητα οδηγεί σε μισαλλοδοξίες, σε πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που ιστορικά πήγαν την Ευρώπη, στο πρόσφατο παρελθόν, πολλά χρόνια πίσω.

Η φυσική ροπή των ανθρώπων δεν είναι προς το ρατσισμό αλλά προς την αλληλεγγύη. Για να συμβεί όμως αυτό πρέπει να υπάρχουν σαφή όρια από μια κυβέρνηση ως προς τους μετανάστες που μπορεί να δεχθεί. Πρέπει επίσης, ο λαός μιας χώρας να έχει ισχυρή πολιτιστική ταυτότητα. Η ιστορία μας έχει δείξει ότι οι πιο γόνιμες περίοδοι, τουλάχιστον για τις Μεσογειακές χώρες, ήταν εκείνες που ο ένας πολιτισμός συναντούσε τον άλλον, δεχόταν προσμίξεις από άλλους πολιτισμούς. Σε αυτή, λοιπόν, την περίοδο κρίσης πρέπει να ανακαλύψουμε τη νέα μας ταυτότητα. Χωρίς φόβο αλλά με εμπιστοσύνη στην πολιτιστική μας παρακαταθήκη.

INFO: Η «Έρημος», σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου, θα παιχτεί στην στις 26/8 στη Βυζαντινή εκκλησία Αγ. Νικολάου, Σικυών, 3η Διεθνής Συνάντηση Αρχαίου δράματος στη Σικυώνα.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.