Της Φωτεινής Μπάρκα

Είκοσι επτά έγκριτοι αρχαιολόγοι υπέγραψαν κείμενο  κατηγορώντας το ΥΠΠΟΤ για ηθελημένη απαξίωση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, με αιχμές εναντίον του νέου Μουσείου της Ακρόπολης, το οποίο προβάλλεται ως πρότυπο.

Της Φωτεινής Μπάρκα

Είκοσι επτά έγκριτοι αρχαιολόγοι υπέγραψαν κείμενο  κατηγορώντας το ΥΠΠΟΤ για ηθελημένη απαξίωση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, με αιχμές εναντίον του νέου Μουσείου της Ακρόπολης, το οποίο προβάλλεται ως πρότυπο. Είναι, όμως έτσι τα πράγματα; Και γιατί θεωρείται περίπου ως ύβρις ένα σύγχρονο μουσείο να είναι και κερδοφόρο;

Πριν από λίγες μέρες κορυφαίες προσωπικότητες της Αρχαιολογίας, καθηγητές Πανεπιστημίων και επίτιμοι έφοροι Αρχαιοτήτων δημοσιοποίησαν κείμενό τους με το οποίο υπερασπίζονται το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Συνολικά 27 αρχαιολόγοι θεωρούν ότι το Εθνικό Αρχαιολογικό βάλλεται συστηματικά από μερίδα του Τύπου αλλά και από ορισμένους αρχαιολόγους, “με στόχο να απαξιωθεί τόσο, ώστε να διευκολυνθεί ο ερχομός ενός “Μεσσία” που θα το σώσει, ενός ικανού μάνατζερ δηλαδή από το εξωτερικό που θα το κάνει και αυτό επιτέλους μια κερδοφόρα ταμειακή μηχανή, όπως το προβαλλόμενο ως πρότυπο Νέο Μουσείο της Ακροπόλεως. Αλλά οι μάνατζερ στήνουν και διευθύνουν εμπορικά καταστήματα, όχι πνευματικά ιδρύματα”, σημειώνεται στο κείμενο που φέρει τον τίτλο “Η αλήθεια για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο”.

Ας δούμε λοιπόν ποια είναι η αλήθεια. Είναι γεγονός ότι όταν οι 27 αρχαιολόγοι συνέτασσαν τη διαμαρτυρία τους, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο δεν λειτουργούσε με το διευρυμένο ωράριο όπως τα υπόλοιπα, αλλά έκλεινε στις 4 το μεσημέρι. Πέρασε ολόκληρο το καλοκαίρι έως την 14η Σεπτεμβρίου οπότε και μπόρεσε να υποδεχθεί το κοινό του έως τις 7 το απόγευμα. Ωράριο που θα ισχύσει έως το τέλος Οκτωβρίου.

Το ωράριο, θα μου πείτε, είναι ευθύνη του αρμόδιου υπουργείου Πολιτισμού και όχι του μουσείου. Σωστά. Έπρεπε να γίνουν οι μετατάξεις δεκάδων υπαλλήλων του ΗΣΑΠ και του ΟΣΕ για να μπορέσει το σημαντικότερο μουσείο της χώρας να “ανοίξει” επιτέλους όλες του τις αίθουσες στο κοινό. Τον περασμένο χειμώνα σχεδόν ολόκληρος ο δεύτερος όροφος (αν εξαιρέσει κανείς την αίθουσα της Θήρας) ήταν κλειστός. Δεν το γνώριζαν αυτό οι αρχαιολόγοι; Γιατί δεν διαμαρτυρήθηκαν με την ίδια ένταση και τότε; Το γεγονός ότι το μουσείο από τον περασμένο Οκτώβριο υπολειτουργούσε δεν ήταν μείζον;

Ποιος τέλος πάντων απειλεί το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και θέλει το κακό του; Οι δημοσιογράφοι, οι οποίοι βλέποντας την κατάντια και την εγκατάλειψη αποτυπώνουν την πραγματική κατάσταση; Αστειότητες. Κανένας δεν απειλεί το δημόσιο χαρακτήρα των μουσείων μας. Ούτε καν η πολιτεία έχει εκφράσει το παραμικρό για την αλλαγή του θεσμικού τους πλαισίου.

Τα μουσεία μας απειλούνται από την δημοσιοϋπαλληλίστικη νοοτροπία της αδράνειας στην οποία έχουν περιέλθει χρόνια τώρα. Και, ΝΑΙ, απαιτούνται θεσμικές αλλαγές. Κι όταν λέμε θεσμικές αλλαγές δεν εννοούμε την ιδιωτικοποίησή τους. Εννοούμε τον εκσυγχρονισμό τους, την εγρήγορσή τους, την μεταφορά τους στον 21ο αιώνα. Εννοούμε μουσεία γεμάτα κόσμο “ζωντανά”, με πωλητήρια ανοιχτά, γεμάτα αντικείμενα, με εκθεσιακή δραστηριότητα που θα δελεάζει τον σύγχρονο θεατή, με εκδηλώσεις. (Είδατε τι κοσμοσυρροή συγκέντρωσε την περασμένη Παρασκευή η Εθνική Λυρική Σκηνή έξω από το ΕΑΜ;). Μιλάμε δηλαδή για ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ πράγματα. Το παραδέχονται αρκετοί από τους 27 που υπέγραψαν την διαμαρτυρία.

Όμως ο αρνητισμός ορισμένων στελεχών των μουσείων και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας έχει ως αφετηρία την καχυποψία ότι θα διαλυθεί το “μαγαζάκι” τους. Ομοίως και η Πολιτεία καλόμαθε στην αδράνειά της. Εν ολίγοις οι πολιτικοί και οι αρχαιολόγοι έμαθαν να κρύβονται ο ένας από τον άλλο με αποτέλεσμα να παραδοθούν τα μουσεία ανά την Ελλάδα στην δυσκίνητη γραφειοκρατία των υπηρεσιών του Δημοσίου. Κανείς δεν κουνιέται για να αλλάξει κάτι προς το καλύτερο. Ως πότε όμως;

Το καινούργιο «κοσκινάκι»

Πριν από δύο χρόνια αποκτήσαμε το νέο Μουσείο της Ακρόπολης και αναρωτηθήκαμε. Γιατί τα υπόλοιπα μουσεία μας μαραζώνουν; Και τότε άρχισε η κόντρα που μέχρι σήμερα καλά κρατεί. Ακόμη και το κείμενο των 27 ειρωνεύεται το νέο Μουσείο της Ακρόπολης θεωρώντας το κατώτερο (πνευματικά) των υπολοίπων. Είναι ντροπή. Ναι, μπορεί το μουσείο της Ακρόπολης να έτυχε ευνοϊκής μεταχείρισης ως “εθνικό στοίχημα” αλλά τουλάχιστον δεν μας κοστίζει τίποτα. Καταφέρνει να ζει από τα έσοδά του. Ο διευθυντής του Δ. Παντερμαλής επιμένει ότι δύο χρόνια τώρα δεν έχει πάρει ούτε ένα ευρώ από την πολιτεία. Οι συνάδελφοί του τον διαψεύδουν, υποστηρίζοντας ότι χρηματοδοτείται “μυστικά” από το κράτος. Ποιός λέει την αλήθεια;  Αρκεί να μιλήσει κανείς με διευθυντή ελληνικού μουσείου για να καταλάβει τα “ευγενή” αισθήματα που τρέφει για το καινούριο “κοσκινάκι” μας, όπως χαρακτηριστικά το αποκαλούν. Δεν είναι άραγε αυτή η συμπεριφορά ενδεικτική; Κι αφού το «υπολήπτονται» τόσο, γιατί βρε αδερφέ ασχολούνται συνέχεια μαζί του; Το κοινό στο οποίο όλοι απευθύνονται έχει ήδη αποφανθεί.

Όταν λοιπόν ρωτούν οι 27 αρχαιολόγοι τι θέλουμε, μουσεία πολιτισμού ή κερδοφόρες ταμιακές μηχανές η απάντηση είναι ότι θέλουμε και τα δύο. Θεωρώ μάλιστα ότι το ένα δεν αναιρεί το άλλο, αντίθετα το προκαλεί. Γιατί φοβόμαστε να έχουμε μουσεία με γεμάτα ταμεία; Και ποιος ισχυρίζεται ότι οι σημερινοί διευθυντές των μουσείων δεν μπορούν να γεμίσουν τα ταμεία; Το ερώτημα που τίθεται είναι αν πράγματι θέλουν.

Πριν λίγους μήνες, σε ημερίδα αφιερωμένη στη μνήμη του οραματιστή διευθυντή του Βυζαντινού Μουσείου της Αθήνας Δημήτρη Κωνστάντιου, που τόσο πρόωρα έφυγε από κοντά μας, ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Ν. Καλτσάς, ανέφερε στην ομιλία του: “Δυστυχώς ο κόσμος δεν επισκέπτεται τα κρατικά μουσεία στο βαθμό που θα έπρεπε γιατί δεν είναι φιλικά στον επισκέπτη. Αντανακλούν την εικόνα του υπουργείου Πολιτισμού, μιας δημόσιας υπηρεσίας. Και οι επισκέπτες δεν έχουν κανένα λόγο στον ελεύθερο χρόνο τους να επισκεφτούν ακόμη μία δημόσια υπηρεσία. Κανείς δεν έχει διάθεση να επισκεφθεί μουσεία που υπολειτουργούν, χωρίς σταθερό ωράριο, βρόμικα, παραμελημένα, κρύα το χειμώνα, αφόρητα το καλοκαίρι με φτωχότατα πωλητήρια και ακαλαίσθητες καφετέριες”… Ποιός άραγε από τους 27 διαφωνεί μαζί του; Και ποιος ευθύνεται για την κατάσταση που τόσο γλαφυρά περιγράφει; Μόνο ο εκάστοτε υπουργός Πολιτισμού; Τα στελέχη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, οι ίδιοι οι διευθυντές των μουσείων μέχρι πότε θα νίπτουν τας χείρας τους;

Το κείμενο υπέγραψαν οι: Βαλαβάνης Πάνος, καθηγητής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών. Βικέλα Ευγ., καθηγήτρια Αρχαιολογίας Ιονίου Πανεπιστημίου, Βουτυράς Εμμ., καθηγητής Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δαμάσκος Δ. επ. καθηγητής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Δεσπίνης Γ., ομ. καθηγητής Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δεσποίνη Αικ., τ. έφορος Αρχαιοτήτων, Καράγιωργα Θεοδώρα, επίτιμη Εφορος Αρχαιοτήτων, Καραναστάση Π., καθηγήτρια Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης. Κατσικούδης Ν., επ. καθηγητής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Κοκκορού Αλευρά Γ., καθηγήτρια Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών. Λεμπέση Α. επίτ. έφορος Αρχαιοτήτων, Μαραγκού Λίλα, ομότ. καθηγήτρια Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Μουστάκα Α., καθηγήτρια Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Παλαγγιά Ολγα, καθηγήτρια Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Παπαποστόλου Ι., ομ. καθηγητής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Παππά Β., επ. καθηγήτρια Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Πετράκος Β., ακαδημαϊκός. Πετρόχειλος Ι., αν. καθηγητής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Πλάντζος Δ., επίκουρος καθηγητής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ρωμιοπούλου Αικ., επ. έφορος Αρχαιοτήτων, Σμπόνιας Κ., επίκουρος καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας Ιονίου Πανεπιστημίου, Στεφανίδου Τιβερίου Θ., καθηγήτρια Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Τιβέριος Μ., καθηγητής Αρχαιολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης,Τουλούπα Εβη, επ. έφορος Αρχαιοτήτων, Τριάντη Ισμήνη, ομ. καθηγήτρια Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Χανιώτης Αγγελος, καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας Πανεπιστημίου Πρίνστον ΗΠΑ, Walter – Καρύδη Ε., ομ. καθηγήτρια Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Saarbrόcken

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.