Της Κωστούλας Τωμαδάκη

Πριν από λίγες μέρες κυκλοφόρησε η επίσημη βιογραφία του Steve Jobs από τον Walter Isaacson. «Ήθελα να είμαι σαν ένα ορφανό που τριγυρίζει σαν αλήτης στη χώρα ανεβαίνοντας λαθραία σε εμπορικά τρένα και μόλις κατέφθασε από το πουθενά, χωρίς ρίζες, χωρίς επαφές, χωρίς ιστορικό».

Της Κωστούλας Τωμαδάκη

Πριν από λίγες μέρες κυκλοφόρησε η επίσημη βιογραφία του Steve Jobs από τον Walter Isaacson

«Ήθελα να είμαι σαν ένα ορφανό που τριγυρίζει σαν αλήτης στη χώρα ανεβαίνοντας λαθραία σε εμπορικά τρένα και μόλις κατέφθασε από το πουθενά, χωρίς ρίζες, χωρίς επαφές, χωρίς ιστορικό».

«Εγκαταλειμμένος. Εκλεκτός. Ξεχωριστός.» Αυτές οι έννοιες έγιναν μέρος της προσωπικότητας του Jobs και της εικόνας που είχε για τον εαυτό του, ισχυρίζεται ο Walter Isaacson, που σκιαγραφεί το πορτρέτο ενός οραματιστή, απρόβλεπτου και συχνά εριστικού και αθεράπευτα ερωτευμένου με τη δουλειά του ανθρώπου.

«Αργότερα στη ζωή του, όταν έφτασε ακριβώς στην ηλικία που είχε ο βιολογικός του πατέρας όταν τον εγκατέλειψε (είκοσι τριών ετών), ο Jobs θα άφηνε μια κοπέλα έγκυο και θα εγκατέλειπε κι αυτός το δικό του παιδί. (Τελικά ανέλαβε την ευθύνη για την κόρη του. H Chisann Brennan, μητέρα του παιδιού, λέει, ότι ο Jobs ποτέ δεν ξεπέρασε το γεγονός ότι ο ίδιος ήταν υιοθετημένος, πράγμα που τον έκανε κομμάτια και συμπεραίνει ότι αυτό εξηγεί ένας μέρος της συμπεριφοράς του).

Στο βιβλίο, οι φίλοι και οι συνεργάτες του αποκαλύπτουν τον κυκλοθυμικό χαρακτήρα του Jobs, σε σημείο που συχνά δεν μπορούσε να ελέγξει. «Αυτό ξεκινά από το γεγονός ότι τον εγκατέλειψαν. Το πραγματικό, βαθύτερο πρόβλημα  ήταν το μοτίβο της εγκατάλειψης στη ζωή του Steve, υποστηρίζει ο Andy Hertzfeld, που είχε συνεργαστεί στενά με τον Jobs στην Apple, στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Ο ίδιος ο Jobs, όμως, απορρίπτει αυτή την εξήγηση: «Κυκλοφορεί η θεωρία ότι, επειδή με εγκατέλειψαν, δούλευα πολύ σκληρά για να τα πάω καλά και να κάνω τους γονείς μου να εύχονται να μη με είχαν δώσει για υιοθεσία ή κάποια τέτοια ανοησία, είναι γελοίο».

Σε εμπιστεύτηκα και τώρα κλέβετε από μας!

Ο Jobs δεν ήταν υπόδειγμα αφεντικού ή συνεργάτη παρόλο που έφτιαξε  την Apple, μια εταιρεία που συνδυάζει εκπληκτικά τη φαντασία με τα άλματα της μηχανικής και, επιπλέον, επινόησε νέες συσκευές που οι καταναλωτές δεν ήξεραν ότι τις είχαν ανάγκη.

«Ωθούμενος από τους εσωτερικούς του δαίμονες, μπορούσε να οδηγήσει τους γύρω του στην οργή και στην απόγνωση. Έτσι, η ιστορία του είναι ταυτόχρονα παράδειγμα προς αποφυγή και παραδειγματισμό, ενώ δίνει μαθήματα  για το καινοτόμο πνεύμα, τη δύναμη του χαρακτήρα, τη σημασία των προσωπικών αξιών», επισημαίνει στον πρόλογο του βιβλίο του ο Walter Isaacson.

Το βλέμμα του Jobs ήταν επίμονο και συχνά αγριεμένο. Κάποιες φορές γινόταν ήταν έξω φρενών. Ο Hertzfeld περιγράφει γλαφυρά την περίφημη συνάντηση του Jobs με τον Bill Gates στην αίθουσα συσκέψεων της Apple. «Παρακολουθούσα συνεπαρμένος καθώς ο Steve του έβαλε τις φωνές. Ο Jobs δεν απογοήτευσε τους ανθρώπους του. ‘Μας κλέβετε’, φώναξε. ‘Σε εμπιστεύτηκα και τώρα κλέβετε από μας!’». Ο Hertzfeld θυμάται, επίσης, ότι ο Gates κάθισε και τον άκουσε ψύχραιμα κοιτάζοντάς τον στα μάτια και μετά, με την ψιλή φωνή του, του έδωσε μια απάντηση που έχει μείνει κλασική: «Ξέρεις, Steve, υπάρχουν πολλοί τρόποι για να το δεις το πράγμα. Εγώ νομίζω πως αυτό που έγινε είναι μάλλον ότι είχαμε και οι δύο έναν πλούσιο γείτονα, που τον έλεγαν Xerox, κι εγώ διέρρηξα το σπίτι του για να κλέψω την τηλεόραση, αλλά είδα ότι την είχες κλέψει ήδη εσύ».

Ο Jobs δεν ξεπέρασε ποτέ το θυμό του.

Ρε μ….α δεν κάνεις τίποτα σωστό!

«Ήταν δύσκολο να δουλεύεις κάτω από τις διαταγές του Steve», υποστηρίζει ο Bill Atkinson, o σχεδιαστής του Mac. «Ο στόχος δεν ήταν ποτέ να νικήσουμε τον ανταγωνισμό ή να βγάλουμε πολλά λεφτά. Ήταν να φτιάξουμε ένα προϊόν που να είναι το καλύτερο που μπορούσαμε ή και λίγο καλύτερο ακόμα», εξηγεί ο Hertzfeld.

Όμως, ο χαρακτήρας του Jobs είχε και μερικά θετικά, υποστηρίζει ο Isaacson. «Eμφύσησε στους ανθρώπους της Apple ένα βαθύ πάθος να δημιουργήσουν ριζοσπαστικά προϊόντα και μια πεποίθηση ότι μπορούσαν να πετύχουν το φαινομενικά ακατόρθωτο. Έφτιαξαν t-shirts  που έγραφαν: ‘90 ώρες τη βδομάδα και μ’ αρέσει!.’ Έκαναν τα πάντα για να εντυπωσιάσουν το αφεντικό τους, ξεπερνούσαν τον εαυτό τους».

«Έχω μάθει με τα χρόνια πως όταν έχεις πολύ ικανούς ανθρώπους δεν χρειάζεται να τους κανακεύεις» εξήγησε αργότερα ο Jobs. «Αν περιμένεις από αυτούς να κάνουν σπουδαία πράγματα, τους καταφέρνεις να κάνουν σπουδαία πράγματα. Η αρχική ομάδα του Mac με έμαθε ότι οι κορυφαίοι παίχτες προτιμούν να παίζουν μαζί και δεν τους αρέσει αν αρχίσεις να ανέχεσαι δουλειά κατώτερης ποιότητας. Ρωτήστε οποιοδήποτε μέλος της ομάδας του Mac. Θα σας πουν ότι άξιζε η ταλαιπωρία».

Τα μέλη της ομάδας Mac θυμούνται τις φωνές του, τις συγκρούσεις, όλα εκείνα τα επεισόδια που τους τρομοκρατούσαν.

«Στις συσκέψεις φώναζε : ‘Ρε μαλάκα, δεν κάνεις ποτέ τίποτα σωστό’, θυμάται η Debi Coleman. «Ήταν κάτι που συνέβαινε σχεδόν κάθε μία ώρα. Παρ’ όλα αυτά, όμως, θεωρώ τον εαυτό μου τον πιο τυχερό άνθρωπο στον κόσμο επειδή δούλεψα μαζί του».

Αμήχανος μπροστά στο ίνδαλμά του

Η μοναδική φορά που ο Jobs θυμόταν να τον πιάνει αμηχανία ήταν μπροστά στον Bob Dylan, ο οποίος έπαιξε κοντά στο σπίτι του στο Πάλο Άλτο, τον Οκτώβριο του 2004, όταν ο Jobs ανάρρωνε από την  πρώτη του εγχείρηση για καρκίνο. «Ο Dylan δεν υπήρξε κοινωνικός άνθρωπος, δεν ήταν Bono ή Bowie. Παρ’όλα αυτά, όμως, τον κάλεσε να τον επισκεφτεί στο ξενοδοχείο του πριν από τη συναυλία, διηγείται ο συγγραφέας. Και όπως θυμάται ο Jobs: «Καθίσαμε στο αίθριο έξω από το δωμάτιό του. Και μιλήσαμε για δυο ώρες. Είχα μεγάλο τρακ, γιατί ήταν ένας από τους ήρωές μου. Και φοβόμουν, επίσης, μήπως δεν ήταν πραγματικά έξυπνος, μήπως αποδεικνυόταν μια καρικατούρα του εαυτού του, όπως συμβαίνει με πολλούς. Αλλά ενθουσιάστηκα. Ήταν πανέξυπνος. Όλα όσα έλπιζα. Μου μίλησε πολύ ανοιχτά, με μεγάλη ειλικρίνεια. Αναφέρθηκε στη ζωή και στα τραγούδια του. ‘Απλώς πέρασαν μέσα μου’, είπε, ‘δεν χρειάστηκε να τα συνθέσω εγώ. Αυτό δε συμβαίνει πια. Δεν μπορώ να τα γράψω έτσι’. Έπειτα έκανε παύση και συνέχισε με τη βραχνή του φωνή κι ένα αμυδρό χαμόγελο: ‘Αλλά μπορώ ακόμη να τα τραγουδήσω’».

Αντίο, πρέπει να φύγω

Η ηλικία των τριάντα είναι ορόσημο, ιδιαίτερα για τη γενιά που δεν έχει εμπιστοσύνη σε όποιον είναι μεγαλύτερος. Για να γιορτάσει τα γενέθλια του το Φεβρουάριο του 1985, όταν έκλεισε τα τριάντα, ο Jobs έκανε ένα μεγάλο πάρτι για 1000 άτομα (ήταν υποχρεωτικό το σμόκιν και τα αθλητικά παπούτσια) στο ξενοδοχείο St.Francis στο Σαν Φρανσίσκο.

«Σε ένα τραπέζι ήταν καθισμένοι μεγιστάνες εταιρειών λογισμικού, ανάμεσά τους ο Bill Gates και ο Mitch Kapor… Στο  πάρτι τραγούδησε η Ella Fitzgerald, αφού ο Bob Dylan είχε αρνηθεί. Είπε το κλασικό της ρεπερτόριο, αλλάζοντας, όμως, μερικές φορές τους στίχους κάποιων τραγουδιών, όπως το ‘The girl from Ipanema’ που έγινε ‘The boy from Cupertin (σ.σ. η πόλη καταγωγής του Jobs). Μετά ρώτησε αν θέλουν κάποια τραγούδια και ο Jobs ζήτησε μερικά. Τελείωσε την παράστασή της με μια αργή εκτέλεση του ‘Happy Birthday’, γράφει στο βιβλίο του ο συγγραφέας. «Είναι σπάνιο να δεις έναν καλλιτέχνη στα τριάντα ή τα σαράντα του που μπορεί να συνεισφέρει κάτι πραγματικά εκπληκτικό», είπε ο Jobs μελαγχολικά στο συγγραφέα David Sheff , που του είχε πάρει μια πολύ προσωπική συνέντευξη για το Playboy. «Όσο πιο πολύ ο έξω κόσμος προσπαθεί να ενισχύσει μια εικόνα σου, τόσο πιο δύσκολο είναι να συνεχίσεις να είσαι καλλιτέχνης και γι’αυτό πολλές φορές οι καλλιτέχνες λένε: ‘Aντίο. Πρέπει να φύγω. Θα τρελαθώ αν δεν φύγω’. Και πηγαίνουν και πέφτουν σε χειμερία νάρκη κάπου. Μπορεί αργότερα να επανεμφανιστούν λίγο διαφορετικοί».

Υστεροφημία

Ο συγγραφέας θυμάται ένα πολύ χαρακτηριστικό τηλεφώνημα που δέχτηκε από τον Jobs. «Μου τηλεφώνησε απροσδόκητα το απόγευμα της παραμονής της Πρωτοχρονιάς του 2009.  Ήταν στο σπίτι του στο Πάλο Άλτο, μόνο με τη βιολογική αδελφή του, τη συγγραφέα Mona Simson.

Είχε στοχαστική διάθεση και μου μιλούσε για περισσότερο από μια ώρα… Μου είπε ότι τα τελευταία δώδεκα χρόνια της ζωής του, μετά την επιστροφή του στην Apple, ήταν τα πιο παραγωγικά. Αλλά ο πιο σημαντικός του στόχος, είπε, ήταν να κάνει αυτό που είχε κάνει ο Hewlett και ο φίλος του ο David Packard, που δημιούργησαν μια εταιρεία τόσο διαποτισμένη από το πνεύμα της καινοτομίας και της δημιουργικότητας , ώστε θα συνέχιζε το όνομά τους ακόμη κι όταν αυτοί θα είχαν χαθεί».

Το βιβλίο «Steve Jobs – Η επίσημη βιογραφία» του Walter Isaacson» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.