Η Γενική Έκθεση της τρόικας του 1860

Θα μπορούσε κανείς άνετα να παρο­μοιάσει τις πάλαι ποτέ και αλήστου μνήμης «Προστάτιδες Δυνάμεις» – πάντα ωστόσο τηρούμενων των αναλογιών – με τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένω­ση. Έτσι, καλή ώρα σαν και σήμερα, το σωτήριο έτος 1857 συγκροτήθηκε μια επιτροπή που την απάρτιζαν αντιπρόσωποι των «Προστάτιδων Δυ­νάμεων», Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας. Αποστο­λή αυτής της επιτροπής, όπως και της σημερινής τρόικας, ήταν να εξετάσει τη δημοσιονομική κα­τάσταση της Ελλάδας.

Θα μπορούσε κανείς άνετα να παρο­μοιάσει τις πάλαι ποτέ και αλήστου μνήμης «Προστάτιδες Δυνάμεις» – πάντα ωστόσο τηρούμενων των αναλογιών – με τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένω­ση. Έτσι, καλή ώρα σαν και σήμερα, το σωτήριο έτος 1857 συγκροτήθηκε μια επιτροπή που την απάρτιζαν αντιπρόσωποι των «Προστάτιδων Δυ­νάμεων», Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας. Αποστο­λή αυτής της επιτροπής, όπως και της σημερινής τρόικας, ήταν να εξετάσει τη δημοσιονομική κα­τάσταση της Ελλάδας. Βασικός της σκοπός ήταν να διερευνηθεί ο βαθμός δυνατότητας του ελ­ληνικού Δημοσίου να εξυπηρετήσει τα τοκοχρεολύσια του δανείου των 60.000.000 γαλλικών φράγκων του 1832. Η επιτροπή, σε αντίθεση αυτή τη φορά από τη σημερινή, συγκροτήθηκε ως συνέπεια της ελληνικής στάσης στον Κριμα­ϊκό πόλεμο.

Η πολλαπλή εξάρτηση της χώρας δεν της άφη­νε σχεδόν ποτέ στην ιστορία της να δράσει σύμ­φωνα με αυτό που τόσο ρομαντικά αποκαλούμε «εθνικό συμφέρον», όπως αυτό κρινόταν από τις εκάστοτε εθνικές κυβερνήσεις του τόπου. Έτσι η επιτροπή φορτώθηκε στη χώρα σαν συ­νέχεια της υπενθύμισης του υπουργού Εξωτερι­κών της Αγγλίας Κλάρεντον τις μέρες της απο­κορύφωσης της κρίσης στις σχέσεις Ελλάδας με την Αγγλία και τη Γαλλία για τη στάση της χώρας στον Κριμαϊκό πόλεμο, η οποία δεν ανταποκρι­νόταν στις προσδοκίες των δύο συμμάχων. Στην υπενθύμιση τονιζόταν ότι «τα έσοδα της Ελλά­δος έδει κατά προτεραιότητα να αφιερώνονται εις την εξυπηρέτηση των ελληνικών δανείων» και όχι «να εκτρέπονται από του σκοπού τούτου

χρησιμοποιούμενα διά την προώθησιν σχεδίων επ’ ωφελεία Δυνάμεως (της Ρωσίας) μετά της οποίας (η Βρετανία) ευρίσκεται εις πόλεμον». Εδώ καλό είναι να υπενθυμίσουμε ότι το χρέος για το οποίο γίνεται λόγος εκ μέρους του Άγγλου υπουργού των Εξωτερικών είχε δοθεί ως οικο­νομική βοήθεια προς τη χώρα το 1832 με την έλευση του Όθωνα και είχε παγώσει το 1843, όταν η Ελλάδα κήρυξε χρεοστάσιο και δεύτε­ρη πτώχευση. Εδώ καλό είναι να υπενθυμίσου­με μερικά στοιχεία που θα κεντρίσουν το ενδια­φέρον των αναγνωστών μας. Το δάνειο ήταν 60 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, τα οποία η χώρα αναλάμβανε την υποχρέωση να εξοφλήσει μέ­χρι το 1860. Το δάνειο είχαν εγγυηθεί οι τρεις γνωστές και μη εξαιρετέες «Προστάτιδες Δυ­νάμεις», κατά το ένα τρίτο η κάθε μία. Ωστόσο, ενώ χρεώθηκαν 60 εκατομμύρια, η χώρα εισέ­πραξε τα 40, γιατί η τρίτη δόση κρατήθηκε για την εξυπηρέτηση του δανείου. Παρά ταύτα στα τέλη του 1859 η Ελλάδα βρέθηκε να χρωστά υπερτριπλάσια από αυτά που φερόταν ότι είχε επωφεληθεί… λογιστικά από το ίδιο το δάνειο. Το πιο ωραίο όμως είναι ότι το 1932 στην τρίτη πτώχευση η χώρα βρέθηκε να χρωστά ακόμα από το δάνειο του 1832 περί τα 38.000 φράγκα σε χρυσά νομίσματα και όχι σε χάρτινα που έλα­βε… όταν τα έλαβε!

Είναι εύλογο λοιπόν να προβληματιζόμαστε έντονα για τις σημερινές μας υποθήκες, τα κουρέματα και τις επιπτώσεις όλης αυτής της ιστορίας, που αντιμετωπίζεται δυστυχώς μέσα από όρους συντήρησης του αποδεδειγμένα δι­εφθαρμένου πολιτικού μας συστήματος και όχι μέσα από μια εθνική – πατριωτική θεώρηση, μι­ας και υποθηκεύσαμε καθώς φαίνεται το μέλ­λον των παιδιών και της πατρίδας μας. Βέβαια στη χώρα μας υπάρχει μια παράδοση που μας εμφανίζει εσαεί θύματα με σκοπό πάντα να κα­λύπτονται οι εγκληματικές εγχώριες πολιτικές

Η Ιστορία επαναλαμβάνεται

Για παράδειγμα η κυβέρνηση Κωλέτη, εκτός ότι κωλυσιεργούσε στην εξόφληση των τοκοχρεολυσίων, το 1848 ενέταξε γι’ αυτό το σκοπό στον προϋπολογισμό της το ποσό των 1.278.491 δραχ­μών. Παρά ταύτα «ουδέ λεπτό επληρώθη»! Μάλιστα από τότε θεωρήθηκε έξυπνο να παγώσει το θέμα της αποπληρωμής των δανικών και δεν εμφανιζόταν η εξυπηρέτησή του ούτε καν στους προϋπολογισμούς. Αποτέλεσμα αυτής την… ελ­ληνοκεντρικής πολιτικής ήταν η ελληνική κυβέρ­νηση να πληροφορηθεί έντρομη την εγκατάστα­ση τρόικας στη χώρα μας. Η επιτροπή έφτασε και εγκαταστάθηκε για δυο ολόκληρα χρόνια στην Ελ­λάδα. Έπειτα από 60 συνολικά συνεδριάσεις εξέ­δωσε μια «Γενική Έκθεση» που την υπέγραφαν οι πρεσβευτές των γνωστών Δυνάμεων Θ. Ουάις, Α. Οζερώφ και Κ. Ντε Μοντερό, η οποία τυπώθηκε στις 27 Απριλίου του 1860 στο Λονδίνο. Ενδιαφέρον έχουν ωστόσο μερικές επισημάν­σεις της τότε «απεχθούς» επιτροπής. Μια ση­μαντική διαπίστωση ήταν ότι «η εθνική κτήση δεν είχε οριοθετηθεί, ούτε αναγνωριστεί σαν τέτοια, με συνέπεια τη συνεχή ελάττωσή της από καταπατήσεις». Όσον αφορά στη φορολο­γία, οι «απεχθείς επίτροποι» διαπίστωσαν ότι οι φόροι «δεν αποφέρουν στο κράτος εκείνο που θα όφειλαν να αποφέρουν, ότι το σύστη­μα εισπράξεως του εγγείου φόρου προσφέρει έδαφος σε επιζήμιες για το Δημόσιο Ταμείο κα­ταχρήσεις και ότι αυτός ο φόρος εμποδίζει την ανάπτυξη της γεωργίας, κύριας πηγής πλούτου στην Ελλάδα».

Μια άλλη παρατήρηση είναι ότι «οι επιφορτισμέ­νοι με την είσπραξη των εσόδων του Δημοσίου διαφεύγουν την επίβλεψη που ορίζεται λεπτομε­ρέστατα από τη νομοθεσία». Ακόμα στην Έκθε­ση επισημαίνεται ότι «κάθε χρόνο το άθροισμα των καθυστερουμένων, που περιλαμβάνει έναν άγνωστο αριθμό οφειλετών στην εξάρτηση του Δημοσίου, παίρνει ευρύτατη έκταση». Επίσης η Έκθεση επιμένει στο γεγονός ότι «οι νόμοι που επιδιώκουν την είσπραξη των καθυστερουμένων παραμένουν χωρίς σοβαρό αποτέλεσμα και ότι αυτή η κατάσταση των πραγμάτων είναι βαρύτα­το πλήγμα στα συμφέροντα του Δημοσίου» που επιτρέψτε μου να σημειώσω προστατεύει κάθε ελληνική κυβέρνηση, καθώς φαίνεται πλέον πε­ρίτρανα, διαχρονικά!

Ας συνεχίσουμε όμως αυτή την ενδιαφέρου­σα, πιστεύω, περιήγηση στα θαυμαστά  απολέσματα της «απεχθούς» βεβαίως επιτροπής. «Από το 1845 οι Υπουργοί Οικονομικών σχεδόν ποτέ, και παρά τις ρητές διατάξεις του Νόμου για δημοσιότητα της αιτιολογίας των δαπανών, δεν δικαιολόγησαν τι έκαναν τα χρήματα του Δημοσίου. Αφού και παρόλο οι λογαριασμοί των ετών 1850, 1851, 1852, είχαν καταστρω­θεί, τον καιρό όμως της συστάσεως της επιτρο­πής μόνο ο λογαριασμός του 1850 υποβλήθη­κε στα νομοθετικά Σώματα και κανένας απολο­γισμός εξόδων»! Τότε οι «πατριωτικές» ελλη­νικές κυβερνήσεις θορυβημένες έσπευσαν να απαντήσουν με τη δημοσίευση, κατόπιν εορ­τής, «Εκθέσεων» του υπουργείου Οικονομικών παρελθουσών χρήσεων, καθώς και «Επίσημων Διαδηλώσεων» του Εκλεκτικού Συνεδρίου από το 1847, χωρίς χρόνο εκδόσεως. Λαμπρό δια­χρονικό ελληνικό πνεύμα!

Τα συμπεράσματα της Επιτροπής

Τρεις, σε γενικές γραμμές, υπήρξαν οι επιση­μάνσεις της Επιτροπής. Πρώτον, διαπιστώθηκε ότι η διοίκηση των οικονομικών δεν παρουσιά­ζει προβληματικές αρρυθμίες. Δεύτερο συμπέ­ρασμα ήταν ότι οι προσπάθειες των διαφόρων φορέων της διοίκησης δεν εφαρμόζουν τους νόμους. Και τρίτη επισήμανση ήταν ότι η δημο­σιότητα και ο έλεγχος των πράξεων της διοικήσεως, που αποτελούν τα εχέγγυα της χώρας… αλλά και των δανειστών της, στην πραγματικό­τητα δεν υπάρχουν. Όπως ήταν φυσικό, τα πορίσματα της Επιτροπής δυσαρέστησαν την ελληνική κυβέρνηση, που ήλπιζε σε μια συνεργασία μαζί της προκει­μένου να μαγειρευτούν οι εντυπώσεις! Όπως και σήμερα, έτσι και τότε δεν διδαχτήκα­με από τα λάθη μας παρά μόνο προφυλάξαμε το πολιτικό σύστημα και τη λειτουργία του. Κα­τά τα άλλα, η απαίτηση των Δυνάμεων, που δεν χάνουν ποτέ σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως δι­ατυπώθηκε στη Γενική Έκθεση, ήταν να κατα­βάλλονται 900.000 φράγκα κάθε χρόνο από το ελληνικό Δημόσιο προκειμένου να εξοφληθεί το δάνειο των 6.000.000. Η ελληνική κυβέρνη­ση, παρά το γεγονός ότι το ποσό αυτό ήταν τρι­πλάσιο από όσο είχε προσφερθεί να καταβάλλει, υποχρεώθηκε να το δεχτεί αναγράφοντάς το μάλιστα και στον προϋπολογισμό του επόμε­νου έτους.

Η πληρέστατη έκθεση, όσον αφορούσε τις αδυ­ναμίες της ελληνικής οικονομίας εκ μέρους των επιτρόπων, παρέλειψε ωστόσο να διευκρινίσει μια πολύ βασική λεπτομέρεια, αν δηλαδή το ποσό των 900.000 φράγκων αφορούσε μόνο τόκους ή τόκους και χρεολύσιο ή μόνο το χρε­ολύσιο.

Η ιστορία αυτού του δανείου είχε και συνέχεια για τη χώρα μας… όπως δυστυχώς προβλέπεται να τραβήξει μακριά αυτή η σύγχρονη ιστορία του δημόσιου χρέους μας που μας έχει σκιάσει βαριά το παρόν και το μέλλον μας!

[email protected]

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.