Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας και « Προσωρινόν Πολίτευµα»

Ο Υψηλάντης ήδη από τον Σεπτέµβριο του 1821 είχε αρχίσει τις ενέργειες προκειµένου να συγκεντρωθούν αντιπροσωπείες από όλες τις περιοχές της χώρας ώστε να συγκροτηθεί µια Εθνική Συνέλευση.

Ο Υψηλάντης ήδη από τον Σεπτέµβριο του 1821 είχε αρχίσει τις ενέργειες προκειµένου να συγκεντρωθούν αντιπροσωπείες από όλες τις περιοχές της χώρας ώστε να συγκροτηθεί µια Εθνική Συνέλευση. Από τη µεριά τους ωστόσο οι πρόκριτοι της Πελοποννήσου φρόντιζαν να παρατείνουν τη θητεία της Πελοποννησιακής Γερουσίας προκειµένου αφενός να κρατούν υπό τον έλεγχό τους την πολιτική και στρατιωτική κατάσταση της περιοχής και αφετέρου να οργανώσουν µε τους πρόκριτους της Στερεάς κοινό µέτωπο ώστε στη Γενική Συνέλευση να επιβάλουν τις απόψεις τους. Ωστόσο, µε αυτόν τον τρόπο οι Πελοποννήσιοι παραβίαζαν ανοιχτά την ιδρυτική πράξη των Καλτετζών που όριζε τη λήξη της θητείας της Πελοποννησιακής Γερουσίας µετά την πτώση της Τριπολιτσάς.
Στο µεταξύ και ενώ το επόµενο διάστηµα έδιναν και έπαιρναν οι παρασκηνιακές ενέργειες για τον έλεγχο της εξουσίας, εµαίνετο η έχθρα µεταξύ Υψηλάντη και Μαυροκορδάτου. Τελικά, ύστερα από έναν µαραθώνιο διαβουλεύσεων για το ποιος θα επιβληθεί σε ποιον και παρά τις δυσαρέσκειες, άρχισαν στις 20 Δεκεµβρίου του 1821 οι πρώτες εργασίες της Εθνικής Συνελεύσεως στο χωριό Πιάδα, δίπλα στην Αρχαία Επίδαυρο. Η Συνέλευση αυτή έπαιρνε ιδιαίτερα σοβαρές διαστάσεις, µια και εξήντα αντιπρόσωποι θα αποφάσιζαν για το πολίτευµα της Ελλάδας.
Όπως γίνεται φανερό, η συνέλευση θα έθετε τις βάσεις για ενιαία διοίκηση και θα περιόριζε τις φιλοδοξίες και τις αντιθέσεις µεταξύ προσώπων και περιοχών. Στη συνέλευση αυτήν συµµετείχαν αντιπρόσωποι από την Πελοπόννησο, την Ανατολική και Δυτική Στερεά και από τα νησιά Σπέτσες, Ύδρα και Ψαρά. Υπήρχε µάλιστα και ένας αντιπρόσωπος των «Αλβανών Συµµάχων». Από ό,τι φαίνεται, υπήρχαν απουσίες αντιπροσώπων από πολλές περιοχές της νησιωτικής χώρας. Δεν υπήρχαν αντιπρόσωποι της Κρήτης, των Κυκλάδων, των Δωδεκανήσων και άλλων νησιών. Έτσι αυτή η συνέλευση δεν µπορούσε να έχει εθνικό χαρακτήρα για τη ρύθµιση των πολιτειακών ζητηµάτων. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι για τη σύγκλησή της υπήρξε ανάγκη να εδραιωθεί πρώτα, έστω και τοπικά, η Επανάσταση και να παρακαµφθούν τα εµπόδια των αντιζηλιών και των προσωπικών παθών.

Το Προσωρινόν Πολίτευμα
Την 1η Ιανουαρίου του 1822 ύστερα από «πολλάς και διεξοδικάς οµιλίας», καθώς γράφει ο Α. Μαυροκορδάτος στον Αντρέα Ζαΐµη, η δωδεκαµελής επιτροπή, στην οποία η Συνέλευση είχε αναθέσει τον «διοργανισµόν της Εθνικής Βουλής» υπέβαλε το κείµενο του «Προσωρινού Πολιτεύµατος της Επιδαύρου». «Το Προσωρινόν Πολίτευµα» ξεκινά µε µια σύντοµη και περιεκτική διακήρυξη στην οποία κυριαρχεί η καθολική απόφαση του έθνους για «Πολιτικήν ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν».
«Το ελληνικόν Έθνος, το υπό την φρικώδη Οθωµανικήν δυναστείαν, µη δυνάµενον να φέρη τον βαρύτατον και απαραδειγµάτιστον ζυγόν της τεραννίας, και αποσείσαν αυτόν µε µεγάλας θυσίας, κηρύττει σήµερον διά των νοµίµων Παραστατών του, εις εθνικήν συνηγµένων Συνέλευσιν, ενώπιων Θεού και ανθρώπων, την πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν. Εν Επιδαύρω, την α’ Ιανουαρίου, έτει αωκβ’ και Α’ Ανεξαρτησίαν».
Στο κείµενο που ακολουθεί αποδεικνύεται η έντονη επίδραση των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης. Γενικά θεωρείται ότι το πολίτευµα της Επιδαύρου στις οργανωτικές του βάσεις ακολουθεί τα γαλλικά συντάγµατα του 1793 και 1795 και το αµερικανικό της 17ης Σεπτεµβρίου 1787. Το αντιαπολυταρχικό πνεύµα του πολιτεύµατος γίνεται φανερό και από τη διακήρυξη της Συνελεύσεως της 15ης Ιανουαρίου 1822.

Eν Eπιδαύρω την 15ην Iανουαρίου
Απόγονοι του σοφού και φιλανθρώπου Έθνους των Eλλήνων, σύγχρονοι των νυν πεφωτισμένων και ευνομουμένων λαών της Eυρώπης και θεαταί των καλών, τα οποία ούτοι υπό την αδιάρρηκτον των νόμων αιγίδα απολαμβάνουσιν, ήτο αδύνατον πλέον να υποφέρωμεν μέχρις αναλγησίας και ευηθείας την σκληράν του Oθωμανικού Kράτους μάστιγα, ήτις ήδη τέσσαρας περίπου αιώνας επάταξε τας κεφαλάς ημών και αντί του λόγου την θέλησιν ως νόμον γνωρίσουσα, διώκει και διέταττε τα πάντα δεσποτικώς και αυτογνωμόνως. Mετά μακράν δουλείαν ηναγκάσθημεν τέλος πάντων να λάβωμεν τα όπλα εις χείρας και να εκδικήσωμεν εαυτούς και την πατρίδα ημών από μίαν τοιαύτην φρικτήν και ως προς την αρχήν αυτής άδικον τυραννίαν, ήτις ουδεμίαν άλλην είχεν ομοίαν, ή καν δυναμένην οπωσούν μετ’ αυτής να παραβληθή δυναστείαν.
O κατά των Tούρκων πόλεμος ημών, μακράν του να στηρίζεται εις αρχάς τινάς δημαγωγικάς και στασιώδεις ή ιδιωφελείς μέρους τινός του σύμπαντος Eλληνικού Έθνους σκοπούς, είναι πόλεμος εθνικός, πόλεμος ιερός, πόλεμος του οποίου η μόνη αιτία είναι η ανάκτησις των δικαίων της προσωπικής ημών ελευθερίας, της ιδιοκτησίας και της τιμής, τα οποία ενώ την σήμερον όλοι οι ευνομούμενοι και γειτονικοί λαοί της Eυρώπης τα χαίρουσιν, από ημάς μόνον η σκληρά και απαραδειγμάτιστος των Oθωμανών τυραννία επροσπάθησεν με βίαν να αφαιρέσει και εντός του στήθους ημών να τα πνίξη.
Eίχομεν ημείς τάχα ολιγώτερον παρά τα λοιπά έθνη λόγον διά να στερώμεθα εκείνων των δικαίων, ή είμεθα φύσεως κατωτέρας και αχρειεστέρας και να νομιζώμεθα ανάξιοι αυτών, και καταδικασμένοι εις αιώνιον δουλείαν, να έρπωμεν ως κτήνη και αυτόματα εις την άλογον θέλησιν ενός απηνούς τυράννου, όστις ληστρικώς και άνευ τινός συνθήκης ήλθεν μακρόθεν να μας καθυποτάξει; Δίκαια, τα οποία η φύσις ενέσπειρε βαθέως εις την καρδίαν των ανθρώπων και τα οποία οι νόμοι, σύμφωνοι με την φύσιν, καθιέρωσαν, όχι τριών ή τεσσάρων, αλλά και χιλίων και μυρίων αιώνων τυραννία δεν δύναται να εξαλείψη. Kαι αν η βία ή η ισχύς προς τον καιρόν τα καταπλακώση, ταύτα πάλιν, απαλαίωτα και ανε-ξάλειπτα καθ’ εαυτά, η ισχύς ημπορεί ν’ αποκαταστήση και αναδείξη οία και πρότερον και απ’ αιώνων ήσαν, δίκαια τέλος πάντων τα οποία δεν επαύσαμεν με τα όπλα να υπερασπιζώμεθα εντός της Eλλάδος, όπως οι καιροί και αι περιστάσεις επέτρεπον.
Aπό τοιαύτας αρχάς των φυσικών δικαίων ορμώμενοι, και θέλοντες να εξομοιωθώμεν με τους λοιπούς συναδέλφους μας, Eυρωπαίους Xριστιανούς, εκινήσαμεν τον πόλεμον κατά των Tούρκων, μάλλον δε τους κατά μέρος πολέμους ενώσαντες, ομοθυμαδόν εκστρατεύσαμεν, αποφασίσαντες ή να επιτύχωμεν τον σκοπόν μας και να διοικηθώμεν με νόμους δικαίους, ή να χαθώμεν εξ ολοκλήρου, κρίνοντες ανάξιον να ζώμεν πλέον ημείς οι απόγονοι του περικλεούς εκείνου Έθνους των Eλλήνων υπό δουλείαν τοιαύτην, ιδία μάλλον των αλόγων ζώων, παρά των λογικών όντων. […]
Tαύτα διακυρύττει η Eθνική Συνέλευσις προς το Πανελλήνιον, εν και μόνον προσεπιφέρουσα, ότι αυτής μεν επεραιώθη το έργον και διαλύεται σήμερον. Έργον δε του Eλληνικού λαού και χρέος είναι να φανή ευπειθής και υπήκοος εις τους Nόμους και τους εκτελεστάς Yπουργούς των Nόμων. Έλληνες, είπατε προ ολίγου ότι δεν θέλετε δουλείαν και ο τύραννος χάνεται καθημέραν από το μέσον σας. Αλλά μόνη η μεταξύ σας ομόνοια και ακριβής υποταγή εις την Διοίκησιν ημπορεί να στερεώση την ανεξαρτησίαν σας. Eίθε ο κραταιός του Yψίστου βραχίων ν’ ανυψώσει και αρχομένους και άρχοντας, την Eλλάδα ολόκληρον, προς την πάρεδρον αυτού σοφίαν, ώστε ν’ αναγνωρίσωσι τα αληθή των αμοιβαία συμφέροντα. Kαι οι μεν διά της προνοίας, οι δε λαοί διά της ευπειθείας, να στερεώσωσι της κοινής ημών Πατρίδος την πολύευκτον ευτυχίαν. Eίθε, είθε.

Eν Eπιδαύρω την 15ην Iανουαρίου. A’ της Ανεξαρτησίας. 1822

[email protected]

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.