1950 – 2012: Εκλογικές συγγένειες

Έχουµε διανύσει κάτι λιγότερο από µια τεσσαρακονταετία από την αρχή της µεταπολίτευσης και µπορούµε να πούµε µε βεβαιότητα ότι οι εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 αποτελούν ορόσηµο.

Έχουµε διανύσει κάτι λιγότερο από µια τεσσαρακονταετία από την αρχή της µεταπολίτευσης και µπορούµε να πούµε µε βεβαιότητα ότι οι εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 αποτελούν ορόσηµο. Καθώς όλα δείχνουν, ανατρέπονται οι στερεότυπες λειτουργίες του πολιτικού µας συστήµατος υπό το βάρος της οικονοµικής κρίσης, η οποία ταυτόχρονα ανέδειξε µε επώδυνο τρόπο τις τεράστιες αδυναµίες και διαστρεβλώσεις της κοινωνίας µας, από συγκροτήσεως του ελληνικού κράτους.

Η κατάρρευση της εµπιστοσύνης του εκλογικού σώµατος κυρίως προς τα δύο µεγάλα κόµµατα που εναλλάσσονται στην εξουσία, αλλά και η αδυναµία των άλλων πολιτικών δυνάµεων να συγκροτήσουν έναν σταθερό και υπεύθυνο πολιτικό – κυβερνητικό λόγο, καθώς χρόνια παρέµεναν βολεµένες στην αντιπολιτευτική τους ραστώνη, έχουν δηµιουργήσει ένα πολιτικό τοπίο που θυµίζει έντονα την πρώτη, µετά τη λήξη του εµφυλίου, εκλογική αναµέτρηση.

Τότε, το κυρίαρχο ζήτηµα ήταν η εκλογική νοµιµοποίηση του αποτελέσµατος του εµφυλίου πολέµου που είχε προκύψει διά των όπλων. Ταυτόχρονα, η τότε εκλογική αναµέτρηση θα αποτελούσε την αρχή µιας νέας εποχής που θα συνοδευόταν από την ανασυγκρότηση των κοµµατικών µηχανισµών αλλά και την ανανέωση των πολιτικών προσώπων που θα τους υπηρετούσαν. Και τότε είχε τεθεί, λόγω των ιδιόµορφων συνθηκών, το θέµα αναβολής των εκλογών, όπως και ο σχηµατισµός µεταβατικής κυβέρνησης µε περιορισµένο χρονικό ορίζοντα ή ακόµα και απροσδιόριστη διάρκεια. Οι απόψεις αυτές, που προέρχονταν κυρίως από τους ανακτορικούς κύκλους, ήθελαν ως κυρίαρχο πρόσωπο στις εξελίξεις τον στρατάρχη Παπάγο.

Τελικά, τα σχέδια για αναβολή των εκλογών δεν ευοδώθηκαν και µάλιστα µε την ηχηρή παρέµβαση του αµερικανικού παράγοντα – που ήδη είχε πιάσει δουλειά στη χώρα – οι βουλευτικές εκλογές επισπεύστηκαν κατά το δυνατό, σε σχέση µε τις συνταγµατικές προθεσµίες. Αιτία της επίσπευσης ήταν η περιοδεία που πραγµατοποίησε ο Κωνσταντίνος Τσαλδάρης και µια δήλωσή του εναντίον του Παπάγου και της πιθανολογούµενης ανάµιξής του στην πολιτική. Το Κόµµα των Φιλελευθέρων, αντιδρώντας στη δήλωση Τσαλδάρη, απέσυρε τους υπουργούς του και ο Παπάγος υπέβαλε την παραίτησή του για να την ανακαλέσει την επαύριο «κατόπιν συστάσεως του βασιλέως»!

Τότε την κυβέρνηση Διοµήδη διαδέχτηκε µια υπηρεσιακή υπό τον Ιωάννη Θεοτόκη, η οποία προκήρυξε εκλογές για τη 19η Φεβρουαρίου 1950. Έπειτα από κάποιες παλινωδίες µε αφορµή τον τρόπο διεξαγωγής των εκλογών, αποφασίστηκε να εφαρµοστεί η απλή αναλογική, όπως είχε συµβεί και το 1946, µε κάποιες τροποποιήσεις που αφορούσαν στη µείωση του αριθµού των βουλευτών σε 250. Τελικά, έως ότου αποφασιστεί η απλή αναλογική οι εκλογές αναβλήθηκαν και ορίστηκαν εκ νέου στις 5 Μαρτίου του 1950. Η απλή αναλογική και η δήλωση του Παπάγου ότι δεν θα συµµετέχει σε αυτές, άφησαν ως βασικό ζητούµενο των εκλογών την καταγραφή των τάσεων του εκλογικού σώµατος και την απήχηση των κοµµάτων, πολιτικών σχηµατισµών και οµάδων που µετείχαν στις εκλογές.

Σε αυτές τις εκλογές ωστόσο είχαµε κάποια δεδοµένα που µας θυµίζουν έντονα αυτές της 6ης Μαΐου 2012. Όπως και σήµερα, έτσι και τότε, υπήρχε φθορά των ιστορικών κοµµάτων εξουσίας και αυτή η αδυναµία να αναδειχτεί µια ξεκάθαρη ηγεµονική πολιτική δύναµη που να ξεχωρίζει έτεινε να προσδώσει στην επόµενη Βουλή µεταβατικό χαρακτήρα. Παρά την άρση του στρατιωτικού νόµου κατά την προεκλογική περίοδο – που ίσχυε κατά τη λήξη του εµφυλίου – όπως είναι φυσικό δεν διασφαλίστηκαν στα κόµµατα της Αριστεράς στοιχειώδεις όροι ισότητας.

Καλό είναι να θυµηθούµε ότι, σύµφωνα µε τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, στις αρχές του 1950 υπήρχαν στις φυλακές 17.000 καταδικασµένοι για πολιτικούς λόγους, εκ των οποίων οι 2.287 ήταν θανατοποινίτες. Τον αριθµό αυτό συµπλήρωναν 5.500 υπόδικοι, ενώ οι εκτοπισµένοι, κυρίως στη Μακρόνησο, έφταναν τους 13.000. Σε αυτούς δεν συµπεριλαµβάνονταν οι «προληπτικώς συλληφθέντες» κατά τους τελευταίους µήνες του εµφυλίου.

Στις εκλογές της 5ης Μαρτίου του 1950 συµµετείχαν 29 εκλογικοί σχηµατισµοί. Από αυτούς, οι 10 εξασφάλισαν την είσοδό τους στη Βουλή, ενώ κανένα κόµµα δεν έλαβε πάνω από το 20% των έγκυρων ψηφοδελτίων.

Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό που µας δείχνει πόσο µοιάζουν εκείνα τα αποτελέσµατα µε αυτά που προδικάζουν οι σηµερινές δηµοσκοπήσεις είναι η τεράστια φθορά των δυο παραδοσιακών κοµµάτων εξουσίας, δηλαδή του Λαϊκού Κόµµατος και του Κόµµατος των Φιλελευθέρων. Και τα δυο αυτά κόµµατα άθροισαν συνολικά το 36% των ψήφων. Χαρακτηριστικό επίσης ήταν και το γεγονός ότι η Αριστερά και τα κεντροαριστερά κόμματα (ΕΠΕΚ, Δημοκρατική Παράταξη) σημείωσαν εντυπωσιακά αποτελέσματα, που σε ορισμένα αστικά κέντρα ξεπερνούσαν σε ποσοστά το 40% των ψήφων. Αυτό σήμαινε ξεκάθαρα ότι, παρά το στρατιωτικό αποτέλεσμα του εμφυλίου, μια μεγάλη μερίδα του εκλογικού σώματος αποδοκίμαζε ανοιχτά και ξεκάθαρα την πολιτική της προηγούμενης τετραετίας, με αλλά λόγια τους νικητές του εμφυλίου. Αυτό δημιουργούσε και ένα νέο δεδομένο, που διαφοροποιούσε το μετεμφυλιακό σκηνικό σε σχέση με την προεμφυλιακή περίοδο.

Τα κόμματα της Δεξιάς

Οι εκλογές λοιπόν ανέδειξαν ως πρώτο κόμμα το Λαϊκό με 18,8%, υπό την ηγεσία του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη, το οποίο κατέλαβε στη Βουλή 62 έδρες. Αξιοσημείωτη υπήρξε και η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση των οπαδών της μεταξικής δικτατορίας, μεταξύ των οποίων υπήρχαν «προσωπικότητες» όπως οι Κ. Κοτζιάς, Κ. Μανιαδάκης, Θ. Τουρκοβασίλης. Ο πολιτικός τους σχηματισμός, η Πολιτική Ανεξάρτητη Παράταξη, έλαβε 8% και 16 έδρες. Το Μέτωπο Εθνικής Αναδημιουργίας, έχοντας ως κύριο κορμό το Ενωτικό Κόμμα του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, έλαβε το 5,3% των ψήφων και 7 έδρες στη Βουλή. Τέλος, το Νέο Κόμμα του Σπύρου Μαρκεζίνη έλαβε μόλις το 2,5% και εξέλεξε ως μοναδικό βουλευτή τον Α. Στράτο.

Τα κόμματα του Κέντρου

Στον χώρο του Κέντρου, μετά τη συσπείρωση δυο κομμάτων, του Κόμματος Προοδευτικών Φιλελευθέρων υπό τον Ν. Πλαστήρα και του Δημοκρατικού Προοδευτικού Κόμματος του Εμμανουήλ Τσουδερού, προέκυψε η ΕΠΕΚ (Εθνική Προοδευτική Ένωση Κέντρου). Εδώ είναι αναγκαίο να σημειώσουμε ότι στην ΕΠΕΚ είχαν συσπειρωθεί όλα εκείνα τα στελέχη της κεντρώας παράταξης που δεν είχαν συμμετάσχει στην κυβέρνηση του 1946 και επομένως δεν είχαν ευθύνες για την περίοδο του εμφυλίου. Έτσι κι αλλιώς, η βασική τους ιδεολογικοπολιτική αναφορά ήταν η ειρήνευση και η αλλαγή.

Ο συνασπισμός της ΕΠΕΚ συγκέντρωσε το 16,4% των ψήφων και 45 έδρες. Τότε μάλιστα θεωρήθηκε ο ουσιαστικός νικητής των εκλογών, αφού έλαβε ποσοστά σχεδόν ίσα με τα δυο παραδοσιακά κόμματα.

Το έτερο μεγάλο κόμμα, αυτό των Φιλελευθέρων υπό τον Σοφοκλή Βενιζέλο, έλαβε το 17,2% με 56 έδρες.

Ακολούθως το Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα του Γεωργίου Παπανδρέου έλαβε το 10,7% των ψήφων και 35 έδρες, και διεκδίκησε τον ρόλο του ρυθμιστικού παράγοντα.

Τα κόμματα της ΕΑΜογενούς Αριστεράς

Εδώ έχουμε έναν συνασπισμό, τη Δημοκρατική Παράταξη (Δ.Π.), που δημιουργήθηκε μόλις στις 2 Φεβρουαρίου του 1950, λίγες μόλις μέρες πριν από τις εκλογές, και προερχόταν από τρία μικρά κόμματα, τα οποία είχαν συμμετάσχει στο δημοψήφισμα και στις εκλογές του 1946, για αυτό και δεν έγιναν δεκτά στον συνασπισμό της ΕΠΕΚ. Η Δ.Π. συγκέντρωσε το 9,7% και 18 έδρες. Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι ρόλο στη συγκρότηση της Δ.Π. έπαιξε ο παράνομος μηχανισμός του ΚΚΕ στην Ελλάδα με επικεφαλής τον Ν. Πλουμπίδη. Ωστόσο, το ΚΚΕ, λόγω εσωκομματικών διαφορών, υποστήριξε μόνο ορισμένα στελέχη της Δ.Π., όπως τους Ι. Σοφιανόπουλο, Ν. Γρηγοριάδη κ.ά.

Μερικές φόρες καλό είναι η Ιστορία να διδάσκει και να μην επαναλαμβάνεται!

[email protected]

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.