Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου

Δεν μας φτάνουν οι σκηνές σκοταδισμού που βλέπουμε στην τηλεόραση, όπου εκπρόσωποι της Χρυσής Αυγής ξυλοφορτώνουν και απειλούν όποιον διαφωνεί με τις ιδέες τους.

Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου

Δεν μας φτάνουν οι σκηνές σκοταδισμού που βλέπουμε στην τηλεόραση, όπου εκπρόσωποι της Χρυσής Αυγής ξυλοφορτώνουν και απειλούν όποιον διαφωνεί με τις ιδέες τους. Στον Μεσαίωνα του φόβου, της άγνοιας και της τιμωρίας μάς γυρνά και η σύγχρονη Εκκλησία, που εξακολουθεί να σηκώνει το δάχτυλο στην Τέχνη, ένα πεδίο που δικαιούται αυτόκλητα και εξ ορισμού την αυτονομία και την ανεξαρτησία του από οποιαδήποτε μορφή λογοκρισίας, είτε προέρχεται από το επίσημο κράτος είτε από την επίσημη θρησκεία είτε από φανατικούς πιστούς που εμφανίζονται ως θεματοφύλακες των ηθών. Γιατί, αν αφήσουμε την τέχνη στα χέρια των παπάδων, θα πρέπει να περιοριστούμε αυστηρά σε εκθέσεις του Δομίνι­κου Θεοτοκόπουλου, να διαβάζουμε μόνο τα Ευαγγέλια, να παρακολουθούμε ντοκιμαντέρ για το Άγιο Όρος και να γυρνάμε με τα κομποσκοίνια και τα προσευχητάρια.

Μητροπολίτες εναντίον δημιουργών

Το πρόσφατο κρούσμα θρησκευτικής λογοκρισίας – ας μείνει κρούσμα και ας μη μεταλλαχτεί σε ιό – οδήγησε στη σύλληψη τριών ηθοποιών που πρωταγωνιστούν στην παράσταση που σκηνοθέτησε ο Λαέρτης Βασιλείου, «Corpus Christi», του Τέρενς ΜακΝάλι – που εννοείται καταδικάστηκε ως βλάσφημη από την Ιερά Σύνοδο, επειδή παρουσιάζει ως ομοφυλόφιλο τον Ιησού. Αυτό το περιστατικό μάς θύμισε εποχές… «Τελευταίου Πειρασμού». Τότε που η Ορθό­δοξη Εκκλησία κυνηγούσε εν έτει 1 953 τον Νίκο Καζαντζάκη και η Ιερά Σύνοδος ζητούσε την απαγόρευση των βιβλίων του. Ο συγγραφέας είχε καταδικαστεί ήδη ως άθεος από την Εκκλη­σία τη δεκαετία του ’30. Αλλά κι όταν αρκετά χρόνια αργότερα, το 1 983, ο Μάρτιν Σκορτσέζε το μετέφερε στο σινεμά, στην Ελλάδα απαγορεύτηκε η προβολή τη ς ταινίας. Όχι δηλαδή ότι έπεσε στα απαλά στις άλλες χώρες. Κυνηγήθηκε παντού. Ούτε το «Μετέωρο Βήμα του πελαργού» του Θόδωρου Αγγελόπουλου γλίτωσε από τον μητροπολίτη Φλώρινας, που αφόρισε τον σκηνοθέτη το 1 988. Η υπόθεση είχε πάρει διεθνείς διαστάσεις. Μέχρι ο Ακίρα Κουροσάβα είχε στείλει μήνυμα συμπαράστασης στον Αγγελόπουλο από την Ιαπωνία.

Ας μη χαθούμε όμως στα… χρόνια. Ας σκαλίσουμε μόνο την πολύ πρόσφατη ιστορία, όπου Εκκλησία και πιστοί θέλησαν να υποδείξουν στην Τέχνη πώς να κάνει τη… δουλειά της.

Ο Γαβράς και ο Παρθενώνας

Στα «best of » της θρησκευτικής λογοκρισίας, τα λάβαρα κρατάει ο διεθνής διασυρμός που υπέστη η χώρα μας πριν από τρία χρόνια, όταν πολιτεία, Εκκλησία και ο τότε υπουργός Πολι­τισμού Αντώνης Σαμαράς τα έβαλαν με τον Κώστα Γαβρά επειδή στο φιλμάκι του για το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης απεικόνιζε σε βίντεο animation κάτι μαυροντυμένους ρασοφόρους να βανδαλίζουν τα μάρμαρα του Παρθενώνα. Ψέματα έλεγε ο άνθρωπος; Ο Παρθενώνας άλ­λαξε στην ιστορία του πολλές μορφές στα χέρια – και με τις ευλογίες – των θρησκευόμενων: έγινε ορθόδοξος ναός, έπειτα καθολικός και, τέλος, τζαμί. Αλλά, δυστυχώς, ό,τι δεν συμφέρει, γλιστράει κάτω από το χαλί. Με ευθύνη τού τότε υπουργού Πολιτισμού και του προέδρου του Μουσείου Δημήτρη Παντερμαλή, το φιλμάκι ψαλιδίστηκε. Έπειτα από παρέμβαση του ΕΠΣΕ (Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών για την Ελευθερία της Έκφρασης) – και αφού με­σολάβησαν δημοσιεύματα στον ξένο Τύπο – επετράπη η προβολή της αρχικής εκδοχής του Κώστα Γαβρά.

Την ίδια χρονιά, δηλαδή ο 2009, αθωώθηκε το… «Θείο Βρέφος». Τρία χρόνια πριν, φανατικοί χριστιανοί έσερναν, ύστερα από μηνύσεις, στα δικαστήρια τον Γιάννη Καλαβριανό, συγγραφέα της παράστασης «Θείο Βρέφος» και τους ηθοποιούς αλλά και τον ιδιοκτήτη του Θεάτρου του Νέου Κόσμου Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο γιατί προσέβαλαν το θρησκευτικό τους αίσθημα. Μόλις οι φανατικοί χριστιανοί άκουσαν την αθωωτική απόφαση, φώναζαν στους δικαστές «βγάλτε την εικόνα του Ιησού γιατί θα πέσει να σας πλακώσει!».

Μην ξεχνάμε και την πρόσφατη, μόλις πέρυσι, διαμάχη του μητροπολίτη Ξάνθης με τους συγγραφείς Ρήγα – Αποστόλου για την κωμωδία «Τα κορίτσια με τα Μαύρα». Αλλά τι ειρωνεία, όταν ο μητροπολίτης παρότρυνε τους πιστούς να μποϊκοτάρουν το έργο με την κατηγορία ότι παρουσίαζε τα μοναστήρια ως άντρα ακολασίας, τα σκάνδαλα της Μονής Βατοπεδίου πρω­τοστατούσαν στην εθνική μας ειδησεογραφία.

Αλλουνού παπά ευαγγέλιο

Κανένας χώρος Τέχνης δεν είναι στο απυρόβλητο. Πόσω μάλλον τα εικαστικά, όπου συνή­θως η φαντασία δεν μαζεύεται και οργιάζει. Όχι, όμως, χωρίς κυρώσεις. Κακήν κακώς είχε απομακρυνθεί – για να τοποθετηθεί σε ειδικό τελικά χώρο – από την έκθεση Outlook το 2003, ύστερα από παρέμβαση του Γιώργου Καρατζαφέρη, το έργο του Βέλγου καλλιτέχνη Τιερί ντε Κορντιέ με τίτλο «Πότισέ με», που απεικόνιζε έναν σταυρό και δίπλα του ένα πέος… Ήταν στην ίδια έκθεση όπου μια γυναίκα θεατής αποφάσισε να βάλει τάξη και να προστατεύσει τα χρηστά ήθη καταστρέφοντας ένα έργο του Θανάση Τότσικα, που έδειχνε τον ίδιο να συνουσιάζεται με ένα… καρπούζι.

Η Τέχνη εγείρει πολλά ζητήματα, κυρίως αισθητικής. «Η λογο­κρισία στην Τέχνη είναι ό,τι το λιντσάρισμα στη Δικαιοσύνη» έχει πει ο Αμερικανός κριτικός λογοτεχνίας Χένρι Λούις Γκέιτς. Όλοι αυτοί οι καλοί χριστιανοί που σπεύδουν να λογοκρίνουν ένα καλλιτεχνικό έργο, διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους όταν βλέ-πουν τριτοκοσμικές σκηνές λιθοβολισμού μιας γυναίκας σε μουσουλμανικές χώρες και επαίρονται για την υπεροχή της δικής τους θρησκείας. Αλλά αυτό είναι αλ­λουνού…. παπά ευαγγέλιο.

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.