Γράφει η Έλενα Γαλανοπούλου

Στην κλασική μουσική το κοινό συνηθίζει να χειροκροτεί έναν σολίστ προκαταβολικά. Χωρίς να προλάβει να παίξει ούτε μια νότα, γίνεται αποδέκτης μιας ευγενικής και συμβολικής χειρονομίας του κοινού, που του εκφράζει την εμπιστοσύνη γι’ αυτό που πρόκειται να συμβεί.

Γράφει η Έλενα Γαλανοπούλου

Στην κλασική μουσική το κοινό συνηθίζει να χειροκροτεί έναν σολίστ προκαταβολικά. Χωρίς να προλάβει να παίξει ούτε μια νότα, γίνεται αποδέκτης μιας ευγενικής και συμβολικής χειρονομίας του κοινού, που του εκφράζει την εμπιστοσύνη γι’ αυτό που πρόκειται να συμβεί. Αυτό ακριβώς παίρνει σάρκα και οστά με το crowd funding. Ο σκηνοθέτης Πάρης Μέξης μας εξηγεί τη φιλοσοφία με την οποία εφαρμόζεται στις τέχνες μια από τις πιο επιτυχημένες και ταχύτατα ανερχόμενες μεθόδους χρηματοδότησης διαφόρων ιδεών (από τον χώρο της τεχνολογίας και της επιστήμης έως τις ΜΚΟ) παγκοσμίως, σύμφωνα με την οποία απευθύνεσαι άμεσα στον κόσμο για τη χρηματοδότηση του εγχειρήματός σου.

Εκατομμύρια υποστηρικτές παγκοσμίως

Ο «Economist» και οι «Financial Times» δημοσίευσαν πρόσφατα εκτενή άρθρα τους υποστηρίζοντας πως το crowd funding είναι μία από τις τρεις καλύτερες νέες ιδέες που θα κυριαρχήσουν παγκοσμίως στην οικονομία την επόμενη τριακονταετία, μας λέει ο Ειρηναίος Φιλιππίδης. προερχόμενος από τον χώρο της διαφήμισης, είναι συνιδιοκτήτης μαζί με τον Δημήτρη Αναγνώστου της πρώτης αμιγώς ελληνικής πλατφόρμας αυτοχρηματοδότησης, groopio.com, που λειτουργεί αντίστοιχα με τις άλλες μεγάλες του εξωτερικού: kickstarter.com και indiegogo.com. Μέσα σε δύο χρόνια το crowd funding έχει καταφέρει να γίνει ο απόλυτος θεσμός στην Αμερική. Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί: «Το 2011 βρήκε 111 εκατομμύρια υπο­στηρικτές σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα 64 εκατομμύρια ήταν στην Αμερική. Η Ευρώπη ακολουθεί κατά πόδας δείχνοντας ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον. Οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται αυτή τη στιγμή παγκοσμίως είναι 456. Ενώ το 10% των ταινιών που προβλήθηκαν φέτος σε Βερολίνο και Κάννες χρηματοδοτήθηκε με αυτόν τον τρό­πο. Όλα αυτά κάτι σημαίνουν…», υπερθεματίζει ο Ειρ. Φιλιππίδης. Η φιλοσοφία είναι απλή. «Αντί να περιμένεις ένα μεγάλο ‘‘ναι’’ από έναν σπόνσορα, μπορείς να βασιστείς σε πολλά μικρά ‘‘ναι’’». Μέσα από τη διαδικτυακή πλατφόρμα το κοινό έρχεται σε επαφή με την ιδέα των δημιουργών. Σχετικά βίντεο, φωτογραφίες, βιογραφικά των συντελεστών και συνοδευτικά κείμενα είναι τοποθετημένα δίπλα σε μια λίστα από οφέλη – κίνητρα για τους υποστηρικτές.

Για παράδειγμα με 20 ευρώ μπορείς να προαγοράσεις το εισιτήριό σου για μια θεατρι­κή παράσταση, ενώ χορηγώντας 200 ευρώ εξασφαλίζεις 10 θέσεις, πρόγραμμα, αυτό­γραφα των συντελεστών, αναψυκτικό και ποπ-κόρν, αλλά και ένα αυτοκόλλητο με το λογότυπό σας στο πρόγραμμα της παράστασης.

Από το groopio αναζήτησε χρηματοδότηση και ο Άγης Εμμανουήλ για την παράσταση «Και έβρασαν οι ιπποπόταμοι στις γούρνες τους» στο Κ44. Δεν κατάφερε όμως να συγκεντρώσει τον στόχο του (2.000 ευρώ) κι έτσι τα χρήματα όσων έδωσαν επιστρά­φηκαν. Αντίθετα, η ομάδα της Κίρκης Καραλή ήταν η πρώτη που κατάφερε μέσα σε 40 μέρες να πιάσει και να ξεπεράσει μάλιστα τον στόχο της (1.000 ευρώ) συγκεντρώνο­ντας 1.355 ευρώ.

«Κινηθήκαμε με τη λίστα των επαφών μας στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, αλλά και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι μεγάλες προσφορές προήλθαν από γνωστούς μας που είχαν την οικονομική άνεση. λάβαμε όμως και μικρότερες ενισχύσεις, πολύ σημαντικές για εμάς», μας εξηγεί η σκηνοθέτης, που είδε το όνειρό της να παίρνει σάρκα και οστά, αφού κατάφερε να ανεβάσει την παράσταση «211 2», μια θεατρική παράσταση επιστη­μονικής φαντασίας.

Κλειδί η σωστή επικοινωνία

«Χρειάζεται να επικοινωνήσεις σωστά την ιδέα σου. Στην Ελλάδα δεν έχουμε καταλά­βει ακόμα τι ακριβώς είναι το crowd funding. Θεωρούν συχνά ότι αρκεί να ανεβάσεις μια καμπάνια για να σου φέρει χρήματα ως… ‘‘ μάννα εξ ουρανού’’. Αυτή τη στιγμή στο groopio έχουμε δεκαοκτώ καμπάνιες στην αναμονή. Δεν τις ανεβάζουμε γιατί δίνου­με έμφαση στην εκπαίδευση των συμμετεχόντων, ώστε να καταφέρουν να επικοινω­νήσουν σωστά την καμπάνια τους», εξηγεί ο Ειρ. Φιλιππίδης.

«Οι περισσότερες χορηγίες μας προέρχονται από το εξωτερικό. Το ελληνικό κοινό δεν είναι εξοικειωμένο ακόμα». Συμφωνεί και ο σκηνογράφος Κωνσταντίνος Ζαμάνης από τις «Όπερες των ζητιάνων», οι οποίες «επιβεβαιώνοντας το όνομά τους», όπως έλεγαν αστειευόμενοι, ζητούσαν μέσω της ιστοσελίδας pleasefund.us 3.000 λίρες για να καλυφθεί μέρος των εξόδων της αθηναϊκής παράστασης «Yassou Aida». Μπορεί το συνολικό βάρος της παραγωγής ύψους 45.000 ευρώ να σηκώνουν η Neuköllner Oper του Βερολίνου σε συνεργασία με το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονί­κης, όμως το αίτημα που αφορούσε το κοινό ήταν συγκεκριμένο: «Βοηθήστε μας να παρουσιάσουμε στο αθηναϊκό κοινό την παραγωγή με το να εξασφαλίσετε τη διαμο­νή των Γερμανών συντελεστών στην Αθήνα», έγραφε το κατατοπιστικό βίντεο. λίγο πριν από την πρεμιέρα είχαν μαζευτεί μόνο 469 λίρες.

«Δεν ξέρω κατά πόσο μπορεί να λειτουργήσει σε σχέση με τους χρόνους που χρειάζεται για να τρέξει επικοινωνιακά ένα τέτοιο πρόζτεκτ», εκφράζει από τη σκοπιά του δημιουργού ο Κωνσταντίνος Ζαμάνης, ψυχή της ομάδας «Όπερες των ζητιάνων», μαζί με τον Χαράλαμπο Γωγιό. ωστόσο οι δυο τους προτίθενται να αξιοποιήσουν το εργαλείο αυτό και στην επόμενη όπερα που ενδεχομένως ανεβάσουν και πάλι με τη βερολινέζικη Neuköllner Oper, την άνοιξη του 2013.

Το ίδιο έχει σκοπό να κάνει και ο Πάρης Μέξης με ένα μέρος της μεγάλης παραγωγής που ετοιμάζει για την ερχόμενη σεζόν, τη «Σωφρονιστική Αποικία» του Κάφκα σε μουσική Φίλιπ Γκλας. Τι κι αν το υψηλό κόστος παραγωγής έχει αναλάβει ήδη εξ ολο­κλήρου η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών; Τα οφέλη του crowd funding είναι πολλαπλά, όπως μας εξηγεί ο ίδιος, ο οποίος στο πρόσφατο TEDxAthens 2011 είχε προτείνει ένα νέο πιο συμμετοχικό μοντέλο λειτουργίας για το θέατρο.

Άνθρωποι με κοινό στόχο

Πέρα από το να εξασφαλίζει απλώς χρήματα, το crowd funding είναι πολλά περισσότερα. Δημιουργεί από μόνο του μια κοινωνία ανθρώπων που μοιράζονται έναν κοινό στόχο. Εκείνοι που πιστεύουν στην αναγκαιότητα μιας ιδέας και τη χρηματοδοτούν γίνονται παράλληλα και φορείς ενός μηνύματος, το οποίο συνειδητά ή ασυνείδητα αναλαμβάνουν να διαδώσουν και στους υπόλοιπους. Είναι άλλωστε γνωστό πως το «από στόμα σε στόμα» αποτελεί τον πιο εγγυημένο τρόπο διαφήμισης. Σε καιρούς κρίσης, όμως, μπορεί μια τέτοια φιλόδοξη συλλογική ιδέα να έχει επιτυχία; Μήπως όλα αυτά είναι ουτοπικά;

«Σε καιρούς κρίσης ναι, υπάρχει δυσκολία να δώσεις έστω και ένα ευρώ, εάν δεν ξέρεις πού πηγαίνει. Το crowd funding είναι ένα εργαλείο έντιμο και εξαιρετικά χρήσιμο για τον χώρο του πολιτισμού. Ξέρετε, για πολλά χρόνια οι καλλιτέχνες πίστευαν πως όφει­λαν να σιτίζονται στο ‘‘πρυτανείο’’», υποστηρίζει ο Π. Μέξης.

Θα μπορούσε άραγε το κοινό να γίνει με αυτόν τον τρόπο και συνδημιουργός του έργου τέχνης που χρηματοδοτεί; Θα μπορούσε μέσω της χορηγίας του να παίρνει μικρές ή μεγαλύτερες αποφάσεις για το αποτέλεσμα;

Ο Ειρηναίος Φιλιππίδης, που φαίνεται να γνωρίζει πολύ καλά τον χώρο του μάρκετινγκ, μας ενημερώνει πως μεγάλες εταιρείες αξιοποιούν τη μέθοδο του crowd funding και ως ένα εργαλείο έρευνας της αγοράς, μιας και μπορεί και απευθύνεται απευθείας στην πηγή των ενδιαφερομένων. Χαρακτηριστικό είναι, όπως μας λέει, το παράδειγμα μιας αυτοκινητοβιομηχανίας, η οποία διέθεσε τρία υβριδικά αυτοκίνητα μέσω Διαδικτύου. Εκείνο που θα συγκέντρωνε τις περισσότερες προπωλήσεις θα γινόταν το νέο της μοντέλο της σειράς.

«Είναι στο χέρι του δημιουργού πώς θα χρησιμοποιήσει αυτό το εργαλείο και πόση ελευθερία θα αφήσει στο κοινό που τον χρηματοδοτεί. Άλλωστε το ίδιο δεν συμβαίνει και με τους μεγάλους χορηγούς;», εξηγεί ο Π. Μέξης.

Αν και οι συνεντεύξεις πάρθηκαν ξεχωριστά, μια κομβική λέξη επαναλάμβαναν οι συνομιλητές μας σχολιάζοντας το μέλλον του crowd funding: Μονόδρομος. «Αργά ή γρήγορα εκεί θα καταλήξουμε», σχολιάζει ο Ειρ. Φιλιππίδης. «Είναι ο μόνος τρόπος», καταλήγει και ο Π. Μέξης, «να κάνεις τέχνη και πολιτισμό, εάν δεν υπάρχει το αρχικό κεφάλαιο».

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.