3,1 δισ. για την «Ασπίδα του Αχιλλέα»: Ποιος εγγυάται τα 700 εκατ. για το 25% των ελληνικών συμπαραγωγών και τη «φιλία» του Ισραήλ;

Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για το 25% ελληνικής συμμετοχής στο μεγάλο πρόγραμμα αεράμυνας. Όμως ανάμεσα στις εξαγγελίες και στην πραγματική βιομηχανική επιστροφή υπάρχει μια κρίσιμη απόσταση. Ποιοι θα πάρουν τα έργα, με τι τύπους συμβάσεων, τι ακριβώς θα παράγουν, ποιος θα εγγυηθεί τη βιομηχανική συμμετοχή του 25% και τι θα μείνει στην Ελλάδα όταν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα;

Η υπογραφή της «Ασπίδας του Αχιλλέα» διαμορφώνει ένα πρόγραμμα που για μία ακόμη φορά προχώρησε χωρίς διαγωνισμούς, και φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα νέο πολυεπίπεδο σύστημα προστασίας της χώρας από αεροσκάφη, πυραύλους και drones. Σε αυτό είναι καθοριστική η συμμετοχή ισραηλινών τεχνολογιών και συστημάτων, χωρίς να εμπλακούν άλλες χώρες με ενδεχομένως αντίστοιχες τεχνολογίες όπως οι ΗΠΑ. Αυτό διαμορφώνει μία τεράστια βαρύτητα ως προς τις σχέσεις της Ελλάδας με το Ισραήλ, η οποία μπορεί να μεταβληθεί ακόμη και στο εγγύς μέλλον αναλόγως των σχέσεων του Τελ Αβίβ με γειτονικά κράτη, ασχέτως των σημερινών δεδομένων. Πρωτίστως δε με την Τουρκία. Ας μην ξεχνάμε ότι πριν το ελληνικό φλερτ της τελευταίας περιόδου με το Ισραήλ, η χώρα αυτή λειτουργούσε (δεκαετία ’90) ως εκπαιδευτής των τουρκικών πληρωμάτων μαχητικών F-16 που εξορμούσαν για παραβιάσεις στο Αιγαίο. Και μάλιστα με τους εκπαιδευτές να συμμετέχουν στις πτήσεις.

Και καθώς τίποτα δεν αποκλείει τη μετατροπή συσχετισμών στα «ταραγμένα νερά» της Ανατολικής Μεσογείου, καμία εξέλιξη και σχέση δεν μπορεί να θεωρείται «άβατο», ιδιαίτερα εάν εξαλειφθεί το «πρόβλημα Συρία». Το Ισραήλ είναι πολύ δυνατό για να μην το συνεκτιμά η Τουρκία, αλλά και το αντίστροφο, ιδιαίτερα μετά της συμφωνίες της Μέκκα. Και αυτό η Αθήνα οφείλει να το σκεφθεί σοβαρά. 

Από τον ισραηλινό «θόλο» στην επίτευξη του 25% ελληνικής συμπαραγωγής

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη πλευρά της συμφωνίας, που ίσως αποδειχθεί ακόμη σημαντικότερη για την ελληνική οικονομία: η δέσμευση της ελληνικής κυβέρνησης για τουλάχιστον 25% ελληνική συμμετοχής στα εξοπλιστικά. Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό σημαίνει ένα δυνητικό ελληνικό βιομηχανικό αντικείμενο που προσεγγίζει τα 700-775 εκατ. ευρώ.

Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα. Το κρίσιμο δεν είναι απλά εάν υπάρχει απλά συμπεφωνημένο το «25%» στην πανηγυρική πολιτική ανακοίνωση που προηγήθηκε της ΔΕΘ. Το κρίσιμο είναι τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτό το 25%, ποιοι θα το υλοποιήσουν και πόσο ισχυρά είναι τα συμβατικά εργαλεία που θα υποχρεώνουν τους αναδόχους να το τηρήσουν.

Η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει την ελληνική συμμετοχή ως βασικό στοιχείο του προγράμματος. Στο οικοσύστημα των ελληνικών εταιρειών που έχουν συνδεθεί με την «Ασπίδα του Αχιλλέα» περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η Metlen, η ΕΑΒ (που εμπλέκεται και με τον «Κένταυρο» ως δομικό στοιχείο της Ασπίδας) η Scytalys, τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα, η Prisma, η Eyeonix, η UniSystems και η Sthenos, ενώ συνολικά γίνεται λόγος για περίπου δώδεκα ελληνικές επιχειρήσεις. Σε αυτές, περιλαμβάνεται και η Intracom Defense, που εδώ και αρκετό χρονικό διάστημα έχει περιέλθει στην ιδιοκτησία της Israel Aircraft Industries, εκ των βασικών πυλώνων των συστημάτων που απαρτίζουν την «Ασπίδα», με προεξάρχοντα τον πύραυλο Barak MX.

Αλλά δεν πρέπει να δημιουργείται η εντύπωση ότι 700 ή 775 εκατ. ευρώ έχουν ήδη μετατραπεί σε ισόποσες ελληνικές παραγγελίες. Το 25% είναι η ελάχιστη συμμετοχή που έχει τεθεί, αλλά η πραγματική αξία της θα κριθεί από τα επιμέρους συμβατικά αντικείμενα και από το πώς αυτά θα υλοποιηθούν. Και αυτό σήμερα, κατά τις πληροφορίες στηρίζεται σε Μνημόνια Κατανόησης και όχι (προσχέδια έστω) συμβάσεων.

Τι θα κατασκευάζεται στην Ελλάδα;

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι εάν μια ελληνική εταιρεία θα κόψει ένα τιμολόγιο σε έναν ισραηλινό ανάδοχο, αλλά η βιομηχανία της θα αποκτήσει παραγωγική ικανότητα. Θα κατασκευάζονται εδώ κρίσιμα ηλεκτρονικά και υποσυστήματα; Θα υπάρχουν γραμμές παραγωγής; Θα αναπτυχθούν λογισμικά και συστήματα διοίκησης και ελέγχου; Θα μεταφερθεί πραγματική τεχνογνωσία; Θα μπορούν οι ελληνικές εταιρείες να συντηρούν και να αναβαθμίζουν τα συστήματα χωρίς να εξαρτώνται πλήρως από τον αρχικό κατασκευαστή;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που θα κρίνουν εάν η «Ασπίδα» αποτελεί βιομηχανική επένδυση ή απλώς ένα ακόμη μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα, όπως συνέβη με τον «Kίμωνα» και τα Rafale που παραδόθηκαν έτοιμα από τη Γαλλία, κιν ας υπήρχαν κάποιες επιμέρους συμβάσεις με ελληνικές εταιρείες. Γιατί υπεργολαβία δεν σημαίνει απαραίτητα τεχνολογία και τζίρος δεν σημαίνει αυτομάτως βιομηχανική αυτονομία.

Το προηγούμενο των καθυστερήσεων

Η ελληνική συμμετοχή δεν ήταν εξαρχής ένα απολύτως λυμένο ζήτημα. Οι διαπραγματεύσεις με ισραηλινές εταιρείες είχαν παρουσιάσει προβλήματα ακριβώς ως προς το βιομηχανικό αποτύπωμα στην Ελλάδα, ενώ συμβάσεις είχαν μετακινηθεί από την ατζέντα του ΚΥΣΕΑ μέχρι να αντιμετωπιστούν οι σχετικές διαφωνίες. Επομένως, η χθεσινή υπογραφή είναι σημαντική, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι κάθε πτυχή της ελληνικής συμμετοχής έχει κλειδώσει μέχρι τελευταίου ευρώ. Εδώ βρίσκεται η πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης. Εάν το 25% είναι πράγματι αδιαπραγμάτευτο, τότε θα πρέπει να υπάρχει μηχανισμός που να διασφαλίζει ότι παραμένει αδιαπραγμάτευτο και κατά την υλοποίηση.

Το ερώτημα που θα επιστρέφει κάθε χρόνο μέχρι να απαντηθεί…

Εάν υποθέσουμε ότι το πρόγραμμα προχωρά κανονικά, το 2027 θα πρέπει να μπορούμε να γνωρίζουμε πόσα από τα προβλεπόμενα ελληνικά έργα έχουν συμβασιοποιηθεί, και το Το 2028 πόσα έχουν υλοποιηθεί. Και όταν το πρόγραμμα ολοκληρωθεί, πόση πραγματική τεχνογνωσία και παραγωγική ικανότητα έχει μείνει στη χώρα.

Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να μετρηθεί η επιτυχία. Δηλαδή, όχι με το πόσες εταιρείες εμφανίζονται σε μια λίστα, αλλά με το πόσες ελληνικές επιχειρήσεις θα έχουν μεγαλώσει, πόσα προϊόντα θα μπορούν να παράγουν, πόση τεχνολογία θα έχουν αποκτήσει και σε πόσα διεθνή προγράμματα θα μπορούν να συμμετέχουν μετά την «Ασπίδα».

Ευκαιρία και παγίδα …στο ίδιο καλάθι

Για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια ένα τόσο μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα μπορεί να συνδεθεί οργανωμένα με την εγχώρια αμυντική βιομηχανία και να δημιουργήσει έναν κύκλο παραγωγής, τεχνολογίας και εξαγωγών. Ο κίνδυνος, όμως, είναι να εμφανιστεί ένα εντυπωσιακό ποσοστό ελληνικής συμμετοχής σε δελτία Τύπου, ενώ στην πράξη η ελληνική βιομηχανία θα περιοριστεί σε κατακερματισμένες εργασίες μικρότερης προστιθέμενης αξίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ελλάδα θα έχει κερδίσει συμβάσεις και θέσεις εργασίας — αλλά θα έχει χάσει την ευκαιρία να δημιουργήσει στρατηγική βιομηχανική ισχύ. Επομένως από σήμερα μετρά ο χρόνος για τα αν τα MOU’s θα μεταβληθούν σε συμβάσεις την επόμενη διετία και τι θα προσφέρουν για την επίτευξη του 25% της συμπαραγωγής.

Η αμυντική αυτονομία δεν μετριέται μόνο από το πόσα όπλα αγοράζει μια χώρα, αλλά στο πόσα από αυτά μπορεί να υποστηρίξει, να αναβαθμίσει και κάποια στιγμή να παράγει η ίδια. Γιατί τα 3,1 δισ. ευρώ είναι χρήματα του ελληνικού Δημοσίου και εάν η κυβέρνηση έχει πράγματι εξασφαλίσει 25% ελληνική συμμετοχή, τότε ο ελληνικός λαός δικαιούται να γνωρίζει τι ακριβώς αγοράζει μαζί με την αεράμυνα της χώρας.

Και εδώ ελλοχεύει και το ερώτημα, κατά πόσον είναι βέβαια για την αξιοπιστία του συμμάχου που έχει επιλέξει τόσο σε στρατηγικό επίπεδο, όσο και για να καταστήσει ανταγωνιστική της αμυντική της βιομηχανία στους δύσκολους καιρούς που θα ακολουθήσουν απέναντι στην Τουρκία. 

Διαβάστε επίσης

Πώς η «μάχη των ψαράδων» μπορεί να φέρει θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο

Τα τουρκικά drones «χαρτογραφούν» το Αιγαίο: Ο νέος αεροπορικός παίκτης και η ελληνική αμηχανία

Από το «Τσοβόλα, δώστα όλα» στο «Μητσοτάκη, φέρτα τώρα»: Η Ελλάδα μπροστά σε μια νέα προεκλογική επιταγή

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.