Της Φωτεινής Μπάρκα

Το  Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο επέτρεψε να μπει το Χόλιγουντ στην Κνωσό για γυρίσματα. Η UNESCO, όμως, απορρίπτει εδώ και χρόνια το αίτημα να ενταχτεί στη λίστα των Μνημείων της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Και φταίμε εμείς γι’ αυτό. 

Της Φωτεινής Μπάρκα

Το  Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο επέτρεψε να μπει το Χόλιγουντ στην Κνωσό για γυρίσματα. Η UNESCO, όμως, απορρίπτει εδώ και χρόνια το αίτημα να ενταχτεί στη λίστα των Μνημείων της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Και φταίμε εμείς γι’ αυτό. 

Σε μια εβδομάδα, στις 28 Σεπτεμβρίου, η Κνωσός θα αποτελέσει το φυσικό σκηνικό για τα γυρίσματα της αμερικανικής ταινίας «Τα δύο πρόσωπα του Ιανουαρίου», που είναι βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Πατρίτσια Χάισμιθ. Δύο λαμπερά αστέρια του Χόλιγουντ θα βρεθούν στην Κρήτη, ο Βίγκο Μόρτενσεν και η Κίρστεν Ντανστ, ως πρωταγωνιστές της ταινίας μυστηρίου που σκηνοθετεί ο Χοσεΐν Αμινί. Το ΚΑΣ μετά επαίνων και ομόφωνα αποφάσισε να δώσει την άδεια για τη ν πραγματοποί­ηση των γυρισμάτων. Και καλά έκανε. Δεν υπάρχει καλύτερη και αποτελεσματικότερη διαφήμιση για τη χώρα και τα μνημεία της… 

Σκέφτομαι όμως την έκπληξη των συντελεστών της χολιγουντιανής ταινίας όταν βρεθούν στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου και τη γνώμη που θα σχηματίσουν βλέποντας την αυθαίρετη δόμηση, τα μαγαζιά, τους πάγκους… δίπλα στα κατάλοιπα ενός από τους αρχαιότερους πολιτισμούς της ανθρωπότητας. Η θλιβερή εμφάνιση της Κνωσού δεν περιποιεί τιμή για τη χώρα. Εκατομμύρια επισκέπτες μας έχουν δει. Κοτζάμ UNESCO έχει απορρίψει με κρότο την έντα­ξη της Κνωσού στη λίστα των Μνημείων της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Όχι επειδή δεν δικαιούται να ανήκει στα κορυφαία μνημεία της ανθρωπότη­τας. Αλλά επειδή οι Έλληνες που είχαν τη σπάνια τύχη να την κληρονο­μήσουν δεν τη φρόντισαν και, το κυριότερο, δεν τη σεβάστηκαν. Επί δύο δεκαετίες επέτρεψαν να χτιστούν βίλες, ακόμη και εκκλησίες, σε απόσταση αναπνοής από τα τείχη της. Η αισθητική βρίσκει στην είσοδο της Κνωσού τον απόλυτο εχθρό της. 

Τι λέει η UNESCO 

Η πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής UNESCO Αικατερίνη Τζιτζικώστα έχει πει πολλές φορές τα τελευ­ταία χρόνια την πικρή αλήθεια, θέτοντας προ των ευθυνών τους τούς εμπλεκόμενους φορείς που χρόνια τώρα αλληθωρίζουν. «Το μνημείο πρέπει να αποδίδει το πνεύ­μα και την ατμόσφαιρα που εξέπεμπε στην εποχή του. Αν υπάρχουν κτήρια γύρω γύρω, που δεν είναι νόμιμα, να αποζημιωθούν. Αρκεί να θελήσει να τους αποζημιώσει το κράτος…» ξεκαθαρίζει. Βέβαια αυτή η ευκαιρία χάθηκε. Στη σημερινή συγκυρία το κράτος και να θέλει, δεν μπορεί. Επιπλέον, οι προδιαγραφές που ζητούνται από την UNESCO είναι συγκεκριμένες και αυστηρές. «Ένα μνημείο μπορεί να μπει στη λίστα και μετά πολύ εύκολα να βγει…», επισημαίνει. Σύμφωνα με τις επιχειρησιακές οδηγίες της UNESCO, απαιτείται όχι μόνο η υποβολή ενός πλήρους φακέλου για την τεκμηρίωση της μονα­δικότητας και της εμβέλειας ενός μνημείου – η Κνω­σός εξ ορισμού τα διαθέτει -, αλλά και η εξασφάλιση ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης για την προστασία και τη συντήρησή του στο μέλλον. 

Λύση αλά ελληνικά

Θα περίμενε κανείς ότι τόσα χρόνια μετά θα είχε γίνει έστω μια προσπάθεια να αλλάξει αυτή η κατάσταση. Ε, λοιπόν, και πάλι κάτω από το χαλί προσπαθούμε να κρύψουμε το πρόβλημα. Η Κνωσός δεν θα μπει ποτέ από μόνη της στον κατάλογο της UNESCO γιατί η πολιτεία αδυνατεί – σήμερα πια δεν μπορεί – να αποτιμήσει την αξία της. Έτσι, το πολυμήχανο μυαλό μας σκέφτηκε κάτι άλλο. Να εντάξουμε την Κνωσό μαζί με τα άλλα Ανάκτορα του Μινωικού Πολιτισμού που βρίσκονται στην Κρήτη! Έτσι κι αλλιώς και ο ίδιος ο διεθνής οργανισμός προτιμά πλέον τη «σειριακή» ένταξη ομοειδών μνημεί­ων – κυρίως για λόγους οικονομικούς. Μαζί λοιπόν με τη Φαιστό, τη Ζάκρο, τα Μάλια τον Πετρά, θα ενταχθεί και το σημαντικότερο Μινωικό Ανάκτορο, της Κνωσού, υπό τον τίτλο «Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα». Ο φάκελος προετοιμάζεται στις υπηρεσίες του υπουρ­γείου Πολιτισμού, αλλά κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά πότε θα είναι έτοιμος. Πάντως, γκρουπαριστά, όλα τα Ανάκτορα του Μινωικού Πολιτισμού στην Κρήτη έχουν περισσότερες πιθανότητες να ενταχθούν στη λίστα της UNESCO απ’ ό,τι η Κνωσός μόνη της.Το παραδέχεται και η κ.Τζιτζικώστα. «Αλλά καλύτερο θα ήταν να αναλάβουν όλοι τις ευθύνες τους και να μη λένε ότι μπορεί να χτίζονται μέχρι τα τείχη πολυκατοικίες και να αναρωτιούνται μετά γιατί δεν μπαίνει…», καταλήγει. 

Ψάχνοντας τα χρήματα 

Αυτό που προχωράει είναι η μελέτη για την ενοποίηση των μνημείων της Κνωσού.Το εγχείρημα ανέλαβε η Ενοποίηση Αρχαι­ολογικών Χώρων Αθήνας. Στην ένταξη περιλαμβάνονται όλα τα μνημεία της ευρύτερης περιοχής. Η πρόεδρος της ΕΑΧΑ Ντόρα Γαλάνη ανακοινώνει ότι μέχρι το τέλος του χρόνου η μελέτη του Ρυθμιστικού Πλαισίου – όπως ονομάζεται – θα είναι έτοιμη. Θα προτείνει τους διαδρόμους και τους περιπάτους που πρέπει να δημι­ουργηθούν, τις σημάνσεις που πρέπει να τοποθετηθούν ώστε ο επισκέπτης να «ακολουθεί σαν σε παραμύθι τη μακραίωνη ιστορία της περιοχής, άγνωστης εν πολλοίς μαζί μετά μνημεία της στους περισσότερους». Μετά ₁   την ολοκλήρωση της μελέτης θα ακολουθήσει ο διαγωνισμός. Με έναν μετριοπαθή υπολογισμό η ενοποίηση θα ξεκινήσει να υλοποιείται το 2014… «Και με την εξωτερική εικόνα;» τη ρωτήσαμε. «Απαιτείται οπωσδήποτε η ανάπλαση και οι μορφολογικές επεμβάσεις στην όψη των κτηρίων που περιβάλλουν την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου. Σαφέστατα η όψη αυτή δεν αξίζει στο μνημείο. Ψάχνουμε τα χρήματα για να προκηρύξουμε σχετι­κό διαγωνισμό», τονίζει. Βεβαίως σήμερα, κανείς δεν μιλάει για κα­τεδαφίσεις και απαλλοτριώσεις. Μόνο για εξωραϊσμό των όψεων με βάψιμο, αφαίρε­ση πινακίδων, σε ορισμένες περιπτώσεις και κρύψιμο… «Να μαζευτεί λίγο ο χώρος», όπως λέμε… Και ό,τι έγινε έγινε. Οι παρανομίες θα «νομιμοποιηθούν» και οι παραβάτες θα αυτοθαυμάζονται που τα κατάφεραν…

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.