Η μικροπίστωση μας έλειπε

Οι εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης εί­ναι μια εξαιρετική ιδέα, η οποία όμως κρύ­βει πολλές παγίδες. Κυρίως εάν αναλάβουν την προώθησή της οι γνωστοί «άγνωστοι Χ» του νε­οφιλελευθερισμού, οι οποίοι είθισται ό,τι πιάνουν στα χέρια τους να το μετατρέπουν σε σκατά.

Οι εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης εί­ναι μια εξαιρετική ιδέα, η οποία όμως κρύ­βει πολλές παγίδες. Κυρίως εάν αναλάβουν την προώθησή της οι γνωστοί «άγνωστοι Χ» του νε­οφιλελευθερισμού, οι οποίοι είθισται ό,τι πιάνουν στα χέρια τους να το μετατρέπουν σε σκατά.
 
Γι’ αυτό, όταν ακούμε τους εκπροσώπους της πε­ριβόητης «Ομάδας Δράσης» (Task Force ) για την Ελ­λάδα να μας «συγχαίρουν» για την τρομερή πρόοδο που σημειώνουμε και να μας προτείνουν την… ανά­πτυξη μικροπιστωτικών ιδρυμάτων, μας μπαίνουν, αναγκαστικά, ψύλλοι στ’ αυτιά. Ναι, μια προκατάλη­ψη την έχουμε, είναι αλήθεια, αλλά δεν νομίζουμε ότι μπορεί να μας… κατηγορήσει κανείς.
 
Ας το δούμε λίγο ψύχραιμα: Η τελευταία τριμηνι­αία έκθεση προόδου της Task Force (η οποία αναφέ­ρεται στον πρόεδρο της Επιτροπής Ζοζέ Μπαρόζο και τελεί υπό την πολιτική καθοδήγηση του αντιπροέδρου Όλι Ρεν) πρώτα μας δίνει τα «εύσημα» (;) που τα καταφέρνουμε τόσο περίφημα και δεν έχουμε ακόμη ψοφήσει όλοι. Την ευχαριστούμε.
 
Δεύτερον, διαπιστώνει ότι η ελληνική οικονομία, της οποίας η ραχοκοκαλιά είναι οι «ξεπαστρεμέ­νες» Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις – με το υψηλότερο ποσοστό να συγκεντρώνουν οι μικρές επι­χειρήσεις – πάσχει από έλλειψη ρευστότητας και γι’ αυτό δεν μπορεί να ανακάμψει. Μάλιστα. Αποκαλυ­πτικότατο.
 
Τέλος, μας προτείνει μεταξύ άλλων – και φυσικά παράλληλα με την τήρηση κατά γράμμα του «προ­γράμματος προσαρμογής», βλέπε μνημόνιο – την ανάπτυξη της «μικροπίστωσης» – «μικροχρηματοδότησης» ως «εναλλακτική λύση» για τη χρηματο­δότηση των μικρών επιχειρήσεων, επισημαίνοντας μάλιστα ότι ήδη «η Τράπεζα της Ελλάδος επιδιώ­κει τη συγκρότηση μεικτής επιτροπής από αρμόδια υπουργεία για να προετοιμάσουν το νομικό, εποπτι­κό και θεσμικό πλαίσιο για τη μικροχρηματοδότηση στη χώρα».
 
Πολύ ωραία, θα πει κάποιος. Κοινωνική και αλλη­λέγγυα οικονομία δεν ήθελες; Ναι, μόνο που η έκ­θεση δεν διευκρινίζει το βασικότερο όλων: Σε ποιο μοντέλο «μικροχρηματοδότησης» αναφέρεται ακρι­βώς; Μην μπερδέψουμε τη βούρτσα με τη… σούστα και ψαχνόμαστε.
 
Τι εστί;
 
Κατ’ αρχάς, να ξεκαθαρίσουμε τα βασικά. Δηλα­δή τι είναι αυτή η «μικροπίστωση». Για τον άνθρωπο που την πρωτοεφάρμοσε, τον Μοχάμεντ Γιουνούς, οικονομολόγο από το Μπανγκλαντές, η «μικροπίστωση» ήταν ένα όπλο κατά της φτώχειας, που του χάρισε το Νόμπελ Ειρήνης το 2006. Η ιδέα ήταν να δοθεί μια διέξοδος «αυτοαπασχόλησης» σε ανθρώ­πους απολύτως περιθωριοποιημένους και σε περιο­χές απόλυτης ένδειας.
 
Πώς το έκανε; Δημιουργώντας μια «τράπεζα μικροπιστώσεων», η οποία απευθυνόταν σε δανειο­λήπτες στους οποίους κανείς δεν χορηγούσε δάνεια γιατί δεν είχαν καμία περιουσία ή εισόδημα για να εγγυηθούν την αποπληρωμή τους.
 
Προσοχή όμως! Τα δάνεια χορηγούνταν μόνο για την υλοποίηση κάποιου «επιχειρηματικού σχεδί­ου» που θα τους εγγυάτο ένα εισόδημα. Επρόκειτο για «πολύ μικρά ποσά», τα οποία οι δανειολήπτες έπρεπε να αποπληρώσουν σε «πολύ μικρές τακτές δόσεις». Επιπλέον, ο Γιουνούς εισήγαγε το μοντέλο του «κοινοτιστικού δανεισμού», βάσει του οποίου ένας υποψήφιος δανειολήπτης έπρεπε να βρει και άλλους δανειολήπτες ώστε να μοιραστούν τα οφέλη του δανείου, αλλά και την ευθύνη αποπληρω­μής, με απώτερο σκοπό τη δημιουργία ενός «δικτύ­ου κοινωνικής αυτοβοήθειας». Το αποτέλεσμα ήταν η τράπεζα να εμφανίζει ποσοστά αποπληρωμής της τάξης του 99%!
 
Τα αρπακτικά
 
Όπως καταλαβαίνει ο καθείς, η «επιτυχία» του Γιουνούς άνοιξε την όρεξη σε… πολλούς «κατεργάρη­δες» ανά τον πλανήτη, οι οποίοι εντυπωσιάστηκαν από τα υψηλά ποσοστά αποπληρωμής και είδαν μια ευκαιρία αποκόμισης αμύθητων κερδών χάρη σε ορισμένες… «μικροπαρεμβάσεις» που έκαναν στο μοντέλο, αλλοιώνοντας δραματικά τη φύση του.
 
Έτσι, ενώ η βασική αρχή της μικροπίστωσης ήταν ότι πρέπει να δίνεται μόνο για την υλοποίηση ενός σχεδίου που θα επιτρέπει στον δανειολήπτη να απο­κτήσει μια πηγή εισοδήματος, σύντομα τα «ιδρύμα­τα μικροπιστώσεων» άρχισαν να μοιράζουν χρήμα­τα εν είδει… καταναλωτικών δανείων, με αποτέλε­σμα φτωχοί άνθρωποι να παίρνουν δάνεια για την κάλυψη βασικών αναγκών τους και να βρίσκονται βυθισμένοι στα χρέη.
 
Επιπλέον, ο «κοινοτιστικός δανεισμός» μετατρά­πηκε με αυτόν τον τρόπο σε ένα «όπλο» των νεοτοκογλύφων, οι οποίοι, εκτός από τους εκπροσώπους που έστελναν στα σπίτια των δανειοληπτών για να… εισπράξουν τα χρωστούμενα, έβρισκαν στήριξη και στους… γείτονες (συνυπεύθυνους για την αποπλη­ρωμή), που τραμπούκιζαν με τη σειρά τους τούς «κακοπληρωτές».
 
Σαν να μην έφτανε αυτό, καθώς εξαπλώνονταν τα «ιδρύματα μικροπιστώσεων» από χώρα σε χώ­ρα, άρχισε να χαλαρώνει και το κανονιστικό πλαίσιο με το οποίο λειτουργούσαν και από «μη κερδοσκο­πικές εταιρείες» μετατράπηκαν σε «μη τραπεζικές χρηματοοικονομικές εταιρίες» ενώ, λίγο αργότερα, πήραν άδεια εισόδου στο… χρηματιστήριο.
 
Παρομοίως, το όριο των τόκων «απελευθερώθη­κε» – ώστε να μπορούν οι εταιρείες αυτές να απο­κομίζουν τα… επιθυμητά κέρδη – με αποτέλεσμα να φτάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και το 60%! Όλα αυτά βέβαια είχαν και τις αντίστοιχες «συνέπειες» στα ποσοστά εξυπηρέτησης των δανεί­ων, που στην Ινδία, για παράδειγμα, πέρασαν από 97% στο… 10%.
 
Νέα γενιά τοκογλύφων
 
Τι θα ισχύσει στην Ελλάδα; Αυτό δεν είναι ξεκάθαρο… Όμως μπορούμε να πάρουμε μια «γεύση» από τον τρόπο με τον οποίο περιγράφει η Task Force τη «μικροχρηματοδότηση».
 
Σύμφωνα με την έκθεσή της, η «μικροπίστωση» αφορά ποσά κάτω των 25.000 ευρώ (για την Ελλάδα ακούγεται ότι μπορεί να αφορά 10.000 ευρώ), τα οποία απευθύνονται στις «μικροεπιχειρήσεις» (που απασχολούν λιγότερα από 10 άτομα) και στα «μειο-νεκτούντα άτομα» (ανέργους, πολίτες που λαμβάνουν κοινωνική βοήθεια κ.λπ.) που επιθυμούν να αυτοαπασχοληθούν, αλλά δεν έχουν πρόσβαση στις παραδοσιακές τραπεζικές υπηρεσίες, καθώς οι τελευταίες τούς αρνούνται τη χρηματοδότηση λόγω ανε­πάρκειας των εγγυήσεων που παρέχουν.
 
Σε ποιο «νομικό» πλαίσιο λειτουργούν τα «μικροπιστωτικά ιδρύματα»; Όπως επισημαίνει η Task Force (χωρίς να αποσαφηνί­ζει βασικά πράγματα)… «χρειάζεται η δημιουργία ενός περιβάλ­λοντος που να επιτρέπει την ανάπτυξη μικροπιστωτικών ιδρυμά­των (ΜΠΙ), τα οποία θα χρηματοδοτούνται με τη σειρά τους από επιδοτήσεις, δωρεές ή και από δάνεια που θα τους χορηγούν οι τράπεζες»…
 
Για να μπορούν αυτά να «στηριχθούν» – εδώ βρίσκεται το σημείο – «κλειδί» – θα πρέπει να προβλέπεται «η χαλάρωση των ανώτατων ορίων των τόκων», προκειμένου αυτοί να είναι σε ένα «επαρκώς υψηλό επίπεδο ώστε να μπορούν να καλύπτουν το κό­στος τους» (και τα κέρδη τους;).
 
Με άλλα λόγια… η γραμμή που χωρίζει τη δημιουργία ενός εναλλακτικού «θεσμού» αλληλέγγυας χρηματοδότησης από την απλή νομιμοποίηση μιας ακόμη γενιάς τοκογλύφων είναι εξαι­ρετικά λεπτή. Ουδείς αμφισβητεί τις καλές προθέσεις του Γιουνούς, αλλά όλοι γνωρίζουμε ότι οι επιστήμονες που πέτυχαν τη διάσπαση του ατόμου δεν είχαν κατά νου την πυρηνική βόμβα…

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.