Τανάγρα: Ποιος θα πληρώσει το τίμημα όταν η Πολεμική Αεροπορία γίνεται σκηνή μιας ιδιωτικής γιορτής που εξελίχθηκε σε τραγωδία;

Μετά την τραγωδία του Phantom, ένα ερώτημα που δεν αφορά την αιτία της πτώσης αλλά τη σχέση Δημοσίου, Πολεμικής Αεροπορίας/ΥΕΘΑ και της διοργανώτριας Athens Flying Week (AFW) δεν μπορεί πλέον να μείνει αναπάντητο: Με ποιους ακριβώς όρους η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία διαθέτει μια ενεργή στρατιωτική εγκατάσταση, τις υποδομές της, το προσωπικό της και τη συμμετοχή στρατιωτικών αεροσκαφών σε μια ιδιωτική εμπορική διοργάνωση; Και οι όροι αυτοί, προς το παρόν, παραμένουν σκιώδεις…

Η τραγωδία στην Τανάγρα δεν είναι στιγμή για εύκολες καταδίκες. Δύο άνθρωποι της Πολεμικής Αεροπορίας έχασαν τη ζωή τους. Η διερεύνηση των αιτίων της πτώσης του F-4 Phantom ανήκει στην αρμόδια επιτροπή και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να προκαταλάβει το πόρισμα ή να συνδέσει την τραγωδία με οποιοδήποτε οικονομικό ή διοικητικό ζήτημα χωρίς αποδείξεις.

Υπάρχει, όμως, ένα άλλο ζήτημα: Η Τανάγρα δεν είναι ένας χώρος εκδηλώσεων. Είναι η ενεργή βάση από την οποία επιχειρούν τα Rafale. Δηλαδή, σήμερα, η σημαντικότερη αεροπορική εγκατάσταση της χώρας. Επομένως, είναι εύλογο το ερώτημα για τους όρους με τους οποίους διατέθηκε σε μια ιδιωτική εταιρεία για επιδείξεις, τη στιγμή κατά την οποία, σε όλες τις άλλες χώρες του κόσμου, αντίστοιχες εκδηλώσεις (Bourget, Farnborough κ.λπ.) πραγματοποιούνται σε μη μάχιμες βάσεις.

Αντίθετα, στην ελληνική περίπτωση, μια ιδιωτική εταιρεία διαφημίζει parking εντός της διαβαθμισμένης εγκατάστασης, εκδίδει εισιτήρια έως και 250 ευρώ (για τον απλό κόσμο) και υπόσχεται μια αεροπορική εμπειρία, μια και η ιστοσελίδα της (μέχρι που «κατέβηκε») διαφήμιζε VIP και VVIP υπηρεσίες, εμπορικές ευκαιρίες και εκθεσιακούς χώρους.

Δεν πρόκειται, επομένως, απλώς για ένα αεροπορικό θέαμα που πραγματοποιείται «κάπου κοντά» σε στρατιωτικό αεροδρόμιο, για να προάγει το έργο της Αεροπορίας, αλλά για μια ιδιωτική διοργάνωση που αξιοποιεί τον χώρο μιας ενεργής στρατιωτικής βάσης. Και το πρώτο ερώτημα είναι: προς ποίου το όφελος;

Η Τανάγρα είναι στρατιωτική υποδομή. Δεν είναι δημοτικό πάρκο, ούτε ιδιωτικό εκθεσιακό κέντρο, ούτε ένα αεροδρόμιο που διατίθεται ελεύθερα στην αγορά εκδηλώσεων. Όταν, λοιπόν, χιλιάδες πολίτες αγοράζουν εισιτήριο για να εισέλθουν σε αυτή την εγκατάσταση, όταν υπάρχουν VIP και εμπορικές δραστηριότητες και όταν μέσα στον ίδιο χώρο πραγματοποιούνται πτήσεις μαχητικών αεροσκαφών, η Πολιτεία οφείλει να μπορεί να απαντήσει με απόλυτη σαφήνεια: Ποιος είναι ο θεσμικός και οικονομικός μηχανισμός που το επιτρέπει;

Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι παράνομο, αλλά, όπως θα αποκαλύψουμε, αφορά τους όρους παραχώρησης, κυρίως γιατί η ηγεσία του ΥΕΘΑ επέτρεψε να μεταφερθεί η εκδήλωση από το Τατόι στην Τανάγρα. Φυσικά, υπήρξε «νομική κάλυψη»: Ο πολύ σημαντικός νόμος 5223/2025, για την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας των Ενόπλων Δυνάμεων.

Στο άρθρο 5 προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ότι το ΤΑΕΘΑ μπορεί να παραχωρεί ιδιαίτερο δικαίωμα χρήσης και εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων εντός επιχειρησιακά αναγκαίων ακινήτων. Αυτό είναι κρίσιμο, διότι σημαίνει ότι το γεγονός πως ένα ακίνητο είναι επιχειρησιακά αναγκαίο δεν αποκλείει από μόνο του κάθε μορφή ελεγχόμενης χρήσης από τρίτο.

Ο ίδιος νόμος προβλέπει επίσης δυνατότητα παραχώρησης χρήσης ακινήτων με αντάλλαγμα σε δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ για ορισμένες κατηγορίες κοινωφελών/πολιτιστικών σκοπών προβλέπεται, κατ’ εξαίρεση, και παραχώρηση χωρίς αντάλλαγμα.

Άρα, η νομική κάλυψη υπάρχει, με απόφαση του Υπουργείου. Μάλιστα, η διάταξη τροποποιήθηκε το 2026 και σήμερα αναφέρεται ακόμη πιο καθαρά σε παραχώρηση δικαιώματος χρήσης και εκμετάλλευσης «εκτάσεων και εγκαταστάσεων εντός επιχειρησιακά αναγκαίων ακινήτων».

Όμως, αυτό δεν απαντά στο βασικό ερώτημα της AFW: ποιος ακριβώς εξέδωσε την παραχώρηση, για ποιο χώρο, για πόσες ημέρες, με ποιο τίμημα και με ποιες υποχρεώσεις; Κυρίως, δε, ποιες είναι οι προϋποθέσεις ασφαλείας για τους θεατές. Σχετικά έγγραφα δεν εντοπίστηκαν άμεσα στη Διαύγεια, εκτός της περίπτωσης να αναγράφονται με άλλες ονομασίες ή να αφορούν στρατιωτική διοικητική πράξη που δεν δημοσιεύεται ολόκληρη για λόγους ασφαλείας ή η παραχώρηση να βασίζεται σε διαφορετικό θεσμικό μηχανισμό. Πάντως, μέχρι να παρουσιαστεί επισήμως (κάτι που το «Π» θεωρεί αυτονόητο) το έγγραφο, δεν γνωρίζουμε δημόσια το οικονομικό αντάλλαγμα και τις πλήρεις λεπτομέρειες της παραχώρησης προς την AFW.

Ποια είναι η AFW, ο επικεφαλής κ. Ποδηματάς, η δεύτερη εταιρεία και οι σχέσεις με το Υπουργείο Άμυνας

Πίσω από τη διοργάνωση βρίσκεται η «ATHENS FLYING WEEK ΑΕΡΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ Α.Ε.», μια κανονική ανώνυμη εταιρεία. Τα διαθέσιμα εταιρικά στοιχεία αναφέρουν μετοχικό κεφάλαιο 100.000 ευρώ και, για τη χρήση 2024, κύκλο εργασιών περίπου 623.880 ευρώ και κέρδη προ φόρων περίπου 30.070 ευρώ.

Άρα, δεν μιλάμε απλώς για μια άτυπη «ομάδα φίλων της αεροπορίας», αλλά για κανονική εμπορική ανώνυμη εταιρεία. Και η ίδια η ιστοσελίδα της AFW είναι σαφής ότι πρόκειται για εμπορική δραστηριότητα: πουλά εισιτήρια, VIP/VVIP πακέτα, διαθέτει εμπορική έκθεση και απευθύνεται σε εταιρείες για «commercial opportunities».

Ο Παναγιώτης Ποδηματάς είναι ο άνθρωπος που βρίσκεται στον πυρήνα της διοργάνωσης από την ίδρυσή της. Ήδη από το 2013 παρουσιαζόταν ως πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής της Athens Flying Week και εξηγούσε δημόσια το εγχείρημα που είχε ξεκινήσει. Σήμερα, η ίδια η διοργάνωση παρουσιάζει την AFW ως μεγάλη διεθνή αεροπορική εκδήλωση, με εμπορικές ευκαιρίες, εκθέσεις και εισιτήρια.

Όμως, υπάρχει και δεύτερη εταιρική οντότητα, η «Παναγιώτης Κ. Ποδηματάς ΑΕΒΕ», με δραστηριότητα στον οπτικοακουστικό/τεχνικό τομέα, η οποία είναι η βασική επιχειρηματική εταιρεία του ομίλου του. Τα στοιχεία ΓΕΜΗ δείχνουν κεφάλαιο περίπου 3,36 εκατ. ευρώ και κύκλο εργασιών περίπου 6,59 εκατ. ευρώ στη διαθέσιμη χρήση.

Αυτό έχει σημασία, γιατί ιστορικά η διοργάνωση έχει συνδεθεί συμβατικά και με αυτή την εταιρεία. Για παράδειγμα, σε απόφαση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας του 2017 υπάρχει σύμβαση με την Π. Κ. Ποδηματάς ΑΕΒΕ για τη συνδιοργάνωση της Athens Flying Week στην Τανάγρα, ύψους 12.400 €.

Από στοιχεία του ΚΗΜΔΗΣ που έχουν συγκεντρωθεί ανά ΑΦΜ, για την περίοδο 27/2/2025–10/6/2026 εμφανίζονται 14 δημόσιες συμβάσεις συνολικής δηλωμένης αξίας 211.914 € χωρίς ΦΠΑ, εκ των οποίων επτά με το ΥΠΕΘΑ, συνολικής αξίας 125.785 € χωρίς ΦΠΑ.

Αυτό δεν αποδεικνύει κατάτμηση ή παράβαση. Για να μπορούσε κανείς να υποστηρίξει κάτι τέτοιο, θα έπρεπε να διαβάσει τις προσκλήσεις, τις τεχνικές προδιαγραφές και τα παραδοτέα και να διαπιστώσει αν αποτελούσαν πραγματικά τρεις αυτοτελείς ανάγκες. Είναι, πάντως, απολύτως εύλογο πεδίο περαιτέρω ελέγχου.

Υπάρχει επίσης πρωτογενής εγγραφή ΚΗΜΔΗΣ για άλλη απευθείας ανάθεση του ΥΠΕΘΑ προς την Ποδηματάς ΑΕΒΕ το 2026, αξίας 16.100 € χωρίς ΦΠΑ, για εργασίες συντήρησης/επισκευής ηλεκτρολογικού εξοπλισμού του κτιρίου του ΥΠΕΘΑ. Η συγκεκριμένη σύμβαση δεν φαίνεται να σχετίζεται με την AFW, αλλά εν δυνάμει καταγράφει τη σχέση του με το Υπουργείο.

Το 2017, σε απόφαση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας για τη συνδιοργάνωση της Athens Flying Week, εμφανίζεται η ΠΑΝ. Κ. ΠΟΔΗΜΑΤΑΣ ΑΕΒΕ με δαπάνη 12.400 €. Το 2018, πάλι η Περιφέρεια εμφανίζει πληρωμή 12.400 € προς την ίδια εταιρεία για «ενοικίαση ηχητικού & φωτιστικού εξοπλισμού για την επίδειξη Athens Flying Week 2018».

Το show που μετατράπηκε σε άτυπο θεσμό

Το κρίσιμο ερώτημα είναι: γιατί η εμπορική δραστηριότητα της AFW πραγματοποιείται μέσα σε ενεργή στρατιωτική βάση και με τόσο εκτεταμένη κρατική συμμετοχή, αφού δεν πρόκειται για κρατικό θεσμό, και ποιο είναι το οικονομικό ισοζύγιο αυτής της σχέσης;

Υπάρχει μια λεπτομέρεια που έχει σημασία για την ιστορία της υπόθεσης: Η πρώτη Athens Flying Week, το 2012, πραγματοποιήθηκε στο στρατιωτικό αεροδρόμιο Τατοΐου, μετά από ειδική άδεια του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της Πολεμικής Αεροπορίας. Η διοργάνωση είχε ήδη από τότε εμπορικό χαρακτήρα: προβλεπόταν εμπορική έκθεση, hospitality area, συνέδρια, δραστηριότητες και εισιτήρια. Η Πολεμική Αεροπορία παρείχε την αρωγή της και η εκδήλωση παρουσιαζόταν ως ένας νέος θεσμός που θα μπορούσε να αποτελέσει και τουριστικό προϊόν.

Άρα, η σχέση ιδιωτικής διοργάνωσης και στρατιωτικής υποδομής έχει βάθος χρόνου. Αλλά ακριβώς γι’ αυτό το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο σοβαρό: Ποια ήταν η διοικητική και οικονομική βάση αυτής της σχέσης από την αρχή, πώς εξελίχθηκε μέχρι σήμερα και πώς αναβαθμίστηκε τα τελευταία χρόνια με την εμπλοκή της Τανάγρας;

Η δημόσια εικόνα είναι πλούσια σε ανακοινώσεις, φωτογραφίες, προγράμματα, χορηγούς, εισιτήρια και δηλώσεις. Η ίδια η AFW δεν κρύβει τη στενή σχέση της με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, την Πολεμική Αεροπορία και την 114 Πτέρυγα Μάχης. Και ο Παναγιώτης Ποδηματάς έχει δηλώσει δημοσίως ότι η διοργάνωση δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την υποστήριξη του ΥΠΕΘΑ, του ΓΕΕΘΑ, της Πολεμικής Αεροπορίας και της 114 Πτέρυγας Μάχης.

Ποιο είναι όμως το τίμημα αυτής της υποστήριξης; Πόσο κοστίζει και πόσα εισπράττει το Δημόσιο;

Δηλαδή, ποιος πληρώνει τη χρήση των εγκαταστάσεων, την ασφάλεια, την πυρασφάλεια, την υγειονομική κάλυψη, το προσωπικό, την επίγεια υποστήριξη, τις υποδομές, την ηλεκτροδότηση, τη διαχείριση της κυκλοφορίας; Και, κυρίως, τη συμμετοχή των στρατιωτικών αεροσκαφών;

Και υπάρχει ένα ακόμη ερώτημα: Υπάρχει ενιαία σύμβαση ή σειρά ξεχωριστών διοικητικών πράξεων; Επομένως, και το ερώτημα προς το ΥΕΘΑ είναι ακόμη απλούστερο: Ποια είναι η σύμβαση; Ποιος την υπέγραψε και υπάρχει σχετική αποτίμηση των ωφελημάτων από τις δαπάνες του κράτους; Δηλαδή, τι ακριβώς κερδίζει η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία από την παραχώρηση μιας ενεργής στρατιωτικής βάσης σε μια ιδιωτική, εμπορική διοργάνωση;

Τα 7 κρίσιμα έγγραφα

Επομένως, εάν θέλουμε να ξεκαθαρίσουμε πραγματικά την υπόθεση, μετά την τραγωδία του Phantom, θα πρέπει να γίνουν δημόσια:

1. Η απόφαση παραχώρησης της 114 Πτέρυγας Μάχης για την AFW 2026.
2. Η σύμβαση Δημοσίου/Πολεμικής Αεροπορίας – διοργανώτριας εταιρείας.
3. Το οικονομικό αντάλλαγμα για τη χρήση των εγκαταστάσεων.
4. Η απόφαση που καθορίζει ποιος πληρώνει το προσωπικό, την πυρασφάλεια, την υγειονομική κάλυψη, τη φύλαξη, τα οχήματα κ.λπ.
5. Η απόφαση για τη συμμετοχή των ελληνικών στρατιωτικών αεροσκαφών και ποιος αναλαμβάνει το κόστος των πτήσεων.
6. Το ασφαλιστήριο αστικής ευθύνης της διοργάνωσης και ειδικά αν καλύπτει ζημιές/θανάτους από στρατιωτικό αεροσκάφος.
7. Η πλήρης μετοχική/διοικητική σύνθεση της AFW Α.Ε., ώστε να διαχωρίσουμε τον θεσμικό ρόλο του Ποδηματά από την ιδιοκτησία της εταιρείας.

Και υπάρχει ένα ακόμη πολύ ενδιαφέρον ζήτημα

Η AFW δεν παρουσιάζει τον εαυτό της απλώς ως «εκδήλωση που φιλοξενείται στην Τανάγρα». Δηλώνει ότι έχει στενή συνεργασία με κρατικούς και τοπικούς φορείς και ότι εφαρμόζει κανονισμό ασφαλείας βασισμένο σε διεθνή πρότυπα. Επομένως, μετά το δυστύχημα, θα είχε ιδιαίτερη αξία να δούμε τον συγκεκριμένο κανονισμό ασφαλείας της AFW, το σχέδιο πτητικών επιδείξεων, τις εγκρίσεις και την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ διοργανωτή και Πολεμικής Αεροπορίας.

Διαβάστε επίσης

Πτώση Phantom στη Τανάγρα: Στο μικροσκόπιο τα βίντεο και τα συντρίμμια από το μαχητικό – Τα σενάρια των ειδικών για την τραγωδία, εντός μήνα αναμένεται το πόρισμα

Καραμπόλα με έξι αυτοκίνητα στην Αθηνών-Κορίνθου – Με δυσκολία η μετακίνηση στο ύψος των Μεγάρων

Δύο φωτιές στην Ηλεία: Ενισχύθηκαν οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής – 112 για ετοιμότητα των κατοίκων στην Σκιλλούντα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.